Cải thiện điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp nước ngoài

Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường mới nổi hấp dẫn nhất châu Á. Môi trường kinh doanh trong nước đã được cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn một số thách thức và khó khăn đối với những doanh nghiệp nước ngoài, dù đất nước đang trở thành điểm đến đầu tư hàng đầu trên thế giới.
Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang quan tâm thị trường Việt Nam. Ảnh: NAM ANH
Nhiều nhà đầu tư nước ngoài đang quan tâm thị trường Việt Nam. Ảnh: NAM ANH

Năm 2022, tăng trưởng kinh tế của Việt Nam là 8,02%, nhanh nhất kể từ năm 1997. Theo những dự báo mới nhất, trong những năm tới nền kinh tế nước ta sẽ tiếp tục tăng trưởng hơn 6% nhờ thị trường trong nước đang phát triển mạnh mẽ, điều kiện và trình độ lao động ngày càng được cải thiện, tầng lớp trung lưu đang phát triển nhanh nhất Đông Nam Á. Đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng 13,5% năm 2022, lên 22,4 tỷ USD. Lĩnh vực sản xuất và bất động sản nhận được nhiều vốn cam kết từ nước ngoài, tiếp theo là sản xuất và các hoạt động khoa học - công nghệ. Là thành viên của WTO, các diễn đàn khu vực và EVFTA, CPTPP, Việt Nam hiện đang là điểm đến đầu tư hàng đầu. Nhưng những doanh nghiệp đầu tư nước ngoài vẫn gặp một số vấn đề khó khăn như thành lập công ty, hồ sơ báo cáo, sở hữu trí tuệ và văn hóa kinh doanh...

Về vấn đề thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam, trước đây cần mất bảy thủ tục thì hiện tại chỉ cần hai thủ tục để thành lập doanh nghiệp. Hiện tại, doanh nghiệp muốn kinh doanh tại Việt Nam cần có địa chỉ công ty và hợp đồng thuê được ký trước khi đăng ký pháp nhân doanh nghiệp. Một số khoản đầu tư nước ngoài có điều kiện và giới hạn rất chặt chẽ như thuốc, hóa chất, khoáng chất, các hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh học...

Báo cáo và hồ sơ của các công ty được yêu cầu tất cả đều phải là tiếng Việt, hồ sơ giấy tờ nước ngoài chỉ có giá trị khi đó là bản dịch tiếng Việt được chứng thực. Trước đó, hồ sơ giấy tờ phải được công chứng hoặc chứng nhận bởi tòa án của nước sở tại, sau đó được chứng thực lần nữa bởi đại sứ quán Việt Nam. Giấy phép cho các doanh nghiệp nước ngoài cũng được cấp bằng tiếng Việt. Hiện tại, một số thủ tục cấp phép, hồ sơ và báo cáo đã có thể thực hiện trực tuyến, nhưng yêu cầu về ngôn ngữ và quy trình xác thực chưa thay đổi.

Về tiền tệ, VND của Việt Nam được kết nối với đồng USD thông qua cơ chế tỷ giá chặt chẽ, giúp ổn định tỷ giá hối đoái giữa các đối tác thương mại. Được coi là một trong những đồng tiền châu Á ổn định nhất, tiền đồng hỗ trợ hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài. Điều đáng chú ý là Chính phủ quản lý chặt chẽ các giao dịch liên quan đến ngoại tệ, với các quy định về dòng tiền vào thường thoải mái hơn so với quy định về dòng tiền ra.

Đối với hệ thống thuế, Chính phủ đã có nhiều cải cách trong những năm gần đây. Có 10 khoản thanh toán thuế doanh nghiệp được thực hiện mỗi năm, bao gồm VAT và bảo hiểm xã hội. Bộ Tài chính vừa ban hành các quy định tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, trong đó có việc áp dụng hóa đơn điện tử, đơn giản hóa thủ tục kê khai thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Đã có nhiều công việc được triển khai trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT) với báo cáo thuế, với việc kê khai thuế điện tử được triển khai đầy đủ vào cuối năm 2017. Ngoài ra, các sửa đổi của luật thuế TNDN, thuế GTGT và quản lý thuế hiện hành cũng nhằm làm rõ các vấn đề thuế chưa rõ ràng và giảm gánh nặng tuân thủ thuế đối với các doanh nghiệp có hoạt động tại Việt Nam.

Về vấn đề hệ thống thanh toán và ngân hàng, Việt Nam vẫn bị đánh giá là một trong những nền kinh tế phụ thuộc vào tiền mặt nhiều nhất trên thế giới, với hơn 90% các giao dịch trong nước được thực hiện bằng tiền mặt. Một số ngân hàng có kết quả kinh doanh kém cũng khiến người tiêu dùng giảm lòng tin. Nhưng hiện tại, Chính phủ đã đặt mục tiêu đưa Việt Nam thành một “nền kinh tế không dùng tiền mặt” và đã có kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng cho một hệ thống như vậy, tăng phí thanh toán bằng tiền mặt và giảm phí liên quan thanh toán điện tử.

Về các cơ chế quản lý và luật, hiện tại Việt Nam đang được đánh giá là có rất nhiều triển vọng trong toàn cầu hóa. Nhưng doanh nghiệp vẫn có thể gặp khó khăn khi phải đối phó với sự quan liêu và thiếu minh bạch. Các cơ chế quản lý và luật thương mại của Việt Nam, cũng như thẩm quyền chồng chéo của một số bộ, ngành, có thể dẫn đến sự thiếu nhất quán trong các chính sách. Ngoài ra, còn có các tiêu chuẩn thông tin doanh nghiệp kém và thiếu minh bạch tài chính, gây thêm thách thức cho hoạt động thẩm định và xác minh danh tính doanh nghiệp.

Về sở hữu trí tuệ, mặc dù đã có các quy định để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, nhưng việc thực thi vẫn còn hạn chế. Lạm dụng quyền sở hữu trí tuệ vẫn là một vấn đề khi Việt Nam được đánh giá đứng thứ 11 trong 20 quốc gia sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền nhiều nhất. Chính phủ đang thực hiện các bước để giải quyết vấn đề và đưa ra luật mới để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm bản quyền, sở hữu công nghiệp và giống cây trồng. Các công ty nước ngoài muốn đăng ký quyền sở hữu trí tuệ phải nộp đơn cho Cục Sở hữu công nghiệp Việt Nam hoặc Cục Sở hữu trí tuệ thông qua.

Ngoài ra, bất chấp cải cách trong nước, tham nhũng cũng là vấn đề còn tồn tại gây khó khăn cho các doanh nghiệp muốn hoạt động tại Việt Nam. Chính phủ đã cam kết đấu tranh với vấn đề này, ban hành Luật Phòng, chống tham nhũng, xây dựng các chiến lược chống tham nhũng, củng cố thể chế và phê chuẩn Công ước của LHQ về chống tham nhũng (UNCAC). Các khuôn khổ chống tham nhũng của Việt Nam được đánh giá là toàn diện khi so sánh với một số nước láng giềng châu Á.

Cuối cùng là văn hóa kinh doanh tại Việt Nam. Hầu hết các kết nối kinh doanh xoay quanh mối quan hệ xã hội được tạo ra giữa các đối tác, thông qua giới thiệu và đề xuất. Đôi khi mức giá được cung cấp cho doanh nghiệp có thể được quyết định bởi cách tiếp cận với doanh nghiệp như thế nào. Thâm niên cũng là vấn đề quan trọng khi làm việc với bất kỳ tổ chức nào.

Theo báo cáo về Chỉ số Mức độ phức tạp trong kinh doanh toàn cầu của tập đoàn cung cấp dịch vụ kế toán và tài chính TMF, Việt Nam nằm ở vị trí 24 vào năm 2020 và 21 vào năm 2021. Năm 2022, Việt Nam được xếp ở vị trí thứ 42 về mức độ phức tạp của môi trường kinh doanh. Điều này phản ánh thực tế rằng các điều kiện kinh doanh tại Việt Nam đã trở nên ít phức tạp hơn trước đây. Tuy nhiên, vẫn cần hoàn thiện hơn nữa về thể chế và các vấn đề liên quan để tạo điều kiện dễ dàng hơn nữa cho các doanh nghiệp nước ngoài muốn đầu tư vào Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Cần nghiên cứu phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Ảnh: ANH QUÂN

Kìm hãm đà tăng giá xăng dầu

Giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp, lên mức cao nhất sáu tháng, đang tạo sức ép lên chi phí vận tải, sản xuất và giá hàng hóa. Trong khi dư địa giảm thuế và Quỹ Bình ổn giá hạn chế, bài toán kìm hãm đà tăng giá trở nên cấp thiết.

Sản phẩm UAV của doanh nghiệp Việt được giới thiệu tại triển lãm công nghệ. Ảnh: HẢI NAM

Đổi mới sáng tạo và khoảng cách từ xuất khẩu đến sở hữu

Việt Nam đứng đầu thế giới về tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao, nhưng chỉ đứng thứ 110 về thu nhập từ sở hữu trí tuệ. Một nghịch lý nổi lên khi chúng ta mạnh về sản xuất và xuất khẩu, nhưng còn yếu về khả năng tạo ra và thu giá trị từ tài sản trí tuệ.

Thực hành nghề cơ khí tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Mở quyền tự chủ, nâng chất lượng nguồn tuyển

Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ ngày 3/11/2026, tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo chủ động hơn trong xác định quy mô, phương thức tuyển sinh, đồng thời giảm thủ tục cho người học. Quyền tự chủ được mở rộng cũng đặt ra yêu cầu các trường nâng chất lượng đào tạo, để tuyển sinh không chỉ đủ về số lượng mà còn đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động.

Theo dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), quản lý an toàn thực phẩm phải gắn với một đầu mối rõ ràng.

Quản lý sát hơn từ cơ sở

Sau hơn 15 năm thực hiện, Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đang được sửa đổi theo hướng chuyển từ kiểm soát từng khâu sang quản lý toàn bộ chuỗi thực phẩm, dựa trên nguy cơ và tăng hậu kiểm. Cùng với phân cấp, dự thảo đặt ra yêu cầu rõ hơn đối với chính quyền cơ sở, bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Mã QR giúp du khách thuận tiện trong mua sắm. Ảnh: NAM HẢI

Thuận dòng chi tiêu của du khách

Dòng khách quốc tế gia tăng kéo theo nhu cầu thanh toán thuận tiện tại các điểm đến. Thanh toán QR xuyên biên giới đang mở rộng, giúp du khách sử dụng phương thức quen thuộc để chi tiêu tại Việt Nam.

Ngoài nguồn vốn, đối tác quốc tế có thể mang đến kinh nghiệm về công nghệ, quản trị và kiểm soát rủi ro...

Vốn nước ngoài chờ “cửa” vào ngân hàng Việt

Từ cuộc đàm phán tăng sở hữu tại VPBank đến kế hoạch bán vốn của nhiều ngân hàng, dòng vốn nước ngoài đang chờ những thỏa thuận đủ hấp dẫn để đi xa hơn vào thị trường Việt Nam. Nhưng những thương vụ được chờ đợi vẫn phải vượt qua câu hỏi khó nhất: Mức giá nào đủ để cả bên mua lẫn bên bán “gật đầu”?

Một trạm xăng tại Pháp phải đóng cửa do thiếu nhiên liệu. Ảnh: SKYNEWS

Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu

Nguồn cung nhiên liệu tại châu Âu đang chịu sức ép ngày càng lớn trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài và các cơ sở năng lượng tại Trung Đông tiếp tục bị tấn công.

Giá nhiên liệu tại châu Âu tăng cao do xung đột tại Trung Đông và Ukraine. Ảnh: MARKET WATCH

Châu Âu ứng phó giá năng lượng leo thang

Châu Âu đang triển khai hàng loạt biện pháp như trợ cấp, giảm thuế nhiên liệu và điều chỉnh chính sách năng lượng nhằm hạn chế tác động của giá xăng, dầu diesel tăng cao trong bối cảnh nguồn cung năng lượng toàn cầu chịu ảnh hưởng từ các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine.

IELTS vẫn có giá trị trong tuyển sinh, nhưng không còn mặc nhiên trở thành một điểm cộng thêm vào kết quả xét tuyển. Ảnh: NAM HẢI

Thay đổi cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ

Đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh đại học từ năm 2027 đang thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh. Tuy nhiên, cách hiểu “bỏ IELTS” hoặc “không còn xét chứng chỉ ngoại ngữ” là chưa chính xác. Điều được đề xuất thay đổi là cách thức ghi nhận chứng chỉ, nhằm đưa năng lực ngoại ngữ về đúng vị trí trong đánh giá đầu vào đại học.

Chuẩn sàn quốc gia

Cuộc họp đột xuất ở cơ quan đã bắt đầu. Cô bạn đồng nghiệp phi thẳng vào chiếc ghế trống duy nhất còn lại, bên cạnh tôi. "Em tranh thủ đưa cháu đi học ngoại ngữ, may mà kịp giờ". Người ngồi bên khẽ nghiêng đầu, cả khán phòng nhanh chóng im lặng khi lãnh đạo bước lên bục phát biểu.

Biếm họa: EMAD HAJJAJ

“Chảo lửa” Trung Đông chưa yên bình

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa tấn công và bắt giữ một tàu chở dầu tại Eo biển Hormuz, trong khi Eo biển Bab al-Mandab của Yemen cũng chứng kiến các cuộc giao tranh đẫm máu giữa lực lượng Houthi và quân đội Chính phủ Yemen. Những động thái trên thực địa cho thấy triển vọng hòa bình ở chảo lửa Trung Đông vẫn còn xa vời.

Cử tri Nga đi bỏ phiếu trong Ngày Bầu cử thống nhất. Ảnh: THE MOSCOW TIMES

Nga bầu cử Duma Quốc gia khoá mới

Từ ngày 18 đến 20/9, cử tri Nga bỏ phiếu bầu Duma Quốc gia (Hạ viện) khóa 9, đồng thời bầu Hội đồng lập pháp và các thống đốc khu vực. Với quy mô lớn và phạm vi rộng, kỳ bầu cử lần này là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, tác động tới cả cơ quan lập pháp liên bang và các cơ quan quyền lực ở địa phương trên khắp nước Nga.

Chụp chẩn đoán hình ảnh tại Bệnh viện K. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng BHYT, tăng cơ hội phát hiện sớm ung thư

Bộ Y tế đang đề xuất mở rộng phạm vi chi trả của Quỹ Bảo hiểm y tế (BHYT), trong đó đưa khám sàng lọc, chẩn đoán sớm 7 bệnh ung thư vào lộ trình được quỹ thanh toán. Chính sách nếu được ban hành sẽ mở thêm cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh, đồng thời đặt ra yêu cầu tính toán chặt chẽ để vừa mở rộng quyền lợi, vừa bảo đảm cân đối Quỹ BHYT.

Du khách thích thú với tour du lịch miền tây. Ảnh: NAM HẢI

Khách đông chưa đủ

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt yêu cầu chuyển du lịch từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đây cũng là dư địa để Việt Nam thu hút khách chi tiêu cao, phát triển sản phẩm đặc sắc và nâng hiệu quả kinh tế từ du lịch.

Việt Nam vẫn đang thiếu nhân lực chất lượng cao làm việc trong ngành hàng không. Ảnh: KHIẾU MINH

Nghị quyết 71 mở đường cho nhân lực công nghệ

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, một trong những chuyển động rõ nét là giáo dục đại học đang được đặt gần hơn với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

 Tính đến ngày 31/5/2026, Ngân hàng chính sách xã hội đã giải ngân 32.059 tỷ đồng cho 69.204 khách hàng vay vốn.

Nhà chờ người mua, người mua chờ vốn

Trúng quyền mua nhà ở xã hội (NOXH) nhưng chưa thể vay vốn ưu đãi, nhiều gia đình đang lo ngại phải trả lại suất mua. Khi lịch thanh toán đã xác định mà thời điểm giải ngân còn bỏ ngỏ, vấn đề đặt ra là làm sao gắn tiến độ phát triển nhà ở với kế hoạch tín dụng.

Tài sản trí tuệ - Một trong những nguồn lực quan trọng nhất của doanh nghiệp. Ảnh: NAM NGUYỄN

Định giá để tạo lập thị trường tài sản trí tuệ

Việt Nam đã có hàng chục nghìn văn bằng sở hữu trí tuệ, nhưng phần lớn vẫn nằm trên giá hồ sơ hoặc trong sổ sách của các viện, trường. Khi Chính phủ đặt mục tiêu thí điểm định giá 100 quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), thách thức nằm ở việc tạo ra cơ chế để tài sản vô hình thật sự bước vào thị trường.

Người lao động kê khai hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội.

Siết trách nhiệm với nợ bảo hiểm

Từ việc cơ quan kiểm sát khởi kiện, Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 12 (Hà Nội) vừa xét xử vụ án yêu cầu một doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho thấy, công tác xử lý tình trạng chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) đang có thêm một công cụ pháp lý mới.

Khám, chữa bệnh tại một bệnh viện ngoài công lập. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân

Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.

Tan ca nhưng chưa hết ca

Cổng khu công nghiệp Quang Minh, đèn đường đã sáng từ lâu. Dòng người ùa ra từ những cánh cổng nhà máy mỗi lúc một đông. Mọi người lao về những hướng quen thuộc, gần như không ai nói chuyện với nhau. Vài quán nước ven đường đã đóng cửa.

Ảnh: MIRAGE NEWS

EU trước thách thức từ biến đổi khí hậu

Thời tiết cực đoan ngày càng gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế, cơ sở hạ tầng và đời sống tại châu Âu, trong khi những tranh cãi và chia rẽ chính trị đang làm chậm nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.

Một cuộc họp thường niên của IMF về kinh tế toàn cầu. Ảnh: GLOBAL TIMES

Kinh tế thế giới đối mặt nhiều thách thức

Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau sáu tháng xung đột tại Trung Đông, nhưng ít ổn định do xung đột địa - chính trị, giá năng lượng biến động mạnh, nợ công và lạm phát tăng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT mở rộng đáng kể quyền lợi người bệnh.

Bài toán giữ Quỹ bảo hiểm y tế bền vững

Quyền lợi càng được mở rộng, yêu cầu bảo đảm an toàn, cân đối và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) càng cấp thiết. Yêu cầu này đặt ra khi chính sách BHYT đang bước vào giai đoạn mới với nhiều thay đổi theo hướng mở rộng quyền lợi, tạo thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận dịch vụ y tế và giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, bệnh tật.

Các doanh nghiệp cần kê khai và nộp thuế đầy đủ với cơ quan quản lý. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nửa còn thiếu của cải cách môi trường kinh doanh

“Cửa vào” thị trường ngày càng rộng, nhưng “cửa ra” vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Khi đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, cải cách môi trường kinh doanh phải bảo đảm cả việc thành lập lẫn rút lui khỏi thị trường đều minh bạch, nhanh gọn.