Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và tổ chức tài chính nhằm thảo luận về những tác động ngày càng rõ nét của biến động địa chính trị đối với thị trường năng lượng và nền kinh tế.
Doanh nghiệp chịu áp lực chi phí và chuỗi cung ứng
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh xung đột và căng thẳng địa chính trị gia tăng tại nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt là tại Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến những biến động mạnh về giá cả, nguồn cung và chi phí vận tải.
Biến động năng lượng cũng kéo theo tác động dây chuyền đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Những ngành sử dụng nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc lớn vào logistics và nguyên liệu đầu vào như vận tải, công nghiệp chế biến, vật liệu xây dựng, nông nghiệp và phân bón đang chịu sức ép đáng kể về chi phí.
Đối với ngành phân bón, việc bảo đảm nguồn cung ổn định không chỉ là vấn đề sản xuất công nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh lương thực quốc gia, bởi phân bón là vật tư đầu vào thiết yếu đối với nông nghiệp và năng suất cây trồng.
Phát biểu tại hội thảo, TS Hà Huy Ngọc, Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách thuộc Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới cho rằng, xung đột địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo ông, biến động giá dầu và các sản phẩm năng lượng không chỉ gây áp lực lên chi phí sản xuất, vận tải và logistics mà còn có thể ảnh hưởng tới tiến độ của nhiều dự án hạ tầng lớn như sân bay Long Thành hay hệ thống đường cao tốc bắc-nam do chi phí nhiên liệu vật liệu đầu vào tăng.
Để ứng phó với những rủi ro từ biến động năng lượng, Tiến sĩ Hà Huy Ngọc cho rằng Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp điều hành chính sách thuế, sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu và linh hoạt thời gian thực hiện một số chính sách nhằm giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế.
Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp cần tăng cường tiết kiệm năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Ông cũng nhấn mạnh rằng những biến động hiện nay có thể trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam. Theo đó, cần đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, khuyến khích điện mặt trời mái nhà, đồng thời xây dựng hạ tầng cho phương tiện giao thông điện và hệ thống trạm sạc. Việc mở rộng sử dụng các loại nhiên liệu sinh học như xăng E5, E10 cũng được xem là một giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng.
Tăng cường năng lực chống chịu của hệ thống năng lượng
Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giày-Túi xách Việt Nam cho biết, ngành da giày Việt Nam hiện giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu với sản lượng xuất khẩu khoảng 1,2 tỷ USD mỗi năm, đứng thứ hai thế giới sau Trung Quốc. Ngành da giày và dệt may hiện tạo việc làm cho khoảng 5 triệu lao động.
Tuy nhiên, do khoảng 90% sản lượng phục vụ xuất khẩu, ngành chịu tác động mạnh từ biến động địa chính trị và thị trường quốc tế. Theo bà Xuân, những căng thẳng gần đây tại Trung Đông đã khiến chi phí logistics tăng khoảng 15%, trong khi nhiều nguyên liệu có liên quan dầu mỏ tăng giá tới 30%.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp buộc phải chia sẻ chi phí trong toàn chuỗi cung ứng, đồng thời đẩy mạnh tự động hóa, chuyển đổi số và tối ưu hóa quản trị sản xuất nhằm giảm chi phí. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với yêu cầu ngày càng khắt khe về chuyển đổi xanh và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 từ các thị trường lớn.
Ở góc độ khác, ông Nguyễn Văn Thiện - Phó Tổng Giám đốc Công ty GG Power cho rằng, các ngành xuất khẩu sử dụng nhiều lao động như dệt may và da giày đang phải đối mặt với “hai cơn gió ngược”.
Thứ nhất là bất ổn địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn thương mại và gia tăng chi phí vận chuyển. Thứ hai là nguy cơ gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt từ thị trường Hoa Kỳ, khi một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam có thể bị xem xét điều tra và áp thuế.
Theo ông Thiện, trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần tăng cường quản trị rủi ro, minh bạch chuỗi cung ứng và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý cũng như hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh trong thương mại quốc tế.
Các ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng, năng lượng ngày nay không còn đơn thuần là yếu tố đầu vào sản xuất mà đã trở thành nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí, năng lực cạnh tranh và sự ổn định của chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động khó lường và nguy cơ gián đoạn nguồn cung gia tăng, các doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao năng lực dự báo, xây dựng kịch bản ứng phó và chủ động thích ứng với môi trường kinh doanh mới.
Hội thảo “Biến động địa-chính trị và chiến lược bảo đảm năng lượng” được kỳ vọng sẽ góp phần nhận diện rõ hơn những thách thức trước mắt cũng như dài hạn đối với an ninh năng lượng của Việt Nam, đồng thời gợi mở thêm các giải pháp nhằm nâng cao tính chủ động, khả năng thích ứng và sức chống chịu của hệ thống năng lượng cũng như cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian tới.
