Cách trung tâm thành phố Yên Bái (cũ) hơn 60 km, thôn Cầu Vải (xã Mậu Đông, tỉnh Lào Cai) vẫn như một “vùng trũng” khi nói đến công nghệ. Trong căn nhà lợp tôn giữa triền đồi, chị Trần Thị Xuyến - người mẹ có ba con đang học ở cả tiểu học, THCS và THPT lặng lẽ ngồi bên bếp, dõi theo con gái lớn ôn bài cho kỳ thi tốt nghiệp THPT sắp tới. Suốt năm học, em chỉ có vài tiết thực hành tin học trên lớp, về nhà không máy tính, không internet, cũng không thiết bị hỗ trợ ôn luyện. “Cháu chỉ học lý thuyết, bài thực hành thì cô bảo về tưởng tượng thao tác, nhưng cháu có biết máy tính là gì đâu mà tưởng tượng”, chị Xuyến cho biết.
Hai con nhỏ của chị đang học tại điểm trường lẻ Cầu Quạch, nơi mới đây, nhờ sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm nên sau nhiều năm, phòng tin học mới có máy tính cho các em thực hành. Bà Trần Thị Bích Đào, Hiệu trưởng Trường tiểu học và THCS sở Mậu Đông chia sẻ: Mỗi tuần, nhà trường phải tổ chức đưa học sinh vượt 3 km đường rừng lên điểm chính để học nhờ Tin học. Nhưng không phải phụ huynh nào cũng có điều kiện đưa con đi. Thầy cô phải xoay xở rất nhiều. Với thời lượng 35 phút/tiết, mỗi tuần chỉ 1 tiết, việc tiếp cận công nghệ thông tin của học sinh vùng cao còn rất hạn chế.
Ngay tại điểm trường chính Trường tiểu học và THCS Mậu Đông, điều kiện dạy và học môn Tin học vẫn hết sức chắp vá. Cô Nguyễn Thị Lan Anh, giáo viên phụ trách bộ môn kể: Máy tính cũ, số lượng lại không đủ, có hôm đang dạy thì máy hỏng, khởi động mãi không lên. Mạng internet lúc được lúc không, khiến cả cô và trò đều lúng túng.
Không riêng Mậu Đông, Trường tiểu học Xuân Ái, cách đó chưa đầy 20 km, cũng rơi vào tình trạng tương tự. Nhiều học sinh ở đây học môn Tin học hoàn toàn bằng trí tưởng tượng. Bà Phạm Thị Vân, Hiệu trưởng Trường tiểu học Xuân Ái (tỉnh Lào Cai) cho biết, toàn trường có 604 học sinh nhưng phòng máy đến năm nay mới được trang bị 20 máy tính. Trước đó, nhà trường chỉ có 5 máy do nhà tài trợ hỗ trợ, nhiều học sinh phải dùng chung nên thời gian thực hành rất hạn chế. Tại các điểm trường lẻ, thiết bị chuyên dụng vẫn còn thiếu, trong khi bàn ghế chưa đạt chuẩn để lắp đặt máy tính.
Vấn đề không chỉ nằm ở cơ sở vật chất hay khoảng cách địa lý mà còn ở tình trạng thiếu giáo viên, trong đó môn Tin học là một trong những bộ môn thiếu nghiêm trọng nhất. Nhiều trường phải trông đợi giáo viên vùng xuôi lên hỗ trợ, hoặc giáo viên kiêm nhiệm trái môn. Trong khi đó, thiết bị học tập cũng là bài toán nan giải. Đa phần các gia đình vùng cao chưa từng có máy tính, điện thoại thông minh cũng hiếm, nên việc học tại nhà là điều gần như không thể. Không có hướng dẫn phù hợp, các em rất dễ tụt lại phía sau, không chỉ về kiến thức công nghệ mà còn về cơ hội phát triển bản thân trong thời đại số.
“Khó khăn lớn nhất trong dạy và học các môn công nghệ ở vùng cao hiện nay là thiếu trầm trọng máy tính và phòng học chuyên dụng. Ngay cả nhiều trường gần trung tâm vẫn chưa có phòng máy. Không ít học sinh đến lớp 4, lớp 5 mới lần đầu được tiếp xúc với máy tính. Tại các xã đặc biệt khó khăn, điều kiện còn thiếu thốn gấp nhiều lần, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội tiếp cận tri thức số của học sinh”, ông Luyện Hữu Chung, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho biết.
