Cần xây dựng nền tảng quốc gia về blockchain truy xuất nguồn gốc

Việc Bộ Khoa học và Công nghệ đưa blockchain (công nghệ chuỗi khối) truy xuất nguồn gốc vào danh mục công nghệ chiến lược là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là sự thừa nhận blockchain như một xu hướng công nghệ mới, mà còn khẳng định vai trò của blockchain như hạ tầng cốt lõi kiến tạo niềm tin số.

Các chuyên gia tham dự Tọa đàm chuyên đề “Định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc - Động lực phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam”.
Các chuyên gia tham dự Tọa đàm chuyên đề “Định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc - Động lực phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam”.

Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, các lực lượng chức năng trên cả nước đã xử lý hơn 40.000 vụ việc buôn lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, với tổng giá trị xử phạt lên tới 6.500 tỷ đồng. Nổi bật là tình trạng hàng giả trong lĩnh vực thực phẩm, dược phẩm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người dân.

Chính vì vậy, việc xây dựng hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy và minh bạch, phục vụ các hoạt động sản xuất, phân phối và tiêu dùng trong nước và quốc tế, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam là xu hướng tất yếu trong nền kinh tế số và là động lực quan trọng để phát triển bền vững kinh tế quốc gia.

Theo ông Nguyễn Huy, Trưởng ban Công nghệ, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, việc ứng dụng công nghệ cho truy xuất nguồn gốc là bắt buộc và phải là chính sách toàn diện từ trên xuống dưới, có sự quản lý đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, có khả năng liên thông và giá trị pháp lý trong cả quản lý lẫn thương mại.

Trên thực tế, nhiều địa phương và doanh nghiệp đã triển khai đa dạng các loại hình phục vụ truy xuất và chống giả mạo nguồn gốc như tem chống giả vật lý: Hologram, tem vỡ, tem nhiệt; mã QR code và mã số mã vạch; tem điện tử đi kèm SMS xác thực; hệ thống truy xuất riêng của địa phương/ doanh nghiệp.

Tuy nhiên, phần lớn các giải pháp truy xuất nguồn gốc vẫn mang tính cục bộ, phân mảnh khi chưa thống nhất mã định danh trên toàn quốc, do đó dẫn đến việc dữ liệu bị phân tán theo từng bộ, ngành gây khó khăn cho việc đánh giá, kiểm soát hàng hóa.

Việc ứng dụng công nghệ cho truy xuất nguồn gốc là bắt buộc và phải là chính sách toàn diện từ trên xuống dưới, có sự quản lý đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, có khả năng liên thông và giá trị pháp lý trong cả quản lý lẫn thương mại.

Ông Nguyễn Huy, Trưởng ban Công nghệ, Hiệp hội Dữ liệu quốc gia

Ngoài ra, việc thiếu kiểm soát hàng hóa trên các sàn thương mại điện tử, cùng với việc doanh nghiệp không bị bắt buộc tham gia vào hệ thống, càng làm trầm trọng thêm tình trạng này.

Ông Bùi Bá Chính, Quyền Giám đốc Trung tâm Mã số, mã vạch quốc gia (Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia) cũng cho rằng, sự thiếu liên thông giữa truy xuất nguồn gốc và kiểm tra chất lượng hàng hóa, cũng như việc không có cơ sở dữ liệu tập trung đã tạo ra lỗ hổng lớn trong việc đánh giá và kiểm soát hàng hóa trên thị trường.

Dữ liệu được coi là tài sản chiến lược, được ví như “dầu mỏ” trong quá trình chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, dữ liệu chỉ thật sự có giá trị khi được xác thực, minh bạch và toàn vẹn. Công nghệ blockchain với cấu trúc phân tán giúp loại bỏ điểm tập trung dễ bị tấn công, bảo đảm rằng, mọi thông tin, từ dữ liệu dân cư, sản xuất đến thương mại đều được ghi nhận và xác minh bởi nhiều nút trong hệ thống, không thể bị thay đổi tùy tiện. Nhờ vậy, blockchain trở thành lớp xương sống kết nối Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong một hệ sinh thái số an toàn và đáng tin cậy.

Ở tầm quốc gia, việc xác định blockchain là công nghệ chiến lược cũng mở ra hành lang pháp lý cho nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng công nghệ này trong nhiều ngành trọng yếu. Ông Nguyễn Huy khẳng định, công nghệ blockchain sẽ tạo điều kiện để Việt Nam không chỉ bắt kịp xu hướng, mà còn chủ động tham gia định hình chuẩn mực toàn cầu về truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và thương mại số.

Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản, quy chuẩn, đề án về truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hóa quốc gia được vận hành chính thức từ tháng 10/2024. Việt Nam tham gia Hệ thống định danh toàn cầu cho sản phẩm và chuỗi cung ứng GS1 từ năm 1995.

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 sẽ là bước đột phá quan trọng trong quản lý rủi ro và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố 35 TCVN về truy xuất nguồn gốc, trong đó TCVN 13274:2020 định rõ hướng dẫn về định dạng mã truy vết, hỗ trợ hệ thống truy xuất nguồn gốc. Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 sẽ là bước đột phá quan trọng trong quản lý rủi ro và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Hiệp hội Dữ liệu quốc gia cũng chủ trì xây dựng và vận hành Nền tảng blockchain quốc gia (NDAchain) vào cuối năm 2024. Trên cơ sở ứng dụng của NDAChain, Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa (NDATrace) sẽ sớm đi vào vận hành chính thức, cho phép quy trình xác thực minh bạch và tự động, bảo đảm bằng chứng được lưu vết và không thể thay đổi vì mỗi sản phẩm chỉ được cung cấp một mã định danh duy nhất.

Đứng trên góc độ doanh nghiệp, ông Hoàng Tuấn Anh, Giám đốc Công nghệ thông tin, Công ty cổ phần Dược phẩm ECO (ECO Pharma) cho rằng, để hệ thống định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc phát huy tối đa hiệu quả, cần có sự bảo chứng từ cơ quan quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa định dạng mã, tích hợp và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan, bộ, ngành với Hệ thống Dữ liệu quốc gia là hết sức cần thiết. Ngoài ra, cần tạo một cơ chế phản hồi nhanh giữa người tiêu dùng, nhà phân phối và cơ quan quản lý nhà nước; đồng thời công khai danh mục các sản phẩm đạt chuẩn truy xuất.

Trong tiến trình chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, khi nhu cầu minh bạch nguồn gốc và an toàn thực phẩm ngày càng cấp thiết, blockchain không chỉ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và thương hiệu doanh nghiệp, mà còn kiến tạo một nền kinh tế minh bạch, an toàn, nơi mọi chủ thể là Nhà nước, doanh nghiệp, người dân cùng tham gia và hưởng lợi từ dữ liệu tin cậy. Đây là nền tảng giúp củng cố niềm tin của người tiêu dùng và nâng tầm giá trị hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thắng Lợi, Giảng viên cao cấp, Đại học Kinh tế Quốc dân trả lời phỏng vấn sáng 20/8, tại Hà Nội.

Tạo động lực tăng trưởng mới từ công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Trao đổi bên lề Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển”, Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Thắng Lợi cho rằng cần tạo động lực tăng trưởng mới từ công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng dòng vốn FDI.

VETC quyết định chưa áp dụng và tạm dừng triển khai chính sách phí dịch vụ VETC này để rà soát, lắng nghe thêm ý kiến khách hàng và xây dựng giải pháp phù hợp hơn. (Ảnh: HUYỀN THANH)

VETC tạm dừng thu phí dịch vụ Ví VETC

Ngày 20/8, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thu phí tự động VETC cho biết, trước các phản ánh của dư luận xã hội liên quan chính sách phí dịch vụ Ví VETC vừa qua, VETC quyết định chưa áp dụng và tạm dừng triển khai chính sách phí này để rà soát, lắng nghe thêm ý kiến khách hàng và xây dựng giải pháp phù hợp hơn.

Định hình kiến trúc phát triển mới cho Việt Nam

Bài 5: Định hình kiến trúc phát triển mới cho Việt Nam

Năm 2026 trở thành dấu mốc quan trọng để Việt Nam quyết định đổi mới mô hình phát triển, tăng trưởng 2 con số trong dài hạn nhằm vượt bẫy thu nhập trung bình, hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể

Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được. Yêu cầu đặt ra là phải chuyển mạnh từ triển khai nhiệm vụ sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam

Bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam

Nghị quyết 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã đánh dấu bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển của Việt Nam, từ mục tiêu tăng trưởng sang đổi mới mô hình phát triển quốc gia, tạo nền tảng hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045: Trở thành nước phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chuẩn hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp thích ứng với mô hình thông quan tập trung. (Ảnh: Cục Hải quan)

Chuẩn hóa dữ liệu để thích ứng với thông quan tập trung

Thông quan tập trung đặt doanh nghiệp vào vị trí chủ động hơn trong khai báo và chịu trách nhiệm về dữ liệu gửi cơ quan hải quan. Để thích ứng với phương thức mới, doanh nghiệp cần chuẩn hóa thông tin, chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và nâng cao năng lực của đội ngũ thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu.

Quang cảnh chương trình gặp gỡ, giao thương, kết nối, hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam-Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026. (Ảnh: Nguyễn Công Lý)

Tăng cường hợp tác nâng cao chuỗi cung ứng và giá trị ngành hàng sầu riêng xuyên biên giới Việt Nam-Trung Quốc

Chương trình gặp gỡ, giao thương, kết nối, hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng Việt Nam-Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026, không chỉ là hoạt động kết nối tăng cường xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc mà còn mở ra hướng hợp tác lâu dài nâng cao chuỗi cung ứng và giá trị ngành hàng xuyên biên giới.

Các đại biểu thảo luận tại tổ. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Cần quy định rõ căn cứ pháp lý xác định thời hạn sử dụng chung cư

Các đại biểu Quốc hội kiến nghị cần quy định thống nhất, rõ ràng về niên hạn thiết kế, thời hạn sử dụng thực tế của công trình và thời hạn quyền sở hữu căn hộ chung cư. Qua đó, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, tránh cách hiểu khác nhau và nâng cao tính khả thi của các quy định trong thực tiễn.

Hội nghị chiêu thương Hội chợ kinh tế, thương mại và du lịch biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) năm 2026.

Thúc đẩy hợp tác kinh tế qua Hội chợ biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) 2026

Chiều 19/8, tại Hà Nội, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) tổ chức Hội nghị chiêu thương Hội chợ kinh tế, thương mại và du lịch biên giới Việt-Trung (Hồng Hà) năm 2026. Hội nghị có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến thương mại và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Bảo vệ người mua nhà: Kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án thay vì chỉ giữ lại 5%

Bảo vệ người mua nhà: Kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án thay vì chỉ giữ lại 5%

Đối với bất động sản hình thành trong tương lai, đại biểu cho rằng bảo vệ người mua không nên chỉ dừng ở việc giữ lại 5% giá trị hợp đồng đến khi được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu, mà quan trọng hơn là phải kiểm soát dòng tiền ngay từ khi vào dự án, bảo đảm khả năng truy vết và chỉ được giải ngân theo tiến độ.

Tây Ninh đặt mục tiêu đến trước ngày 10/9/2026 xác định rõ tình trạng và biện pháp quản lý đối với toàn bộ 82 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động.

Không để tàu cá chưa đủ điều kiện ra khơi

Tây Ninh đang tập trung rà soát, quản lý chặt đội tàu cá, nhất là 82 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động. Không chỉ làm rõ hồ sơ, tỉnh yêu cầu xác định cụ thể tình trạng từng tàu, từng chủ tàu, kiểm soát nơi neo đậu và kiên quyết không để phương tiện chưa đủ điều kiện tiếp tục khai thác.

Quang cảnh tại sự kiện. (Ảnh: Yến Trinh)

Ninh Bình tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển khu, cụm công nghiệp

Ngày 19/8, Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức chương trình kết nối “Chính quyền đồng hành-doanh nghiệp phát triển” với chủ đề “tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển khu, cụm công nghiệp”, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, chất lượng hạ tầng và sức hấp dẫn của các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn.

Tập đoàn Central Retail Việt Nam khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026 chào mừng Quốc khánh 2/9, đồng thời góp phần kích cầu tiêu dùng, quảng bá đặc sản các vùng miền. (Ảnh: THANH TÂN)

Khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” chào mừng Quốc khánh 2/9

Ngày 19/8, tại Đại siêu thị GO! Thăng Long (Hà Nội), Tập đoàn Central Retail Việt Nam khai mạc lễ hội “Tự hào đặc sản Việt” 2026 chào mừng Quốc khánh 2/9, đồng thời góp phần kích cầu tiêu dùng, quảng bá đặc sản các vùng miền, đem đến cho người tiêu dùng cơ hội mua sắm hơn 200 đặc sản từ khắp các vùng miền trên cả nước.

Cán bộ Công ty điện lực Huế thực hiện rà soát, kiểm tra hệ thống điện. (Ảnh: LÊ CHI)

Chủ động giữ điện miền trung trước áp lực phụ tải tăng cao

Phụ tải điện miền trung tăng cao trong những ngày nắng nóng, cùng nhu cầu điện ngày càng lớn từ sản xuất, kinh doanh và đời sống. Trước áp lực đó, Tổng công ty Điện lực miền trung (EVNCPC) chủ động dự báo phụ tải, tối ưu vận hành, xử lý nguy cơ quá tải từ sớm và huy động khách hàng cùng tham gia điều chỉnh nhu cầu sử dụng điện.