Trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, logistics xuyên biên giới và các phương thức vận chuyển mới, tội phạm ma túy xuyên quốc gia ngày càng diễn biến phức tạp, đặt ra yêu cầu cấp thiết với Hải quan Việt Nam trong việc trao đổi thông tin tình báo quốc tế, phối hợp kiểm soát và triển khai các hoạt động thực thi chung.
Xác định hợp tác quốc tế là một trụ cột nhằm bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng thương mại, Hải quan Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia các cơ chế hợp tác đa phương, song phương, diễn đàn chuyên ngành và các sáng kiến khu vực, quốc tế.
Phó Chi cục trưởng Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) Đặng Văn Đức cho biết, Hải quan Việt Nam là thành viên tích cực trong Cơ chế hợp tác tình báo hải quan khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) về chia sẻ thông tin, cảnh báo rủi ro và phối hợp đấu tranh phòng chống tội phạm xuyên biên giới. Hải quan Việt Nam cũng để lại nhiều dấu ấn nổi bật trong hợp tác đa phương về kiểm soát hải quan giữa các nước ASEAN, nhất là thông qua Nhóm làm việc về Kiểm soát và Tuân thủ Hải quan ASEAN (CECWG).
Trong giai đoạn 2021-2025, Hải quan Việt Nam tích cực triển khai các kế hoạch chiến lược về kiểm soát hải quan, kiểm tra sau thông quan và an ninh cộng đồng; thường xuyên chia sẻ thông tin về các vụ việc thực tế phục vụ xây dựng bản tin kiểm soát của Ban Thư ký ASEAN.
Hải quan Việt Nam còn tham gia tích cực Chương trình phối hợp kiểm soát hải quan chung (JCC) nhằm trao đổi thông tin và phối hợp kiểm soát các mặt hàng trọng điểm trên các tuyến vận chuyển rủi ro cao trong khu vực ASEAN. Trong nhiệm kỳ Chủ tịch Hải quan ASEAN 2024-2025, Hải quan Việt Nam thể hiện rõ vai trò dẫn dắt, chủ động và trách nhiệm, đề xuất và được các thành viên tín nhiệm giữ vai trò chủ trì Chiến dịch JCC lần thứ hai về kiểm soát, chia sẻ thông tin phòng chống ma túy trên tuyến chuyển phát nhanh, với sự tham gia của chín nước ASEAN và Hải quan Hàn Quốc.
Năm 2025, Hải quan Việt Nam tiếp tục tham gia các chiến dịch trao đổi thông tin và kiểm soát chung trong khuôn khổ ASEAN, bao gồm các hoạt động phòng chống gian lận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu và Chiến dịch Pacific Shield về phòng chống vận chuyển trái phép ma túy trên tuyến hàng không, chuyển phát nhanh.
Trong lĩnh vực hợp tác song phương, Hải quan Việt Nam duy trì, củng cố và phát triển các mối quan hệ hợp tác với hải quan các nước Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nga, Pháp, Canada, Hàn Quốc. Từ năm 2013 đến nay, Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc đã gửi cho nhau hơn 300 yêu cầu hỗ trợ điều tra, xác minh thông tin giúp hỗ trợ hiệu quả, kịp thời trong công tác kiểm soát phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Đáng chú ý, Hải quan Việt Nam đã tham gia tích cực nhiều hoạt động tăng cường năng lực phối hợp kiểm soát, chia sẻ thông tin tình báo và xử lý các nguy cơ rủi ro trong khu vực do Văn phòng Liên lạc Tình báo khu vực châu Á-Thái Bình Dương (RILO A/P) điều phối như: Chiến dịch Con rồng Mê Kông (OMD), Dự án cá sấu (Procodile Project), Chiến dịch lá chắn Thái Bình Dương (OPS), Cơ chế cảnh báo nhanh về các vụ bắt giữ trên tuyến hàng không và tuyến biển (DSINS Air và DSINS Cargo).
Trong đó, OMD là dấu ấn hợp tác đa phương nổi bật, được triển khai trên nền tảng chia sẻ thông tin bảo mật của WCO với sự tham gia điều phối của Hải quan Việt Nam, Hải quan Trung Quốc, RILO A/P và Văn phòng Liên hợp quốc về chống ma túy và tội phạm (UNODC). Qua bảy giai đoạn triển khai (từ năm 2018-2025), OMD không ngừng mở rộng quy mô, phạm vi và hiệu quả hợp tác, thu hút sự tham gia của ngày càng nhiều cơ quan hải quan và thực thi pháp luật trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Theo báo cáo của các thành viên, đã ghi nhận tổng cộng 6.777 vụ bắt giữ với hơn 75,5 tấn ma túy các loại, 4,88 triệu viên ma túy tổng hợp, 109,3 tấn tiền chất. Kết quả này khẳng định OMD đã trở thành một trong những mô hình hợp tác thực thi hiệu quả nhất trong khu vực. Qua cơ chế chia sẻ thông tin, Hải quan Việt Nam đã phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc có yếu tố xuyên quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát hải quan và năng lực phân tích rủi ro.
Đầu tháng 6/2026, Hội nghị đánh giá giữa kỳ và tham vấn Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII (OMD VIII) do Hải quan Trung Quốc, RILO A/P, UNODC phối hợp tổ chức tại Thành Đô, Trung Quốc có sự tham dự của 26 cơ quan hải quan, lực lượng thực thi pháp luật các nước thành viên, các tổ chức quốc tế và đối tác liên quan.
Kết quả sơ bộ được cập nhật tại hội nghị, sau gần hai tháng triển khai (từ ngày 15/4 đến 8/6/2026), đã ghi nhận 927 vụ việc do các cơ quan thành viên phát hiện, xử lý 839 vụ việc liên quan ma túy, 21 vụ việc liên quan tiền chất; tổng khối lượng ma túy thu giữ khoảng 6,33 tấn, hơn 252.000 đơn vị ma túy dạng viên, gói, khoảng 400 kg tiền chất và hơn 71.000 đơn vị dạng hộp, chai… Các vụ bắt giữ tập trung chủ yếu vào nhóm ma túy tổng hợp, cần sa, cocaine, opioid và các chất hướng thần mới (NPS); phản ánh xu hướng đa dạng hóa phương thức vận chuyển và chủng loại hàng cấm của các đường dây tội phạm xuyên quốc gia.
Đồng chí Đặng Văn Đức khẳng định, OMD đã ba lần được đề cập trong các Tuyên bố chung Việt Nam-Trung Quốc, thể hiện sự đánh giá cao đối với hiệu quả hợp tác thực chất giữa các cơ quan thực thi pháp luật. Điều này cho thấy Hải quan Việt Nam và Hải quan Trung Quốc cần tiếp tục mở rộng sự tham gia của các đối tác và mạng lưới chuyên môn, qua đó tăng cường tính kết nối giữa các cơ chế hợp tác hiện có, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát tại các tuyến, địa bàn và lĩnh vực trọng điểm. Các thành viên cần tiếp tục chủ động chia sẻ thông tin tình báo, tăng cường trao đổi sớm về các lô hàng nghi vấn, tuyến đường vận chuyển, phương thức che giấu và đối tượng liên quan nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, ngăn chặn từ sớm, từ xa.
