Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân trong giai đoạn mới

Sáng 5/2, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp đã tổ chức hội thảo khoa học “Hoàn thiện pháp luật về tiếp cận thông tin nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả quyền tiếp cận thông tin của công dân trong giai đoạn mới”.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo.
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nêu rõ, Luật Tiếp cận thông tin là một trong những đạo luật thể hiện rất rõ quyền con người trong quản lý nhà nước, là nền tảng cho xã hội minh bạch. Qua gần 8 năm thi hành, Luật Tiếp cận thông tin đã đem lại nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo đảm quyền con người ở Việt Nam, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường sự tham gia, đóng góp của nhân dân trong quá trình kiến tạo và phát triển đất nước.

Tuy nhiên, qua sơ kết, tổng kết việc thực thi Luật Tiếp cận thông tin trong thời gian qua, cũng như từ thực tiễn tại các địa phương, đã bộc lộ không ít bất cập, vướng mắc. Đặc biệt, trong bối cảnh thời đại số hiện nay, yêu cầu tiếp cận thông tin từ phía người dân ngày càng cao, nhưng nhiều nội dung vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Do đó, trong Chương trình xây dựng luật của Quốc hội năm 2026, Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ xây dựng Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Huệ, đại diện Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp đã thông tin về 5 nhóm chính sách mà dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) tập trung.

Đó là các chính sách: Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin; điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp; mở rộng phạm vi thông tin phải công khai; điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện; đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Liên quan đến việc điều chỉnh trách nhiệm cung cấp thông tin của Ủy ban nhân dân cấp xã, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ.

Tuy nhiên, qua tổng kết thực tiễn và tiếp thu ý kiến của các địa phương, đặc biệt qua khảo sát, đánh giá thực tế, nhiều địa phương cho rằng quy định này gây áp lực rất lớn cho Ủy ban nhân dân cấp xã.

Vì vậy, Chính phủ đã thống nhất điều chỉnh chính sách theo hướng Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình trực tiếp tạo ra; không phải cung cấp các thông tin do cơ quan cấp trên ban hành, trừ trường hợp có quy định khác.

Bên cạnh đó, dự thảo mở rộng các loại thông tin phải được công khai; xác định rõ thông tin không được tiếp cận và thông tin được tiếp cận có điều kiện; hiện đại hóa công tác cung cấp thông tin; đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý trình tự, thủ tục cung cấp thông tin nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân.

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ, Luật sư Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, việc mở rộng phạm vi thông tin và chủ thể có trách nhiệm cung cấp giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, cần bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu (như y tế, giáo dục) vào danh sách các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin. Đồng thời, xem xét mở rộng sang cả các cơ quan của Đảng và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để đồng bộ với yêu cầu của tình hình mới. Đặc biệt cần chủ động công khai thông tin trên nền tảng số.

thoa-7840.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính, Bộ Tư pháp.

Để bảo đảm tính khả thi về phạm vi cung cấp thông tin như dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng, việc cung cấp thông tin cho người dân phải bảo đảm bí mật quyền riêng tư, bí mật nhà nước cũng như cân nhắc việc đưa mục đích yêu cầu cung cấp thông tin vào dự thảo luật.

Thực tế, quyền tiếp cận thông tin là một trong những quyền cơ bản của công dân và trong bối cảnh hiện nay, có quá nhiều nguồn để người dân tiếp cận. Song theo một số ý kiến, những thông tin thực sự cần thiết cho người dân và bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của người dân cần được ưu tiên hàng đầu để cả cơ quan Nhà nước cung cấp thông tin và người dân tiếp cận thông tin một cách có trách nhiệm.

Một số chuyên gia lưu ý đến trách nhiệm của các tổ chức có trách nhiệm phải cung cấp thông tin, làm rõ thông tin nào được công bố, thông tin nào không được công bố, thông tin nào được tiếp cận, thông tin nào không được tiếp cận để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Có thể bạn quan tâm

Nhu cầu hiến ghép thận khá cao nên nhiều đối tượng lợi dụng để thực hiện hành vi phạm pháp. (Ảnh: KHANG ANH)

Truy tố nhóm bị can buôn bán thận, thu tiền bất chính hàng tỷ đồng

Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội vừa hoàn tất cáo trạng truy tố đối với nhóm đối tượng lợi dụng hình thức hiến tạng nhân đạo, sử dụng mạng xã hội tìm kiếm, kết nối người mua và người bán thận, thỏa thuận giá, tổ chức khám sàng lọc và hợp thức hóa thủ tục ghép tạng để thu lợi bất chính.

Nguyễn Hòa Bình và Phó Đức Nam. (Ảnh: Bộ Công an)

Tòa xét xử Mr Pips cùng 187 đồng phạm tại 3 điểm cầu

Do số lượng bị cáo, bị hại và người tham gia tố tụng đông, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội quyết định tổ chức phiên xét xử Phó Đức Nam (được biết đến với biệt danh Mr Pips), Nguyễn Hòa Bình (hay còn gọi là Shark Bình) và đồng phạm tại 3 điểm cầu.

Quang cảnh phiên làm việc. (Ảnh: HN)

Tăng cường hợp tác giải quyết tranh chấp sở hữu trí tuệ

Chiều 21/10, Tòa án nhân dân Khu vực 2-thành phố Hà Nội đã có buổi làm việc với Liên đoàn các nhà sản xuất (UNIFAB)-Hiệp hội Pháp, tập trung trao đổi về giải quyết tranh chấp sở hữu trí tuệ, xác định mức bồi thường thiệt hại, chi phí luật sư và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ thẩm phán. 

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Nâng cao tiêu chuẩn, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư

Dự án Luật Luật sư (sửa đổi) hướng tới nâng cao tiêu chuẩn, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp; đồng thời đổi mới quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư, đẩy mạnh phân cấp và chuyển đổi số.

Đối tượng Trần Văn Trung chỉ chỗ chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp nguy hại. (Ảnh: QUỐC XÃ)

Quảng Ninh: Triệt phá đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp

Sau nhiều tháng kiên trì xác minh, đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Quảng Ninh đã bóc gỡ đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp trái phép hàng trăm tấn chất thải công nghiệp từ nhiều tỉnh, thành phố về địa bàn Quảng Ninh, ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.