Được xem như báu vật của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Vườn Quốc gia Tràm Chim có hệ sinh thái rừng đa dạng, phong phú, đặc biệt là rừng tràm. Vườn là nơi cư trú của hơn 225 loài chim nước, trong đó có nhiều loài quý hiếm như sếu đầu đỏ, cò thìa, bồ nông chân xám, già đẫy Java... Tuy nhiên, những năm gần đây, biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng trực tiếp, làm hạn chế nguồn thức ăn và môi trường sinh sống của các loài chim hoang dã. Thêm nữa, do người dân canh tác nông nghiệp, tác động quá mức, làm không gian sinh tồn của chim hoang dã, trong đó có sếu đầu đỏ bị thu hẹp, dẫn đến số lượng cá thể quay về vườn ngày càng giảm.
Ông Bùi Thanh Phong, Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Tràm Chim, chia sẻ: Số lượng chim tại vườn chiếm khoảng 1/4 tổng số loài chim ở Việt Nam. Trong đó, có 21 loài nằm trong Danh mục nguy cấp, quý hiếm cần ưu tiên bảo vệ; sáu loài nằm trong Sách đỏ.
Nhằm phục hồi và phát triển đàn sếu, tỉnh Đồng Tháp đã phê duyệt Đề án “Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022-2032”, đặt mục tiêu, trong 10 năm sẽ nuôi thả 100 cá thể sếu, tối thiểu 50 cá thể sống sót. Ông Phong cho biết: “Mới đây, chúng tôi đã tiếp nhận sáu cá thể sếu đầu đỏ từ Thái Lan để nuôi dưỡng, nhân giống và tái thả về tự nhiên”.
Trước đòi hỏi của công tác bảo tồn đa dạng sinh học, tỉnh đang triển khai mô hình canh tác lúa sinh thái theo hướng nông nghiệp hữu cơ ở khu vực vùng đệm, đồng thời xây dựng khu vực phục vụ nuôi dưỡng sếu và tổ chức các chương trình truyền thông, tập huấn kỹ thuật chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ chăm sóc sếu. Tuy nhiên, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới cần ưu tiên quy hoạch chi tiết vùng đất ngập nước và triển khai các dự án phục hồi nguồn nước tự nhiên; trồng thêm các loài thực vật phù hợp để bảo đảm nguồn thức ăn phong phú cho sếu đầu đỏ. Công tác giám sát, quản lý chất lượng nước cũng phải được tăng cường, đặc biệt cần hạn chế sử dụng hóa chất độc hại trong sản xuất nông nghiệp gần các khu vực ngập nước.
Lãnh đạo Vườn Quốc gia Tràm Chim, cho biết, thời gian tới sẽ tích cực phối hợp các cơ quan, kêu gọi các tổ chức, cá nhân ủng hộ nguồn lực bảo vệ động vật hoang dã. Cùng đó, không thể thiếu sự chung tay, góp sức của người dân trong khu vực. Ông Nguyễn Hoàng Minh Hải, Trưởng phòng Nghiên cứu và Hợp tác quốc tế - Trung tâm Bảo tồn và Hợp tác quốc tế thuộc Vườn Quốc gia Tràm Chim, chia sẻ: “Chúng tôi đã tích cực vận động người dân tham gia các lớp tập huấn kỹ năng, xây dựng các mô hình sinh kế như kết hợp trồng lúa - nuôi cá, trồng sen - nuôi cá trong mùa nước nổi… Từ đó, góp phần cải thiện thu nhập cho người dân, giảm tình trạng vào rừng khai thác tài nguyên”.
Vườn Quốc gia Tràm Chim đã được cấp bằng công nhận là Khu Ramsar thứ 4 của Việt Nam và là khu Ramsar thứ 2.000 của thế giới. Việc bảo vệ chim hoang dã, đa dạng sinh học có ý nghĩa lớn trong hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển du lịch sinh thái.
