Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân trong giai đoạn mới

Sáng 5/2, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp đã tổ chức hội thảo khoa học “Hoàn thiện pháp luật về tiếp cận thông tin nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả quyền tiếp cận thông tin của công dân trong giai đoạn mới”.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo.
Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì Hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nêu rõ, Luật Tiếp cận thông tin là một trong những đạo luật thể hiện rất rõ quyền con người trong quản lý nhà nước, là nền tảng cho xã hội minh bạch. Qua gần 8 năm thi hành, Luật Tiếp cận thông tin đã đem lại nhiều kết quả tích cực, góp phần bảo đảm quyền con người ở Việt Nam, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường sự tham gia, đóng góp của nhân dân trong quá trình kiến tạo và phát triển đất nước.

Tuy nhiên, qua sơ kết, tổng kết việc thực thi Luật Tiếp cận thông tin trong thời gian qua, cũng như từ thực tiễn tại các địa phương, đã bộc lộ không ít bất cập, vướng mắc. Đặc biệt, trong bối cảnh thời đại số hiện nay, yêu cầu tiếp cận thông tin từ phía người dân ngày càng cao, nhưng nhiều nội dung vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ. Do đó, trong Chương trình xây dựng luật của Quốc hội năm 2026, Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ xây dựng Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Huệ, đại diện Cục Pháp luật hình sự hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp đã thông tin về 5 nhóm chính sách mà dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) tập trung.

Đó là các chính sách: Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin; điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp; mở rộng phạm vi thông tin phải công khai; điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện; đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân.

Liên quan đến việc điều chỉnh trách nhiệm cung cấp thông tin của Ủy ban nhân dân cấp xã, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ.

Tuy nhiên, qua tổng kết thực tiễn và tiếp thu ý kiến của các địa phương, đặc biệt qua khảo sát, đánh giá thực tế, nhiều địa phương cho rằng quy định này gây áp lực rất lớn cho Ủy ban nhân dân cấp xã.

Vì vậy, Chính phủ đã thống nhất điều chỉnh chính sách theo hướng Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình trực tiếp tạo ra; không phải cung cấp các thông tin do cơ quan cấp trên ban hành, trừ trường hợp có quy định khác.

Bên cạnh đó, dự thảo mở rộng các loại thông tin phải được công khai; xác định rõ thông tin không được tiếp cận và thông tin được tiếp cận có điều kiện; hiện đại hóa công tác cung cấp thông tin; đơn giản hóa, rút ngắn thời gian xử lý trình tự, thủ tục cung cấp thông tin nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân.

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ, Luật sư Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, việc mở rộng phạm vi thông tin và chủ thể có trách nhiệm cung cấp giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, cần bổ sung các đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu (như y tế, giáo dục) vào danh sách các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin. Đồng thời, xem xét mở rộng sang cả các cơ quan của Đảng và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để đồng bộ với yêu cầu của tình hình mới. Đặc biệt cần chủ động công khai thông tin trên nền tảng số.

thoa-7840.jpg
Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính, Bộ Tư pháp.

Để bảo đảm tính khả thi về phạm vi cung cấp thông tin như dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính, Bộ Tư pháp cho rằng, việc cung cấp thông tin cho người dân phải bảo đảm bí mật quyền riêng tư, bí mật nhà nước cũng như cân nhắc việc đưa mục đích yêu cầu cung cấp thông tin vào dự thảo luật.

Thực tế, quyền tiếp cận thông tin là một trong những quyền cơ bản của công dân và trong bối cảnh hiện nay, có quá nhiều nguồn để người dân tiếp cận. Song theo một số ý kiến, những thông tin thực sự cần thiết cho người dân và bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của người dân cần được ưu tiên hàng đầu để cả cơ quan Nhà nước cung cấp thông tin và người dân tiếp cận thông tin một cách có trách nhiệm.

Một số chuyên gia lưu ý đến trách nhiệm của các tổ chức có trách nhiệm phải cung cấp thông tin, làm rõ thông tin nào được công bố, thông tin nào không được công bố, thông tin nào được tiếp cận, thông tin nào không được tiếp cận để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Có thể bạn quan tâm

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước: việc gia nhập Đoàn luật sư và đăng ký tập sự được gộp thành thủ tục gia nhập Đoàn luật sư để tập sự; kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được gộp thành kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Phòng Cảnh sát giao thông Nghệ An xử lý các trường hợp vi phạm. (Ảnh: Công an Nghệ An)

Nghệ An: Xử lý nhóm thanh niên "đi bão quá đà"

Ngày 26/8, thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An cho biết, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh vừa lập biên bản xử lý vi phạm hành chính đối với nhóm thanh, thiếu niên tụ tập thành đoàn, điều khiển xe với tốc độ cao... để ăn mừng chiến thắng của Đội tuyển Việt Nam ở trận Chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026.

Công an Lai Châu bắt các đối tượng lừa đảo trong chuyên án 0726L. (Ảnh: Công an Lai Châu)

Công an Lai Châu tìm bị hại trong 2 chuyên án lừa đảo 0726L và 0525L

Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Lai Châu) vừa công bố danh sách các tài khoản có liên quan đến hoạt động nhận tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt. Cơ quan điều tra đề nghị những cá nhân đã chuyển tiền vào các tài khoản thuộc danh sách công bố đến trình báo, phục vụ điều tra, xử lý triệt để các đối tượng phạm tội.

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

Cá nhân công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý có thể bị phạt tới 25 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ, thu hồi dữ liệu đã công khai. Nội dung này được quy định tại Nghị định 330/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ ngày 19/8.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: MĐ)

Ngành tòa án chủ động trang bị kỹ năng, nâng cao cảnh giác trong môi trường số

Ngày 25/8, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị tập huấn công tác bảo vệ bí mật Nhà nước và an toàn, an ninh mạng trong Tòa án nhân dân. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao đến các điểm cầu trong toàn ngành.

An toàn thực phẩm cần được chú trọng tại các khu chợ dân sinh. (Ảnh: DIỆU ANH)

Quản lý an toàn thực phẩm phải dựa trên cơ sở dữ liệu

Nhằm giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố an toàn thực phẩm Bộ Y tế xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với nhiều quy định mới trình Bộ Tư pháp thẩm định. 

Ảnh minh họa được tạo bởi AI.

Bảo vệ tối đa quyền của trẻ được nhận nuôi, tránh các "thỏa thuận riêng"

Sau 15 năm thi hành, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để hàng nghìn trẻ em không có điều kiện sống cùng cha, mẹ ruột được lớn lên trong tình yêu thương của gia đình thay thế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn khoảng trống pháp lý khiến việc bảo vệ trẻ em gặp vướng mắc, thậm chí bị “trục lợi”.

Lực lượng chức năng kiểm soát các điểm bán thuốc lá trên thị trường. (Ảnh: BĂNG TÂM)

Nguy cơ “bốc hơi” gần 20.000 tỷ đồng ngân sách/năm từ thuốc lá lậu

Trong bối cảnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ tăng mạnh từ năm 2027, nguy cơ thất thu ngân sách do thuốc lá nhập lậu có thể tăng lên gần 20.000 tỷ đồng mỗi năm nếu không được kiểm soát hiệu quả, kéo theo những hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng và gia tăng áp lực lên công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chi Hiếu báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: DUY LINH)

Phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội

Nghị quyết của Quốc hội quy định một số chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, như phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; tỷ lệ điều tra, khám phá tội phạm rất nghiêm trọng đạt hơn 90%...

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). (Ảnh: NK)

Quốc hội thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều quy định nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải, các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải ở cơ sở; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hòa giải ở cơ sở.

Quốc hội làm việc tại hội trường thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: DUY LINH)

Đổi mới quy trình bồi thường, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Với nhiều quy định mới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hướng tới giảm gánh nặng thủ tục cho người bị thiệt hại, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm việc giải quyết yêu cầu bồi thường kịp thời, công khai, đúng pháp luật.

Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã

Quốc hội nhất trí thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã nói riêng và các Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật từ Trung ương đến cấp xã đều hoạt động kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế và bộ máy mới.

Phiên tòa xét xử 51 bị cáo trong vụ án liên quan ma túy xảy ra tại nhà hàng King Club gây xôn xao dư luận hơn 1 năm trước tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: HOÀNG PHÚC)

Quảng Trị: 51 bị cáo trong vụ án ma túy tại King Club bị tuyên phạt hơn 260 năm tù

Sau 1,5 ngày xét xử, ngày 22/8, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị tuyên án đối với 51 bị cáo trong vụ án xảy ra tại nhà hàng King Club, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị. Các bị cáo bị xét xử về các tội: “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy”. 

Số vé được các đối tượng rao bán (Ảnh: Công an cung cấp)

Công an triệu tập làm việc nhiều đối tượng rao bán vé "Tổ quốc trong tim"

Công an Thành phố Hồ Chí Minh vừa phát đi thông báo về việc khuyến cáo người dân không mua bán, trao đổi vé mời đối với các chương trình phục vụ miễn phí cho nhân dân, trong đó có chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” do Báo Nhân Dân và Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức.