Thị trường tiềm năng
Cách đây 2 năm, từ lúc có thông tin về việc Mỹ xem xét mở cửa cho trái bưởi Việt Nam, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu đã chủ động xây dựng vùng nguyên liệu, phối hợp bà con nông dân ở Bến Tre và một số địa phương phía nam hỗ trợ kỹ thuật sản xuất, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng. Khi phía Mỹ chính thức mở cửa, trái bưởi Việt Nam sẽ chính thức lên đường sang Mỹ. Vẫn còn một số thủ tục khác nữa để trái bưởi da xanh chính thức có mặt trên các quầy kệ ở hệ thống phân phối phía bạn. Tuy nhiên, phía Việt Nam đã rất sẵn sàng.
Thương vụ Việt Nam tại Mỹ đánh giá, Mỹ là thị trường tiềm năng của trái cây Việt khi có tới hơn 330 triệu khách hàng với thu nhập đầu người cao và xu hướng ẩm thực ngày càng chú trọng thành phần rau, quả.
Trong 4 tháng đầu năm 2022, Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất của nông lâm thủy sản Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu đạt gần 4,9 tỷ USD, chiếm 27,3% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu rau quả tiếp tục tăng khá so cùng kỳ.
Đến nay, 6 loại trái cây tươi của Việt Nam đã chính thức được cấp phép xuất khẩu sang Mỹ gồm xoài, nhãn, vải, thanh long, chôm chôm và vú sữa. Thanh long là loại trái cây đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu vào thị trường Mỹ năm 2008. Kể từ đó đến nay, lượng thanh long xuất khẩu vào Mỹ tăng theo từng năm. Chôm chôm là loại trái cây thứ hai của Việt Nam được phép xuất khẩu sang Mỹ vào năm 2011.
Năm 2014, Bộ Nông nghiệp Mỹ chính thức cấp phép cho quả nhãn và vải của Việt Nam vào thị trường này. Bên cạnh nhãn lồng Hưng Yên, nhãn Sông Mã (Sơn La), nhãn Miền Thiết cũng được xuất sang Mỹ. Loại trái cây thứ 5 của Việt Nam đạt tiêu chuẩn vào Mỹ là vú sữa. Lô vú sữa xuất khẩu đầu tiên vào tháng 12/2017, sau 10 năm đàm phán. Việt Nam cũng là nước đầu tiên được cấp phép xuất khẩu vú sữa sang thị trường Mỹ. Gần đây nhất, tháng 2/2019, quả xoài đã chính thức trở thành loại trái cây thứ 6 có mặt tại thị trường này.
Như vậy, bưởi da xanh sẽ là loại trái cây thứ 7 của Việt Nam vào thị trường Mỹ. Trong buổi làm việc mới đây tại Mỹ giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam với Bộ Nông nghiệp Mỹ, Thứ trưởng Nông nghiệp Mỹ đã thông báo việc mở cửa cho quả bưởi của Việt Nam đang được thúc đẩy tích cực. Phía Mỹ đang lấy ý kiến công chúng và sẽ công bố trong thời gian sớm nhất.
Theo các cơ quan chức năng, ở trong nước, nhiều địa phương trọng điểm trồng bưởi da xanh của đồng bằng sông Cửu Long hoàn toàn có thể trở thành vùng nguyên liệu chuẩn cả về số lượng và chất lượng. Hiện, cả doanh nghiệp lẫn nhà vườn đều sẵn sàng để đưa loại nông sản này sang Mỹ.
Chỉ riêng 6 loại trái cây tươi của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ đã mang về kim ngạch khoảng 20 triệu USD mỗi năm. Với bưởi da xanh - loại trái cây có thời gian bảo quản dài ngày hứa hẹn sẽ là điểm sáng trong thời gian tới. Khi đó, những chuỗi liên kết tiêu thụ sẽ còn được kéo dài, không chỉ riêng ở Bến Tre mà còn nhiều tỉnh thành khác khu vực phía nam và phía bắc.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, nước này có nhu cầu tiêu thụ lớn về trái cây với mỗi năm lên tới 12 triệu tấn. Sản xuất trái cây tươi nội địa của nước này hiện chỉ đáp ứng được 70% nhu cầu, 30% còn lại (tương đương với khoảng 3,6 triệu tấn) là phải nhập khẩu. Đây sẽ là dư địa và cơ hội rất lớn cho trái cây Việt Nam.
Cần đáp ứng tiêu chuẩn phía bạn
Việc thị trường chấp nhận cho mặt hàng của Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch là tin vui. Tuy nhiên, bưởi da xanh cũng phải đáp ứng những tiêu chuẩn nhất định của thị trường phía bạn. Theo Cục Bảo vệ thực vật, muốn xuất khẩu trái cây sang Mỹ phải đáp ứng được 3 tiêu chuẩn chính gồm: Vùng trồng đạt tiêu chuẩn và được phía Mỹ ủy quyền cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giao Cục Bảo vệ thực vật cấp mã số vùng trồng; nhà máy đóng gói phải được chuyên gia phía Mỹ cấp mã số; sản phẩm phải được chiếu xạ tại nhà máy được cấp mã số đạt chuẩn.
Mỹ là một trong những thị trường rất khó tính. Ngoài các tiêu chí và các quy định chung, trái cây trước khi xuất khẩu sang thị trường này phải được chiếu xạ dưới sự giám sát của APHIS. Đây là yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp xuất khẩu vi phạm sẽ bị mất uy tín và khó giữ được thị trường.
Ngoài ra, theo quy định chung, nước xuất khẩu bắt buộc phải bảo đảm các sản phẩm xuất khẩu không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng nước nhập khẩu cho phép.
Do vậy, Cục bảo vệ thực vật đã đưa ra các chương trình giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hướng dẫn người dân xử lý các loại côn trùng sâu bệnh mà các nước nhập khẩu yêu cầu và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn.
Bà Ngô Tường Vy, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu cho hay, để xuất khẩu sang Mỹ, thứ nhất, những khu vườn trồng bưởi phải được chứng nhận VietGap, GlobalGap. Bên cạnh đó, thị trường Mỹ không chuộng những quả lớn, mà dao động từ 1-1,4 kg/quả.
“Nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn từ phía bạn, cơ hội cho trái cây Việt Nam là rất lớn khi thị trường Mỹ có thể nhập không chỉ bưởi da xanh, mà kể cả bưởi 5 roi quanh năm. Đó cũng là câu chuyện mà chúng ta xây dựng chuỗi liên kết, làm sao đủ chất lượng, sản lượng cung cấp vào thị trường lớn nhất thế giới”, bà Vy chia sẻ.
Thống kê của Cục Trồng trọt cho thấy, cả nước có 105.400 ha trồng bưởi, sản lượng gần 950 nghìn tấn. Trong đó, Đồng bằng sông Hồng có gần 13 nghìn ha với sản lượng trên 170 nghìn tấn, trung du miền núi phía bắc có hơn 30 nghìn ha với sản lượng 220 nghìn tấn. Riêng đồng bằng sông Cửu Long có khoảng 32 nghìn ha với sản lượng khoảng 340 nghìn tấn...
Quả bưởi là loại trái cây thứ 7 của Việt Nam được xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Trước đó, Mỹ đã cấp phép nhập khẩu 6 loại quả tươi từ Việt Nam, gồm: xoài, nhãn, vải, thanh long, chôm chôm và vú sữa. Một số loại trái cây khác như dừa, sầu riêng vẫn được xuất khẩu Mỹ nhưng dưới dạng sản phẩm đông lạnh. Ngay sau bưởi, các cơ quan chức năng của Mỹ sẽ tiếp tục xem xét các thủ tục để nhập khẩu quả dừa tươi từ Việt Nam.
