Tọa đàm là cơ hội để Cà Mau tiếp nhận các gợi mở, góp ý của chuyên gia nhằm góp phần giúp tỉnh giải quyết 5 vấn đề mấu chốt ở vùng nông thôn hiện nay: Chuyển đổi tư duy kinh tế; phát huy nội lực và tài nguyên bản địa; xây dựng không gian sống và bảo vệ môi trường; xây dựng “nông thôn học tập" và vai trò kiến tạo của chính quyền.
Sau nhiều năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, toàn tỉnh Cà Mau đã có 43/55 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, trăn trở lớn hiện nay ở nông thôn Cà Mau không phải con số “đạt chuẩn”, mà phải thực sự là một không gian “đáng sống”.
Từ góc nhìn chuyên sâu, đồng chí Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội khóa XV đặt ra một trăn trở tại buổi tọa đàm: “Đi hết con đường bê tông phẳng phiu, sạch sẽ đó, nếu không có sinh kế, không có tiếng cười, không có ký ức được giữ lại… thì nông thôn vẫn chỉ là một không gian đã được cải tạo, chứ chưa phải là một không gian đáng sống”.
Giải quyết câu chuyện nêu trên, theo đồng chí Lê Minh Hoan, sự cấp thiết là phải thay đổi nhận thức trước khi thay đổi hình thức. đồng chí nhấn mạnh nông thôn phải được thấu hiểu như một “Không gian xã hội” đa tầng, bao gồm: Không gian sống an toàn; không gian văn hóa bản địa và không gian quan hệ gắn kết.
Hạ tầng có thể đi trước, nhưng nếu bỏ qua việc thấu hiểu con người, hành vi và tập quán thì các công trình sẽ rơi vào cảnh “đẹp nhưng không sống”, đồng chí Lê Minh Hoan chia sẻ.
Theo gợi mở của đồng chí Lê Minh Hoan, trong giai đoạn mới, kinh tế nông thôn cần bứt phá theo hướng đa giá trị, tích hợp nông nghiệp với du lịch, làng nghề và di sản thông qua mô hình OCOP/OTOP.
Khi đó, bán sản phẩm là bán cả văn hóa và câu chuyện phía sau. Ông cũng đặc biệt quan tâm đến triết lý quản trị dựa trên nội lực và đề cao việc xây dựng “nông thôn học tập”, nơi cộng đồng chuyển từ tư duy cá thể sang tư duy cộng đồng, chủ động hỏi “chúng ta đang có tài sản gì” để vươn lên thay vì thụ động trông chờ hỗ trợ bên ngoài.
Tiếp thu những ý kiến gợi mở quý báu của các đại biểu và chuyên gia, thay mặt lãnh đạo tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết Cà Mau quyết tâm cụ thể hóa các gợi mở thành kế hoạch hành động thực tiễn ngay tại cơ sở.
Lãnh đạo tỉnh Cà Mau xác định rõ, “Nông dân là chủ thể-nông thôn là nền tảng-nông nghiệp là động lực”, và đích đến cuối cùng không phải là danh hiệu, mà là sự hài lòng của người dân.
Từ đó, đồng chí Lê Văn Sử vạch ra 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm sẽ được triển khai trong thời gian tới. Trong đó, trọng tâm là chuyển dịch từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” đa giá trị, đặc biệt chú trọng khai thác chiều sâu văn hóa của du lịch sinh thái nhằm tôn vinh vẻ đẹp tự nhiên và bản sắc bản địa.
Đi cùng với đó là tập trung củng cố hợp tác xã, biến đây thành bệ đỡ trung tâm để kết nối sản xuất và tiêu thụ, khắc phục triệt để tình trạng nông dân phải sản xuất đơn lẻ. Kế đó là về quản trị không gian, tỉnh kiên định quan điểm phát triển hài hòa với thiên nhiên, ứng phó biến đổi khí hậu và tuyệt đối không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.
Điểm nhấn đột phá của Cà Mau là sự thay đổi phương thức vận hành từ “làm thay” sang “làm cùng”. Theo đó, Nhà nước sẽ lùi lại đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp tạo động lực thị trường để nhường vị trí chủ thể trung tâm cho người dân. Cán bộ cấp xã sẽ chuyển sang vai trò dẫn dắt, khơi gợi sức dân nhằm hướng tới một cộng đồng “nông thôn học tập” vững mạnh.
Xây dựng “nông thôn đáng sống” là một quá trình liên tục, đòi hỏi phải thay đổi phương thức quản trị, khơi gợi sức mạnh và sự chủ động của cộng đồng. Sự đồng hành này sẽ là nền tảng vững chắc để Cà Mau kiến tạo nên những vùng quê trù phú, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc phương nam.
