Cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hiện đại, thống nhất, khả thi

Trong bối cảnh hiện nay, việc xác định cụ thể phương hướng, giải pháp hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam là vô cùng quan trọng. Qua đó, Nhà nước và các chủ thể phát huy đúng vai trò, vị trí, trách nhiệm trong tiến trình phát triển của đất nước.

Hội thảo khoa học cấp quốc gia về "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".
Hội thảo khoa học cấp quốc gia về "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".

Đảng, Nhà nước ta luôn đặc biệt quan tâm công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, xác định đây là một trong ba đột phá chiến lược; đã ban hành, chỉ đạo triển khai thực hiện hiệu quả nhiều chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng, thi hành pháp luật và đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Đặc biệt, Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới được ban hành là những chủ trương mang tính lịch sử, định hướng cho sự phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam trong những năm gần đây và thời gian tới.

Việt Nam đã thiết lập được khung cấu trúc pháp luật khá đầy đủ; hệ thống pháp luật cơ bản đáp ứng được nhu cầu điều chỉnh các quan hệ xã hội ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống, với khoảng gần 300 luật, bộ luật, pháp lệnh cùng nhiều văn bản quy phạm pháp luật dưới luật khác đang còn hiệu lực.

Công tác xây dựng và thực thi pháp luật được đổi mới về cả tư duy, cách làm; chuyển từ tư duy có phần thiên về tập trung quản lý sang chủ động dẫn dắt, từ xử lý từng vụ việc sang kiến tạo hành lang pháp lý dài hạn. Nhiều cơ chế, chính sách đã được ban hành, kịp thời tháo gỡ nhiều "điểm nghẽn" trong hệ thống pháp luật, xử lý nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình phát triển.

Hệ thống pháp luật đã xác lập được sự phân tầng giữa các loại văn bản với trật tự thứ bậc hiệu lực pháp lý cơ bản rõ ràng, phù hợp, giúp xác lập trật tự pháp lý trong điều chỉnh hành vi của các chủ thể trong xã hội, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp trong xây dựng, soạn thảo, thẩm định, thẩm tra văn bản quy phạm pháp luật. Nhiều kỹ thuật lập pháp hiện đại đã được tiếp thu và ứng dụng tại Việt Nam như: đánh giá tác động của chính sách; tham vấn ý kiến chuyên gia và người dân; bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế, có tính tới yếu tố hài hòa hóa với các thông lệ pháp luật tiến bộ ở các quốc gia trên thế giới, nhất là trong các lĩnh vực như pháp luật dân sự - kinh tế - thương mại, đầu tư, sở hữu trí tuệ, cạnh tranh, bảo vệ dữ liệu cá nhân…

Phát biểu tại Hội thảo khoa học cấp quốc gia về "Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", Phó Thủ tướng Lê Thành Long đề nghị: Các cơ quan, chuyên gia, nhà khoa học tham gia, đóng góp ý kiến, đề xuất sáng kiến cho quá trình tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật; trong đó tập trung thảo luận, làm rõ căn cứ lý luận, nền tảng cho việc hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Nhiều chuyên gia kiến nghị, thời gian tới cần làm rõ: mức độ bao phủ của các lĩnh vực trong đời sống xã hội và sự phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật; việc xác định đầy đủ các nguồn pháp luật hoặc hình thức pháp luật; phân định pháp luật thành các ngành, lĩnh vực; duy trì kỷ luật, kỷ cương và yêu cầu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp của các văn bản quy phạm pháp luật; mối quan hệ giữa pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế; kỹ thuật lập pháp, khả năng thi hành…

Thực tiễn pháp luật Việt Nam thời gian qua cho thấy, dù đã đạt nhiều thành tựu trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, song vấn đề tính hợp lý của cấu trúc hệ thống pháp luật vẫn còn là thách thức lớn. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các tiêu chí khoa học để đánh giá mức độ hợp lý của cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay. Việc nghiên cứu và xác lập hệ thống tiêu chí này không chỉ có ý nghĩa lý luận, góp phần làm sáng tỏ khái niệm “tính hợp lý” trong khoa học pháp lý, mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, làm cơ sở cho việc đánh giá, cải cách và hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng hiện đại, thống nhất, khả thi và phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong bối cảnh mới…

Theo GS,TS Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, pháp luật được khẳng định là công cụ cơ bản để quản lý xã hội, bảo đảm công bằng, dân chủ, trật tự và phát triển bền vững. Tuy nhiên, hiệu quả quản lý xã hội bằng pháp luật không chỉ phụ thuộc vào nội dung quy phạm pháp luật, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi cấu trúc của hệ thống pháp luật, tức là cách thức tổ chức, sắp xếp, liên kết và vận hành giữa các bộ phận cấu thành trong một chỉnh thể thống nhất.

bo-truong-bo-tu-phap-nguyen-hai-ninh-phat-bieu-tai-hoi-thao.jpg
Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh chia sẻ giải pháp xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam có chất lượng, hiện đại, đồng bộ.

Thời gian tới có rất nhiều việc phải làm để xây dựng các Đề án thành công, bảo đảm yêu cầu chất lượng, đúng tiến độ, đáp ứng yêu cầu rất cao của cơ quan có thẩm quyền của Đảng đã giao về việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

Số tiền người dân phải chi trả cho chăm sóc y tế vẫn ở mức cao là trở ngại lớn trong tiếp cận y tế đối với người cao tuổi . Ảnh: Thành Đạt

Tìm giải pháp giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân

Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tại Việt Nam ngày càng tăng, cùng với đó là phạm vi quyền lợi được mở rộng. Tuy nhiên, tiền người dân tự chi trả cho chăm sóc y tế vẫn ở mức cao, vì thế mở rộng nguồn lực cho bảo hiểm y tế không chỉ là bài toán cân đối quỹ, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng bảo vệ tài chính cho hàng triệu người bệnh.

Tổng kiểm soát phương tiện kinh doanh vận tải cần được duy trì thường xuyên, liên tục. Ảnh: Lê Khánh

Cần cơ chế chủ động kiểm soát phương tiện giao thông

Theo kế hoạch, từ ngày 26/8 đến 25/9, lực lượng Cảnh sát giao thông trên toàn quốc tổ chức tổng kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ đối với phương tiện kinh doanh vận tải. Tính đến nay đã có hàng nghìn trường hợp vi phạm được phát hiện, xử lý.

Nỗ lực kết nối, giới thiệu việc làm cho thanh niên. Nguồn: Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội

Tăng hiệu quả kết nối, giới thiệu việc làm

Để giải quyết tình trạng số người thiếu việc làm trong độ tuổi lao động còn ở mức cao, các cơ quan chức năng cần chuyển từ giải pháp kết nối, giới thiệu việc làm đơn thuần sang chủ động điều tiết cung ứng thông tin cho thị trường lao động.

Một buổi kiểm tra bếp ăn của Trường tiểu học Thăng Long, Hà Nội, với sự tham gia của đại diện cán bộ phường, hội phụ huynh học sinh và Ban giám hiệu nhà trường.

Môt bữa ăn, nhiều tầng trách nhiệm

Trước thềm năm học 2026-2027, nhiều địa phương đang chuẩn hóa lại quy trình tổ chức bữa ăn học đường, từ lựa chọn nhà cung cấp, xây dựng thực đơn đến công khai thông tin và tăng sự tham gia giám sát của phụ huynh, nhằm đáp ứng yêu cầu kép: An toàn thực phẩm và dinh dưỡng phù hợp với lứa tuổi.

Bộ đội Biên phòng Quảng Ninh kêu gọi tàu thuyền về nơi tránh trú bão số 4.

Khẩn trương khắc phục hậu quả mưa lũ

Ảnh hưởng của cơn bão số 4 (bão Narra) và hoàn lưu sau bão đã gây mưa lớn diện rộng tại các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, dẫn đến ngập lụt cục bộ và sạt lở đất nhiều nơi, các địa phương đang căng mình ứng phó.

Người dân miền Tây lao đao vì hạn-mặn.

Sẵn sàng ứng phó hạn - mặn theo kịch bản rủi ro rất cao

Ngày 18/8, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có công văn đề nghị các tỉnh, thành phố khu vực Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, tổ chức triển khai các giải pháp phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn do ảnh hưởng của El Nino 2026-2027. Theo đó, Bộ đề nghị các địa phương rà soát, xây dựng kế hoạch ứng phó theo kịch bản rủi ro rất cao.

Dãy nhà siêu mỏng hai mặt tiền trên phố Định Công (Hà Nội) có vị trí đắc địa cho kinh doanh, nhưng cũng ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Ảnh: DIÊN KHÁNH

Nhà “siêu mỏng, siêu méo” và bài toán phát triển đô thị

Thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông. Thay vì được thu hồi, hợp thửa hoặc xử lý dứt điểm, một số diện tích vẫn được chỉnh trang thành nhà “siêu mỏng, siêu méo”, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, vừa làm ảnh hưởng đến mỹ quan và diện mạo đô thị.

Đại tá Nguyễn Xuân Lai, Báo cáo viên Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, phát biểu tại hội nghị.

Đẩy mạnh tuyên truyền về biển, đảo, chống khai thác hải sản bất hợp pháp

Ngày 14/8, tại phường Bình Tiên, Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tuyên truyền về biển, đảo, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) cho hơn 300 đại biểu là cán bộ, đảng viên, lực lượng nòng cốt cấp cơ sở trên địa bàn.

Điểm sạt lở tại Km 76+250 trên quốc lộ 12. Ảnh: Cục Đường bộ Việt Nam

Xây dựng giải pháp lâu dài ứng phó sạt lở đất

Những trận lũ quét, sạt lở đất liên tiếp xảy ra tại các tỉnh miền núi phía bắc vừa qua, cho thấy thiên tai ngày càng diễn biến cực đoan, khó lường. Theo quy luật, thời điểm này đã bước vào mùa mưa bão (thường từ tháng 6-12 hằng năm), do vậy việc chủ động phòng tránh và xây dựng các giải pháp ứng phó lâu dài là hướng đi hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

Các địa phương tại Hà Nội đang gấp rút hoàn thiện việc sáp nhập bộ máy.

Tinh gọn bộ máy, đổi mới cách quản trị

Hàng loạt địa phương đang khẩn trương hoàn tất sắp xếp mạng lưới trường học trước thềm năm học 2026-2027. Vấn đề đặt ra lúc này, đó là làm thế nào để vận hành trường mới hiệu quả, giữ được đội ngũ ổn định, học sinh không bị xáo trộn và nguồn lực giáo dục được sử dụng tốt hơn?

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Tránh tạo thêm gánh nặng môi trường

Kiểm soát khí thải xe máy là một bước quan trọng để cải thiện chất lượng không khí, nhưng chính sách sẽ chưa trọn vẹn nếu chỉ dừng ở việc kiểm định và loại bỏ những phương tiện không đạt yêu cầu. Khi hàng triệu xe cũ dần hết vòng đời, câu hỏi đặt ra là: Chúng sẽ được thu hồi, xử lý và tái chế như thế nào để không trở thành một nguồn phát thải mới? Đây là bài toán cần được tính toán song hành với lộ trình kiểm soát khí thải.

Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam

Dù khó khăn thế nào, cũng phải làm với quyết tâm cao nhất!

Sau khi khởi đăng hai kỳ phóng sự Chiến dịch của trái tim và trách nhiệm (số 29-30/2026), chúng tôi nhận được nhiều phản hồi của độc giả bày tỏ sự đánh giá cao về ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm). Trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam (ảnh nhỏ) chia sẻ về những nỗ lực đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình; thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.

Tin tức

* Tại cuộc họp về công tác thoát nước và tiến độ các dự án chống ngập sáng 4/8, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu chấm dứt tình trạng bị động. Trong 6 tháng qua, nhiều dự án được triển khai, đưa vào vận hành, góp phần giảm thời gian, phạm vi và độ sâu ngập tại các điểm nóng của thành phố. Tuy nhiên, một số khu vực, kể cả nội đô, vẫn ngập cục bộ do hệ thống thoát nước chưa đồng bộ. Chủ tịch Hà Nội yêu cầu công khai hiệu quả từng dự án, nêu rõ khu vực đã khắc phục, nơi cần tiếp tục đầu tư và lộ trình hoàn thành để người dân, báo chí giám sát.

Trạm Y tế phường Gia Định phối hợp Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức chương trình khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý tim mạch, đái tháo đường cho người dân trên địa bàn phường. Ảnh: Thế Anh

Tái cấu trúc đưa không gian y tế đến gần người dân

Mới đây, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh thông tin: Thời gian tới thành phố sẽ lựa chọn phát triển hệ thống y tế theo hướng đa cực, nhằm giảm quá tải bệnh viện trung tâm và tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa bàn. Đây được coi là một bước chuyển từ tư duy tập trung nguồn lực sang tư duy phân bố tối ưu năng lực.

Kỹ sư Việt Nam tham gia chế tạo vệ tinh LOTUSat-1 tại Nhật Bản. Ảnh: VNSC

Giúp đội ngũ phát triển công nghệ vững bước

Sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, xuyên suốt 18 tháng qua, gần 400 văn bản quy phạm pháp luật ra đời, phục vụ nỗ lực phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia. Điểm chung của các chính sách mới là tăng quyền tự chủ, giảm thủ tục và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, thay cho cách quản lý nặng về đầu vào như trước đây.

Thay vì áp dụng đại trà, việc thí điểm làn vượt trên những tuyến đủ điều kiện, đánh giá kỹ hiệu quả và tác động trước khi nhân rộng là cần thiết.

Cần thí điểm trước khi triển khai rộng

Việc dành làn trái trên cao tốc cho xe vượt có thể hạn chế tình trạng xe chạy chậm, “ôm làn”, giảm các tình huống va chạm nguy hiểm và góp phần tổ chức giao thông hiệu quả hơn. Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tế, cần những quy định rõ ràng về tốc độ, chuyển làn, khoảng cách an toàn và điều kiện áp dụng, đồng thời tính đến đặc thù của từng tuyến cao tốc.

Lựa chọn cánh cửa nào để bước tiếp là những bài toán khó. Ảnh: Thế Đại

Chọn đúng đường, thay vì chỉ trúng trường

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT) năm 2026 đã khép lại, nhưng với hơn một triệu thí sinh, chặng đường quan trọng nhất mới thật sự bắt đầu. Trong bối cảnh phương thức tuyển sinh ngày càng đa dạng, điểm thi tốt nghiệp không còn là “tấm vé” duy nhất quyết định bước vào giảng đường, cánh cửa đi tới tương lai cũng rộng mở và thách thức hơn.

Các địa phương cần chủ động theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, hướng dẫn người dân đưa phương tiện vào nơi tránh trú ngay khi có yêu cầu. Ảnh: Đạt Đạt

Chủ động phương án sẵn sàng ứng phó mùa mưa bão

Mùa mưa bão năm 2026, dự báo xuất hiện 8-10 cơn bão, mưa lớn diện rộng có thể xảy ra khoảng 16-19 đợt trên cả nước (ít hơn trung bình nhiều năm), đòi hỏi các bộ, ngành, địa phương lên các kịch bản, phương án ứng phó kịp thời.

Lực lượng cứu hộ vượt lũ dữ tiếp cận những nơi bị cô lập, giải cứu người dân mắc kẹt. Ảnh: TRẦN TUẤN

Triển khai “4 tại chỗ” trong ứng phó lũ quét

Mưa lớn đã gây ra lũ quét, ảnh hưởng đến người dân ở một số xã thuộc các tỉnh Lai Châu, Tuyên Quang, Lào Cai. Trong đó, xã Mường Than, tỉnh Lai Châu bị ảnh hưởng nặng nhất. Các cơ quan chức năng đang nỗ lực thực hiện giải pháp khắc phục hậu quả, tái định cư, giúp ổn định đời sống người dân.

Những kệ hàng đầy ắp dễ thu hút người tiêu dùng với các biển hiệu giảm giá. Ảnh: Nam Nam

Thị trường tăng trưởng từ nỗi lo

Hàng trăm loại sản phẩm thực phẩm chức năng, vitamin và vi chất bổ sung dành cho trẻ em đang “phủ sóng” kín các cửa hàng, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Trong “ma trận” quảng cáo ấy, nỗi lo con thấp còi, biếng ăn hay thiếu chất của nhiều bậc cha mẹ đã trở thành đòn bẩy cho một thị trường phát triển nhanh, nhưng vẫn còn không ít khoảng trống pháp lý.

Chung cư có tuổi thọ nhất định, vì vậy cần cơ chế rõ ràng để sửa chữa, cải tạo khi xuống cấp. Ảnh: VĂN HỌC

Cần quy định rõ hơn cơ chế quản lý chung cư

Việc Bộ Xây dựng vừa rút đề xuất quy định “sở hữu chung cư có thời hạn” khỏi dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp, nhằm quản trị tốt hơn đô thị để vừa bảo đảm quyền lợi cho người dân, vừa có thể cải tạo, sửa chữa chung cư khi hết niên hạn sử dụng.