Sự phát triển nhanh chóng của thanh toán không dùng tiền mặt những năm gần đây đã góp phần thúc đẩy kinh tế số, nâng cao hiệu quả lưu thông tiền tệ. Tuy nhiên, đi cùng với đó là sự gia tăng các hành vi gian lận, lừa đảo trên không gian mạng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao tính minh bạch, an toàn và bảo vệ quyền lợi khách hàng trong các giao dịch thanh toán.
Trước thực tế này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro, bảo đảm an toàn cho hệ thống và củng cố niềm tin của người dân.
Siết chặt an toàn giao dịch
Ông Lê Văn Tuyên, Phó Vụ trưởng Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.
Cơ quan quản lý đã trình Chính phủ ban hành nhiều nghị định quan trọng liên quan thanh toán không dùng tiền mặt, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng, tiền di động (Mobile Money). Ban hành các thông tư hướng dẫn chi tiết về hoạt động thanh toán, trung gian thanh toán, mở và sử dụng tài khoản thanh toán, hoạt động thẻ ngân hàng, giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng.
Đáng chú ý, các quy định mới yêu cầu tăng cường xác thực khách hàng. Khách hàng chỉ có thể thực hiện giao dịch thanh toán điện tử khi đã được đối chiếu đầy đủ giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học.
Với nhiều giao dịch trực tuyến, việc xác thực sinh trắc học trở thành yêu cầu bắt buộc. Các hành vi lợi dụng tài khoản thanh toán hoặc ví điện tử để vi phạm pháp luật sẽ bị xử phạt. Những quy định này góp phần hạn chế tình trạng mạo danh, sử dụng thông tin giả, qua đó nâng cao tính minh bạch trong toàn hệ thống.
Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác làm sạch dữ liệu khách hàng được ngành ngân hàng triển khai mạnh mẽ, với sự phối hợp của Bộ Công an. Thông qua việc kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân gắn chip và ứng dụng định danh điện tử VNeID, các tổ chức tín dụng đã từng bước xác minh chính xác thông tin khách hàng, loại bỏ các tài khoản không chính chủ.
Ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, đến tháng 4/2026, toàn ngành đã có gần 155 triệu hồ sơ khách hàng được đối chiếu thông tin sinh trắc học, bao gồm hơn 153 triệu khách hàng cá nhân và hơn 1,9 triệu khách hàng tổ chức. Việc triển khai xác thực qua căn cước công dân gắn chip và VNeID cũng được mở rộng tại nhiều tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán.
Bên cạnh đó, hệ thống phòng, chống rửa tiền đã làm sạch toàn bộ 154 triệu tài khoản và 36 triệu hồ sơ khách hàng; Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia cũng đối chiếu hàng chục triệu hồ sơ, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu toàn ngành. Kết quả này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn trực tiếp giảm thiểu rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán.
Phối hợp ngăn chặn gian lận từ sớm
Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao gia tăng, yêu cầu phối hợp giữa ngành ngân hàng với các bộ, ngành chức năng trở nên cấp thiết. Thực tiễn cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ đã mang lại hiệu quả rõ rệt trong bảo vệ tài sản người dân.
Mới đây, tại Lai Châu, cán bộ Agribank phát hiện dấu hiệu bất thường khi khách hàng rút tiền, đã kịp thời báo công an, ngăn chặn kịp thời một vụ lừa đảo tinh vi, giúp người dân tránh thiệt hại lớn. Không dừng ở phản ứng tình huống, các ngân hàng còn chủ động triển khai giải pháp công nghệ. Hệ thống cảnh báo giao dịch nghi ngờ của Agribank đã ghi nhận hơn 200.000 lượt cảnh báo, đồng thời tạm dừng hơn 91.000 giao dịch rủi ro, ngăn chặn số tiền giao dịch hơn 360 tỷ đồng.
Những kết quả này cho thấy, nếu thiếu cơ chế phối hợp liên ngành, nỗ lực đơn lẻ khó đạt hiệu quả tối đa. Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp Bộ Công an triển khai Kế hoạch số 01 về khai thác dữ liệu dân cư phục vụ xác thực khách hàng. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại Công điện số 29/CĐ-TTg về phòng, chống tội phạm công nghệ cao, các cơ quan liên quan đang tiến hành đối chiếu thông tin giữa chủ thuê bao di động và chủ tài khoản thanh toán, kết hợp rà soát tổng thể tài khoản ngân hàng và sim điện thoại. Việc đối chiếu, đồng bộ dữ liệu này góp phần phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi sử dụng thông tin giả để thực hiện giao dịch gian lận.
Cùng với các giải pháp về thể chế và dữ liệu, Ngân hàng Nhà nước đã đưa vào vận hành hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO). Hệ thống này cho phép các tổ chức tham gia chia sẻ thông tin về tài khoản nghi ngờ, từ đó các ngân hàng kịp thời đưa ra biện pháp ngăn chặn hoặc yêu cầu xác thực bổ sung trước khi giao dịch được thực hiện.
Theo số liệu đến ngày 12/4, hệ thống đã gửi cảnh báo tới hơn 3,7 triệu lượt khách hàng; trong đó, hơn 1,2 triệu lượt khách hàng đã dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng giá trị giao dịch gần 4,17 nghìn tỷ đồng.
Việc nâng cao tính minh bạch trong thanh toán không thể chỉ dựa vào một giải pháp đơn lẻ, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa hoàn thiện pháp lý, làm sạch dữ liệu, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp liên ngành. Những giải pháp đang được triển khai đã góp phần quan trọng trong việc bảo đảm an toàn giao dịch, hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi khách hàng; tạo nền tảng cho thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam phát triển bền vững.
Trong thời gian tới, cùng với tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả giám sát, việc tăng cường nhận thức của người dân trong sử dụng dịch vụ thanh toán an toàn sẽ là yếu tố quan trọng, góp phần xây dựng môi trường thanh toán minh bạch, tin cậy.
![[Infographic] VN-Index tiếp tục có tuần thứ 8 liên tiếp tăng điểm từ vùng đáy quanh 1.600 điểm lên vùng giá 1.920 điểm](https://cdn.nhandan.vn/images/90ed5cb43defc8094a55aea70c5061a9653782aa64486f79556e0d85d5e9c38b1f3d54d6cfe8363bfbabc231ae35996c1f2aec38d7461c29fafa361c9917c63d5cfacd5ee898d181029010948d9846a0/screenshot-2026-05-15-184904-4840.jpg.avif)
