Báo động làn sóng khủng bố đang gia tăng ở châu Phi

Vượt qua cả Trung Đông, khu vực Sahel và vùng cận Sahara của châu Phi trở thành “điểm nóng” mới, với gần một nửa số người thiệt mạng do tấn công khủng bố trên toàn thế giới là ở khu vực này. Đó là kết luận được đưa ra trong báo cáo mới nhất của Viện Kinh tế và Hòa bình (IEP) và là xu hướng đáng lo ngại, đe dọa sự ổn định và phát triển kinh tế của Lục địa Đen.
Ảnh minh họa: economicsandpeace.org.
Ảnh minh họa: economicsandpeace.org.

Theo báo cáo của IEP, một số quốc gia Tây Phi đang phải đối mặt tình trạng gia tăng các vụ tấn công khủng bố. Với 1.907 người chết liên quan đến khủng bố trong năm 2023, chiếm tới 25% số người trên toàn cầu, Burkina Faso đứng đầu danh sách các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Các nhóm thánh chiến liên kết với Al-Qaeda và tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS) tăng mạnh các cuộc tấn công và chiếm giữ lãnh thổ tại quốc gia này.

Mali và Nigeria cũng bị ảnh hưởng nặng nề của tình trạng bạo lực do các phần tử cực đoan gây ra. Xếp thứ 3 trong danh sách, với 1.012 người chết, Mali đã phải trả giá đắt cho tình trạng xung đột và chia rẽ phe phái, với số nạn nhân tăng 68% vào năm ngoái. Miền bắc Mali, vốn bất ổn kể từ năm 2012, tiếp tục hứng chịu các cuộc đụng độ giữa các nhóm vũ trang và quân đội. Nguy cơ khủng bố đã lan đến miền trung, nạn trộm cắp gia súc và tình trạng bất ổn lan rộng đe dọa sự tồn vong của nhiều cộng đồng nông thôn.

Theo báo cáo của IEP, một số quốc gia Tây Phi đang phải đối mặt tình trạng gia tăng các vụ tấn công khủng bố.

Xung đột vũ trang, nghèo đói, tội phạm có tổ chức, trong đó có nạn buôn bán ma túy, tạo ra mảnh đất màu mỡ để các nhóm khủng bố hoành hành. Vùng Sahel là minh chứng rõ ràng cho nhận định này, với sự gia tăng đáng lo ngại các vụ bắt cóc đòi tiền chuộc và cướp bóc. Không chỉ thiệt hại về người, ảnh hưởng tiêu cực của chủ nghĩa khủng bố còn được đo lường bằng hậu quả kinh tế nặng nề. Bất ổn chính trị, thiếu vốn đầu tư nước ngoài cản trở hoạt động kinh tế địa phương, gây thiệt hại tới hàng tỷ USD mỗi năm cho các quốc gia thuộc nhóm nghèo nhất thế giới. Một vòng luẩn quẩn gây phẫn nộ trong dân chúng, lại tạo cơ hội cho chủ nghĩa cực đoan trỗi dậy.

Tại nhiều quốc gia ở vùng cận Sahara của châu Phi, người dân đang gánh chịu hậu quả của xung đột khiến cuộc sống của họ như trong “địa ngục trần gian”. Tình trạng bất ổn dẫn đến sự gia tăng đáng báo động của các hoạt động khủng bố. Chỉ trong vài năm qua, châu Phi đã trở thành tâm điểm toàn cầu của chủ nghĩa khủng bố, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hàng triệu người dân, nhất là phụ nữ và trẻ em gái, những đối tượng dễ bị tổn thương trước bạo lực. Chủ nghĩa khủng bố, xung đột tàn phá một số quốc gia và làm đảo ngược các mục tiêu phát triển của các nước này. Trong khi đó, làn sóng thay đổi chính phủ theo cách vi hiến thách thức toàn bộ trật tự chính trị và pháp lý của khu vực, gây tổn hại tới phát triển xã hội.

Những thách thức an ninh đáng lo ngại đe dọa chủ quyền, toàn vẹn, an ninh và lợi ích cơ bản của tất cả các nước trong khu vực. Vùng Hồ Lớn của châu Phi đang chống chọi cuộc khủng hoảng an ninh ngày càng tồi tệ. Khu vực Sahel đối mặt với khoảng trống an ninh sau khi phái bộ Liên hợp quốc rút khỏi đây.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi thế giới khẩn trương hành động để ngăn chặn làn sóng khủng bố đang gia tăng ở châu Phi, mối nguy hiểm rõ ràng và hiện hữu không chỉ đối với Lục địa Đen mà với cả thế giới. Ông cho rằng, cách tiếp cận toàn diện và phát triển bền vững đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố.

Lãnh đạo Liên hợp quốc kêu gọi cộng đồng quốc tế sát cánh cùng châu Phi, đưa ra các giải pháp mới để xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa khủng bố. Trong đó, cách tiếp cận toàn cầu kết hợp nỗ lực bảo đảm an ninh và phát triển kinh tế, tăng cường hợp tác và viện trợ phát triển là chìa khoá để giải quyết tận gốc bài toán an ninh đang đe dọa hòa bình và phát triển của châu Phi.

Có thể bạn quan tâm

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng.