Bước chuyển mình trên Kon Vơng Kia

Ở thôn Kon Vơng Kia, xã Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) có một sự chuyển biến âm thầm nhưng rõ nét đang diễn ra. Đó là những người trẻ, nhất là cán bộ thôn đã chọn cách đi trước, thử nghiệm hướng làm ăn mới, từ đó tạo niềm tin để người dân mạnh dạn làm theo.

Thứ Sáu, ngày 24/04/2026 - 05:34

Anh A Đruộng cùng ngôi nhà sàn phục vụ lưu trú trong không gian truyền thống người Mơ Nâm.

Bí thư thôn khởi nghiệp

Sau bốn tháng miệt mài, căn homestay mà anh A Đ'Ruế, Bí thư Chi bộ thôn Kon Vơng Kia, ấp ủ bấy lâu đã dần hoàn thiện. Những ngày tháng Tư, giữa không khí se lạnh đặc trưng của vùng cao, anh tất bật hoàn chỉnh từng chi tiết, sắm sửa vật dụng để kịp đón khách trong dịp Lễ 30/4 và 1/5. Vợ chồng anh dành dụm hơn 800 triệu đồng để dựng lên ngôi nhà sàn trên khu đất rộng 150m². Không gian gồm bốn phòng lưu trú, đầy đủ tiện nghi, nhưng vẫn giữ được nét sinh hoạt và văn hóa đặc trưng của người Mơ Nâm.

Gắn bó với nương rẫy từ bao đời, người dân thôn Kon Vơng Kia vốn quen với cách làm ăn truyền thống, vì thế không dễ dàng thay đổi. Cách nghĩ, cách làm đổi mới trong nhiều năm trước chưa thật sự đến với người dân thôn Kon Vơng Kia. Nhưng vài năm trở lại đây, khi Khu du lịch sinh thái Măng Đen dần khẳng định vị thế ở miền trung-Tây Nguyên, cơ hội mới cũng hiện ra rõ rệt.

Là bí thư thôn, đồng thời là một người trẻ, anh A Đ'Ruế chọn cách bắt đầu từ chính gia đình mình. Anh chia sẻ, việc chuyển hướng mới không tránh khỏi lo lắng, nhưng nếu không thử, sẽ không biết cơ hội ở đâu. Khi các địa phương lân cận đã làm được, thì Kon Vơng Kia cũng có thể làm. Anh muốn là người “mở lối” để cả làng cùng đi.

Thôn Kon Vơng Kia hiện có 152 hộ với hơn 500 nhân khẩu, đời sống chủ yếu dựa vào ruộng lúa nước và nương rẫy. Những năm gần đây, du khách từ nhiều tỉnh, thành phố tìm về xã Măng Đen ngày càng đông. Họ thích dừng chân ở những ngôi nhà gỗ, ngắm thung lũng, lắng nghe câu chuyện về đời sống của người Mơ Nâm. Với người dân nơi đây, cơ hội đổi thay cũng theo dòng khách mà đến gần hơn.

Khát vọng làm giàu từ làng

Nhìn sang các làng du lịch cộng đồng như Vi Rơ Ngheo, Kon Bring hay Kon Tu Rằng đang dần phát triển nhờ du lịch, người Kon Vơng Kia thêm động lực để thay đổi. Sau thời gian cân nhắc, anh A Đruộng quyết định bán một phần đất để đầu tư làm homestay. Ngôi nhà sàn được thiết kế vừa phục vụ lưu trú, vừa tái hiện không gian sinh hoạt truyền thống. Tầng dưới là nơi ở gia đình, nhà sàn gỗ phía trên 3 phòng ở và nơi lưu trú, sinh hoạt chung đón các đoàn khách du lịch.

Điểm đặc biệt trong ngôi nhà là không gian văn hóa với 8 bộ cồng chiêng, gồm 22 chiếc được treo trang trọng. Đây không chỉ là vật trang trí, mà còn là cách để giới thiệu văn hóa bản địa đến du khách. Nhà sàn gỗ giữa làng, chung quanh rừng xanh và không khí mát lạnh quanh năm, làm tăng thêm sức hút cho khách du lịch những ngày cuối tuần hay lễ, Tết. Căn homestay gỗ thông được trang trí, tiện nghi là tâm huyết và nguồn sinh kế lâu dài của gia đình A Đruộng trong những năm tới.

Trước đây, anh từng vay vốn trồng cà-phê, nhưng hiệu quả không cao. Lần chuyển hướng này, anh kỳ vọng sẽ tạo được nguồn thu ổn định và lâu dài hơn. Từ kinh nghiệm học hỏi nhiều nơi, anh tự tay thiết kế không gian, từng bước hoàn thiện mô hình kinh doanh phù hợp với điều kiện của gia đình.

Ở một góc khác của thôn, chị Y Hoan, một trong những người đầu tiên làm du lịch cộng đồng đã vận hành homestay nhỏ của mình khá ổn định. Khách đến đều đặn, mang lại nguồn thu nhập đáng kể. Từ những mô hình tiên phong ấy, đến nay thôn Kon Vơng Kia đã có tám hộ phát triển homestay. Sự thay đổi không diễn ra ồ ạt, nhưng từng bước lan tỏa. Người dân quan sát, học hỏi và dần tham gia. Vai trò của cán bộ, thanh niên vì thế trở nên rõ nét không chỉ trong vận động, mà còn bằng chính hành động cụ thể.

Khi người dân chủ động khai thác lợi thế sẵn có, du lịch cộng đồng mang lại thu nhập, góp phần định hình lại đời sống. Nguồn thu từ lưu trú, dịch vụ và sản phẩm địa phương giúp đa dạng sinh kế, giảm dần sự phụ thuộc vào nương rẫy. Quan trọng hơn, các giá trị văn hóa như: Nhà sàn, lễ hội, nghề truyền thống hay ẩm thực được “đánh thức” và trở thành tài sản du lịch. Khi văn hóa gắn liền với sinh kế, người dân có thêm động lực để gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau. Bí thư xã Măng Đen Đặng Quang Hà khẳng định: Địa phương định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, khuyến khích người dân giữ đất để mỗi hộ, mỗi làng sẽ xây dựng sản phẩm mang bản sắc riêng.

Trong không gian văn hóa đặc trưng của Tây Nguyên, người dân thôn Kon Vơng Kia hiểu rõ từng nếp nhà, từng con suối, từng câu chuyện của quê hương mình. Đó chính là lợi thế mà không nơi nào có được. Từ sự chuyển biến trong tư duy đến hành động cụ thể, một diện mạo mới đang dần hình thành...

Những người trẻ ở đây, bằng khát vọng và sự dấn thân, đang góp phần mở ra con đường phát triển khác cho bản làng, nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành, tạo nên một Kon Vơng Kia đang đổi thay từng ngày.

Bài và ảnh: NAM MINH

Kon Vơng Kia khởi nghiệp bí thư thôn