Hải quan tăng cường kiểm soát, ngăn chặn buôn lậu, hàng giả và ma túy trên các tuyến trọng điểm

​

Chủ động nhận diện hàng giả, tăng cường kiểm soát biên giới

Theo Cục Hải quan, trong tháng 5/2026, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục có những diễn biến phức tạp. Bên cạnh các hành vi vi phạm truyền thống, nổi lên hiện tượng vận chuyển quá cảnh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Thống kê của cơ quan hải quan cho thấy, trong tháng đã phát hiện 15 vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ và hàng giả, gồm 3 vụ có dấu hiệu hình sự và 12 vụ vi phạm hành chính, tăng 114,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Trước diễn biến này, ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan đã ban hành công văn chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và quá cảnh; chủ động nhận diện các mặt hàng, nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao để kịp thời phát hiện, xử lý.

Kết quả từ ngày 7/5 đến hết 17 giờ ngày 30/5/2026, toàn ngành hải quan đã phát hiện và xử lý 41 vụ việc liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ việc được phát hiện tăng hơn 720%, cho thấy hiệu quả bước đầu của việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát cũng như quyết tâm của lực lượng hải quan trong đấu tranh với hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cùng với công tác kiểm soát hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan cũng tiếp tục triển khai các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Tuyến biển, đường bộ tiếp tục là điểm nóng vi phạm

Theo đánh giá của cơ quan hải quan, tuyến biển tiếp tục là địa bàn trọng điểm về buôn lậu và gian lận thương mại khi ghi nhận 1.130 vụ vi phạm trong tổng số 1.902 vụ được phát hiện, bắt giữ và xử lý, chiếm 59,4% tổng số vụ việc toàn ngành trong kỳ thống kê từ ngày 15/4 đến ngày 14/5/2026.

Các vụ việc tập trung chủ yếu tại những cảng biển có lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn như Hải Phòng, Cát Lái, Cái Mép và Đà Nẵng. Bên cạnh các hành vi khai báo không đúng quy định, cơ quan hải quan ghi nhận nổi lên tình trạng nhập khẩu hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành nhưng không có thông báo kết quả kiểm tra chuyên ngành theo quy định.

Trên tuyến đường bộ, lực lượng hải quan đã phát hiện và xử lý 572 vụ vi phạm, chiếm 30,1% tổng số vụ việc. Hoạt động buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa tiếp tục diễn ra trên các tuyến biên giới Việt Nam-Trung Quốc, Việt Nam-Lào và Việt Nam-Campuchia.

Các đối tượng lợi dụng chính sách tạo thuận lợi thương mại trong hoạt động xuất nhập khẩu cũng như các chính sách ưu đãi đối với cư dân biên giới để thực hiện các hành vi vi phạm. Một số mặt hàng có nguy cơ cao tiếp tục được phát hiện gồm đường kính trắng, thực phẩm đông lạnh, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, pháo nổ, tiền tệ và xăng dầu.

Đáng chú ý, tại khu vực biên giới Việt Nam-Lào, hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép mặt hàng đường kính trắng, ma túy và hàng hóa quá cảnh giả mạo nhãn hiệu vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp. Trong khi đó, trên tuyến biên giới phía bắc, tình trạng vận chuyển thực phẩm đông lạnh không có chứng từ hợp pháp trong địa bàn hoạt động hải quan có xu hướng gia tăng.

Tại các khu vực đường mòn, lối mở và hai bên cánh gà cửa khẩu, vẫn xuất hiện tình trạng các đối tượng nhỏ lẻ mua bán, vận chuyển hàng hóa nhập khẩu không có chứng từ hợp pháp, không rõ nguồn gốc xuất xứ nhằm đưa vào nội địa tiêu thụ.

Đối với tuyến hàng không, lực lượng hải quan đã phát hiện và xử lý 75 vụ vi phạm, chiếm gần 3,9% tổng số vụ việc. Các vụ việc chủ yếu tập trung tại các cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 10,7 tỷ đồng.

Tuyến chuyển phát nhanh và bưu điện tiếp tục là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro khi phát hiện 111 vụ vi phạm, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025. Trị giá hàng hóa vi phạm ước tính khoảng 19,8 tỷ đồng.

Kết quả đấu tranh cho thấy từ ngày 15/4 đến ngày 14/5/2026, cơ quan hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.902 vụ vi phạm, tăng 52,5% so với cùng kỳ năm trước. Trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt 1.907,7 tỷ đồng. Cơ quan hải quan đã chuyển khởi tố 7 vụ việc.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến ngày 14/5/2026, toàn ngành hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 8.931 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 8.394,3 tỷ đồng. Trong số này có 40 vụ liên quan đến sở hữu trí tuệ và hàng giả, trị giá hàng hóa vi phạm gần 20 tỷ đồng. Cơ quan hải quan đã khởi tố 4 vụ và chuyển khởi tố 50 vụ việc. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 2.627,1 tỷ đồng.

Tăng cường đấu tranh với buôn lậu đường và tội phạm ma túy

Trao đổi với báo chí ngày 9/6, ông Đặng Thanh Dũng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu cho biết mặt hàng đường vẫn tiềm ẩn nguy cơ buôn lậu và vận chuyển trái phép qua biên giới do là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, có sự chênh lệch giá giữa các thị trường và mang lại lợi nhuận cao.

Theo ông Đặng Thanh Dũng, hoạt động buôn lậu đường có xuất xứ nước ngoài vẫn diễn ra trên một số tuyến biên giới, đặc biệt tại khu vực biên giới Việt Nam-Lào thuộc tỉnh Quảng Trị.

Tuyến sông Sê Pôn giáp Lào được xác định là một trong những địa bàn trọng điểm về buôn lậu và vận chuyển hàng hóa qua biên giới. Các đối tượng thường sử dụng đò gắn máy cải tiến vận chuyển hàng hóa dọc tuyến sông, lợi dụng đêm tối, thời tiết xấu hoặc địa hình phức tạp để đưa hàng hóa trái phép vào nội địa.

Sau khi vận chuyển qua biên giới, hàng hóa thường được tập kết tại các kho hàng dọc khu vực biên giới trước khi tiếp tục được vận chuyển bằng xe thồ, xe kéo hoặc gùi cõng qua các đường mòn, lối mở nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng. Một số đối tượng còn bố trí người theo dõi hoạt động của các lực lượng kiểm soát để kịp thời thông báo và hỗ trợ việc vận chuyển hàng hóa trái phép.

Trước thực trạng đó, lực lượng hải quan đã tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn trọng điểm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Công an, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng khác nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, lực lượng hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 12 vụ vận chuyển trái phép mặt hàng đường; thu giữ 23.650kg đường các loại với trị giá gần 450 triệu đồng.

Cùng với công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại, đấu tranh phòng, chống ma túy tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm của lực lượng hải quan.

Từ ngày 15/4 đến ngày 14/5/2026, ngành hải quan đã chủ trì, phối hợp với lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 9 vụ với 115 đối tượng, trong đó cơ quan hải quan chủ trì 3 vụ. Tang vật thu giữ gồm hơn 120kg ma túy các loại, bao gồm heroin, ketamine, ma túy tổng hợp và các chất ma túy khác.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến ngày 14/5/2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 72 vụ với 196 đối tượng, trong đó cơ quan hải quan chủ trì 23 vụ. Tang vật thu giữ khoảng 428,07kg ma túy các loại, gồm cần sa, heroin, cocain, ketamine, ma túy tổng hợp và các chất ma túy khác.

Theo ông Đặng Thanh Dũng, bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, việc nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân có ý nghĩa quan trọng trong công tác phòng, chống buôn lậu. Người dân không tiếp tay cho hoạt động buôn lậu, không mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ và chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm để góp phần bảo vệ thị trường trong nước và bảo đảm an ninh, trật tự khu vực biên giới.

​