Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Lý lịch tư pháp

Bảo vệ dữ liệu cá nhân của công dân

Qua 15 năm thi hành, bên cạnh những kết quả đã đạt được, Luật Lý lịch tư pháp chưa phản ánh được những quy định mới về bảo đảm quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013. Đặc biệt là quy định Luật Lý lịch tư pháp chưa bảo đảm thực hiện chế định về đương nhiên được xóa án tích.

Bộ Công an tiếp nhận việc cấp phiếu Lý lịch tư pháp từ Bộ Tư pháp từ 1/3/2015.
Bộ Công an tiếp nhận việc cấp phiếu Lý lịch tư pháp từ Bộ Tư pháp từ 1/3/2015.

Ngăn chặn cho được tình trạng lạm dụng phiếu Lý lịch tư pháp số 2

Luật Lý lịch tư pháp quy định có hai loại phiếu Lý lịch tư pháp là phiếu Lý lịch tư pháp số 1 và Phiếu Lý lịch tư pháp số 2. Khác với phiếu Lý lịch tư pháp số 1, phiếu Lý lịch tư pháp số 2 chủ yếu có tác dụng hỗ trợ cho cơ quan tiến hành tố tụng trong công tác điều tra, truy tố, xét xử và cấp theo yêu cầu của cá nhân để người đó biết được thông tin án tích của mình.

Một người đã từng bị kết án và đã được xóa án tích thì phiếu Lý lịch tư pháp số 1 cấp cho người đó sẽ ghi là “không có án tích”. Nếu người đó yêu cầu cấp phiếu Lý lịch tư pháp số 2 thì thông tin về án tích đã được xóa như tội danh, điều khoản luật áp dụng, hình phạt chính, hình phạt bổ sung, ngày tháng năm tuyên án, tình trạng thi hành án, thời điểm được xóa án tích sẽ được ghi đầy đủ trong phiếu Lý lịch tư pháp số 2.

Những năm gần đây, tình trạng lạm dụng phiếu Lý lịch tư pháp số 2 ngày càng gia tăng. Thực tiễn cấp phiếu Lý lịch tư pháp thời gian qua cho thấy, cá nhân yêu cầu cấp phiếu Lý lịch tư pháp số 2 không xuất phát từ nhu cầu muốn biết thông tin lý lịch tư pháp của mình mà từ yêu cầu của các cơ quan, tổ chức, chủ yếu để bổ sung hồ sơ xin thị thực nhập cảnh, kết hôn, xuất khẩu lao động, xin việc làm…

Chị Trần Thị Vân Anh, phường Đại Mỗ, thành phố Hà Nội cho biết, khi làm hồ sơ xin việc toàn bị yêu cầu phải có phiếu Lý lịch tư pháp. “Tôi chẳng hiểu đây là phiếu gì nên đi hỏi công an phường, họ hướng dẫn rồi đăng ký làm trên VNeID. Nhưng thấy thực sự không cần thiết. Toàn thông tin xác nhận về án tích nọ kia, làm thì làm theo yêu cầu cho đủ thôi chứ thấy lãng phí thời gian, công sức không đâu vì bản thân chẳng bao giờ dính líu hay vi phạm pháp luật gì”, chị Vân Anh cho biết.

Thực trạng này đã ảnh hưởng tới quyền được pháp luật bảo đảm bí mật cá nhân theo Hiến pháp năm 2013 và chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự của Nhà nước ta mà còn ảnh hưởng tới việc tái hòa nhập cộng đồng của người bị kết án, đặc biệt là những người được xóa án tích.

Cho ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Lý lịch tư pháp tại Phiên họp thứ 49 của Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho rằng, phiếu Lý lịch tư pháp số 2 có đầy đủ thông tin về cá nhân, bao gồm việc xóa án tích. Việc sử dụng phiếu này để xin việc có thể dẫn đến phân biệt đối xử và ảnh hưởng đến quyền công dân, đặc biệt là những người đã được xóa án tích. Cần có cơ chế tự động cập nhật việc xóa án tích vào phiếu số 2 khi cơ quan có thẩm quyền đã xóa án tích cho công dân.

Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định rõ ràng hơn về việc các cơ quan tổ chức "không yêu cầu cá nhân phải nộp phiếu Lý lịch tư pháp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác" tránh việc lách luật để yêu cầu bổ sung phiếu Lý lịch tư pháp vào hồ sơ thủ tục hành chính.

Sử dụng phiếu Lý lịch tư pháp phải có sự đồng ý của người được cấp

Để khắc phục tình trạng lạm dụng phiếu Lý lịch tư pháp số 2 trong thời gian vừa qua mà vẫn đáp ứng nhu cầu thiết thực của người dân muốn biết về thông tin lý lịch tư pháp của mình, dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung quy định về việc sử dụng phiếu Lý lịch tư pháp phải được sự đồng ý của người được cấp phiếu Lý lịch tư pháp theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về việc Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu khác có liên quan.

Để bảo đảm thực hiện chế định về đương nhiên được xóa án tích theo quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, dự thảo Luật đã bổ sung quy định về nhiệm vụ của cơ quan Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan điều tra trong việc cung cấp thông tin về hành vi phạm tội mới như Quyết định khởi tố bị can, Quyết định đình chỉ điều tra bị can, Quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo… cho Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an, Công an cấp tỉnh để phục vụ việc rà soát, cập nhật thông tin trong trường hợp người bị kết án được xóa án tích.

Về vấn đề cập nhật đương nhiên xóa án tích, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Công an cho biết, việc xóa án tích theo thời gian thực là một trăn trở lớn. Nguyên nhân chính liên quan đến cơ sở dữ liệu về bản án và quyết định của tòa án, vốn vô cùng quan trọng đối với việc cấp lý lịch tư pháp.

Thứ trưởng Long cho biết thêm, có rất nhiều triệu bản án và quyết định của tòa là dữ liệu lịch sử, rất khó làm sạch vì trước đây không có quy định về kiến trúc khung dữ liệu cho các quyết định, bản án.

Hiện Bộ Công an đang phối hợp và giúp ngành tòa án triển khai nền tảng dùng chung và cơ sở dữ liệu về vấn đề này. Khi thực hiện được, tất cả những thông tin liên quan đến bản án, quyết định của tòa án sẽ được cập nhật theo thời gian thực.

Cá nhân có thể tự mình xuất trình lý lịch tư pháp trên VNeID

Theo tờ trình của Bộ Công an, một trong những mục tiêu của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật lý lịch tư pháp năm 2009 đó là ứng dụng hiệu quả thành tựu khoa học, công nghệ trong quản lý Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp hướng tới xây dựng, quản lý, quản trị tập trung hệ thống Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp, liên thông, đồng bộ với hệ thống dữ liệu quốc gia về dân cư, khắc phục tình trạng phân tán hiện nay.

Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Long, trong thời gian tới, khi mà cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp và các trường thông tin liên quan đến lý lịch tư pháp đã được cập nhật đầy đủ, hoàn thiện bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” và kết nối toàn diện với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan, tổ chức có thể khai thác các thông tin lý lịch tư pháp trong hệ thống định danh và xác thực điện tử hoặc cá nhân có thể tự mình xuất trình lý lịch tư pháp đã được xác thực qua ứng dụng định danh quốc gia để giải quyết các thủ tục hành chính, dịch vụ công trên môi trường điện tử.

lltp-0o-1609.png
Người dân dễ dàng đăng ký cấp phiếu Lý lịch tư pháp trên VNeID.

Dự thảo luật đã bỏ giấy tờ là bản chụp sổ hộ khẩu hoặc giấy chứng nhận thường trú hoặc tạm trú của người được cấp phiếu Lý lịch tư pháp để phù hợp với Luật Cư trú.

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, dự thảo Luật đã cắt giảm thời hạn cấp phiếu Lý lịch tư pháp xuống còn 5 ngày; trường hợp người được cấp phiếu Lý lịch tư pháp là công dân Việt Nam đã cư trú ở nhiều nơi hoặc có thời gian cư trú ở nước ngoài, người nước ngoài, trường hợp đã bị kết án thì thời hạn không quá 15 ngày.

Dự án Luật này dự kiến sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại kỳ họp thứ 10 tới đây.

Có thể bạn quan tâm

Xét xử vụ án Trương Mỹ Lan và đồng phạm. (Ảnh: ND)

Thu hồi hơn 6 nghìn tỷ đồng từ các vụ án tham nhũng, kinh tế

Trong bối cảnh số lượng việc và tiền phải thi hành án tiếp tục tăng cao, nhiều “đại án” với giá trị phải thi hành đặc biệt lớn, hệ thống thi hành án dân sự đã nỗ lực đạt nhiều kết quả tích cực. Đáng chú ý, công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế ghi nhận kết quả khả quan với hơn 6 nghìn tỷ đồng được thu hồi.

Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh kinh tế Bộ Công an, thông tin về vụ án.

Cảnh giác với những chiêu trò "suất ngoại giao”, “lo hồ sơ” mua nhà ở xã hội

Lợi dụng nhu cầu mua nhà ở xã hội của người dân lớn, nhiều đối tượng lập công ty, tổ chức hoạt động môi giới, tư vấn mua bán nhà ở xã hội trái quy định; tiếp cận người dân, giới thiệu có “suất ngoại giao”, “suất nội bộ”, có khả năng “lo hồ sơ”, “giữ chỗ”, “làm nhanh thủ tục”, nhận tiền đặt cọc để chiếm đoạt tài sản.

Quang cảnh phiên tòa.

Hoãn xét xử vụ thực phẩm chức năng giả

Sáng 2/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử với bị cáo Phạm Vũ Khiêm, Giám đốc Công ty Herbitech về các tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm”; “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Rửa tiền”.

Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đã đồng loạt kiểm tra, phát hiện và tạm giữ hơn 5.000 sản phẩm mực in giả mạo các nhãn hiệu Epson và Canon.

Hà Nội: Phát hiện hơn 5.000 sản phẩm mực in giả mạo nhãn hiệu Epson và Canon

Tiếp tục triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, ngày 1/7, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội đã đồng loạt kiểm tra, phát hiện và tạm giữ hơn 5.000 sản phẩm mực in giả mạo các nhãn hiệu Epson và Canon.

Các bị cáo tại phiên tòa. (Ảnh: XUÂN ÂN)

Cựu Chủ tịch Công ty Nam Triệu bị tuyên mức án 29 năm tù

Chiều 1/7, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tiến hành tuyên án đối với 17 bị cáo trong vụ án "Tham ô tài sản và lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Nam Triệu - doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thuộc Cục Công nghiệp An ninh, Bộ Công an.

Đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị (thứ 2 từ phải sang) trao đổi về số lượng súng các loại vừa bị bắt giữ.

Công an Quảng Trị triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng liên tỉnh quy mô lớn

Trưa 1/7, Công an tỉnh Quảng Trị tổ chức gặp gỡ báo chí để thông tin về chuyên án triệt phá đường dây sản xuất, mua bán vũ khí quân dụng liên tỉnh quy mô lớn với thủ đoạn hết sức tinh vi. Đại tá Lê Văn Hóa, Phó Giám đốc Công an tỉnh, Thủ trưởng Cơ quan An ninh điều tra trực tiếp trao đổi, thông tin vụ án với báo chí.

Một vụ việc thi hành án dân sự. (Nguồn: TH)

Tạo bước chuyển thực chất, nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự

Có hiệu lực ngày 1/7, Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) đánh dấu bước đổi mới về tổ chức, thủ tục và ứng dụng công nghệ số trong công tác thi hành án. Những quy định mới không chỉ rút ngắn thời gian, giảm chi phí xã hội mà còn tăng tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành án dân sự.

Tăng lương cơ sở, lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội từ ngày 1/7/2026. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Hàng loạt chính sách mới có hiệu lực từ tháng 7

Từ ngày 1/7/2026, hàng loạt chính sách mới liên quan tiền lương, bảo hiểm xã hội; kiểm soát tài sản, thu nhập; đánh giá, xếp loại chất lượng đối với đơn vị sự nghiệp công lập và viên chức… có hiệu lực

Năm đối tượng tại cơ quan Công an.

Đồng Tháp: khởi tố 5 đối tượng tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép sang Campuchia

Sáng 1/7, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết đã đề nghị truy tố 5 đối tượng Dương Văn Sơn (31 tuổi), ngụ tỉnh Ninh Bình; Hunh Si Phan, (35 tuổi) và Nguyễn Văn Nghi (64 tuổi) cùng ngụ tỉnh An Giang; Nguyễn Văn Nghị (43 tuổi) ngụ tỉnh Gia Lai và Đặng Văn Tâm (46 tuổi) ngụ tỉnh Cà Mau.

Đối tượng Trần Văn Trường Sơn tại cơ quan Công an. (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng bắt giữ khẩn cấp đối tượng lừa đảo chiếm đoạt hơn 1,4 tỷ đồng

Ngày 30/6, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, cơ quan này vừa ra Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp, Lệnh bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp đối với Trần Văn Trường Sơn (sinh năm 2002; hiện trú tại phường Hòa Cường) để điều tra về các hành vi "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" và "Đánh bạc".