Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân trong tình hình mới

Dự thảo Luật mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận; bổ sung các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin và các hình thức cung cấp thông tin; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận lợi, tiết kiệm thời gian, chi phí.

Bộ Tư pháp đang xây dựng Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) lấy ý kiến của các đối tượng chịu tác động.

Trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp

Theo Bộ Tư pháp, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 góp phần quan trọng trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, qua tổng kết việc thi hành Luật Tiếp cận thông tin cho thấy, việc triển khai thi hành Luật còn gặp một số hạn chế, khó khăn như: Một số quy định về xác định thông tin không được tiếp cận còn lúng túng trong thực hiện; trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp, chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.

Trước nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân ngày càng tăng, song việc tổ chức, quản lý thông tin chủ yếu vẫn theo phương thức thủ công, truyền thống, việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, chưa phát huy hiệu quả của môi trường mạng và các phương tiện thông tin đại chúng. Với sự phát triển của khoa học và công nghệ thì cách thức cung cấp thông tin cần thay đổi theo hướng đa dạng và thuận lợi hơn cho người dân.

Ngoài ra, Luật quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc lập, công bố, cập nhật danh mục thông tin phải được công khai, tuy nhiên, trên thực tế, một số cơ quan còn lúng túng trong việc lập danh mục này; việc cập nhật còn thủ công, mất nhiều thời gian, không bảo đảm thường xuyên, đầy đủ.

Vì vậy, việc xây dựng chính sách Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) là cần thiết nhằm giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với tình hình và điều kiện kinh tế-xã hội của Việt Nam hiện nay, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

tgpl-cho-phu-nu-dan-toc-thieu-so-4794.png
Bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân trong tình hình mới. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận

Dự thảo Luật gồm 4 Chương, 31 Điều tập trung vào 6 nhóm chính sách, cụ thể như sau:

Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin theo hướng mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin so với pháp luật hiện hành đối với đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu để bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, điều chỉnh chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin để phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các cơ quan trong thời gian qua.

Điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp theo hướng quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra và không bắt buộc phải cung cấp đối với thông tin do mình nhận được nhằm bảo đảm phù hợp với đặc điểm, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của cơ quan tạo ra thông tin cũng như bảo đảm tính chính xác, phù hợp của thông tin được cung cấp theo quy định của pháp luật.

Mở rộng phạm vi thông tin phải công khai, theo đó mở rộng phạm vi thông tin phải công khai để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành, phù hợp với xu thế cơ quan nhà nước mở rộng phạm vi thông tin phải công khai và chủ động công khai thông tin cho người dân, tăng hiệu quả điều chỉnh của Luật Tiếp cận thông tin với vai trò là luật chung điều chỉnh các nội dung về tiếp cận thông tin.

Điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện: Đối với thông tin không được tiếp cận, sửa đổi, bổ sung theo hướng việc xác định thông tin nếu để tiếp cận sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, quan hệ quốc tế, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng thực hiện theo các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Đối với thông tin tiếp cận có điều kiện, sửa đổi, bổ sung theo hướng thông tin thuộc dữ liệu cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin tại lưu trữ lịch sử thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ.

Đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân: Bổ sung và mở rộng các phương thức công khai, cung cấp thông tin phù hợp với môi trường số, bao gồm: Cổng dữ liệu mở, kênh truyền thông xã hội chính thức, nền tảng số và trợ lý ảo hành chính; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình cung cấp thông tin, từ tiếp nhận, xử lý đến trả lời, bảo đảm công khai, minh bạch và có thể theo dõi trực tuyến; bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin của các nhóm yếu thế, người dân ở vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật, thông qua các hình thức linh hoạt, đa dạng và phù hợp điều kiện thực tế.

Điều chỉnh quy định về chi phí cung cấp thông tin theo yêu cầu: Tiếp tục áp dụng quy định tại Điều 12 và Điều 27 Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, theo đó: Người yêu cầu cung cấp thông tin phải trả chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin; Bộ trưởng Tài chính hướng dẫn cụ thể (hiện hành là Thông tư 46/2018/TT-BTC).

Dự kiến, Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Có thể bạn quan tâm

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước: việc gia nhập Đoàn luật sư và đăng ký tập sự được gộp thành thủ tục gia nhập Đoàn luật sư để tập sự; kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được gộp thành kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Phòng Cảnh sát giao thông Nghệ An xử lý các trường hợp vi phạm. (Ảnh: Công an Nghệ An)

Nghệ An: Xử lý nhóm thanh niên "đi bão quá đà"

Ngày 26/8, thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An cho biết, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh vừa lập biên bản xử lý vi phạm hành chính đối với nhóm thanh, thiếu niên tụ tập thành đoàn, điều khiển xe với tốc độ cao... để ăn mừng chiến thắng của Đội tuyển Việt Nam ở trận Chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026.

Công an Lai Châu bắt các đối tượng lừa đảo trong chuyên án 0726L. (Ảnh: Công an Lai Châu)

Công an Lai Châu tìm bị hại trong 2 chuyên án lừa đảo 0726L và 0525L

Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Lai Châu) vừa công bố danh sách các tài khoản có liên quan đến hoạt động nhận tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt. Cơ quan điều tra đề nghị những cá nhân đã chuyển tiền vào các tài khoản thuộc danh sách công bố đến trình báo, phục vụ điều tra, xử lý triệt để các đối tượng phạm tội.

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

Cá nhân công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý có thể bị phạt tới 25 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ, thu hồi dữ liệu đã công khai. Nội dung này được quy định tại Nghị định 330/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ ngày 19/8.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: MĐ)

Ngành tòa án chủ động trang bị kỹ năng, nâng cao cảnh giác trong môi trường số

Ngày 25/8, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị tập huấn công tác bảo vệ bí mật Nhà nước và an toàn, an ninh mạng trong Tòa án nhân dân. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao đến các điểm cầu trong toàn ngành.

An toàn thực phẩm cần được chú trọng tại các khu chợ dân sinh. (Ảnh: DIỆU ANH)

Quản lý an toàn thực phẩm phải dựa trên cơ sở dữ liệu

Nhằm giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố an toàn thực phẩm Bộ Y tế xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với nhiều quy định mới trình Bộ Tư pháp thẩm định. 

Ảnh minh họa được tạo bởi AI.

Bảo vệ tối đa quyền của trẻ được nhận nuôi, tránh các "thỏa thuận riêng"

Sau 15 năm thi hành, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để hàng nghìn trẻ em không có điều kiện sống cùng cha, mẹ ruột được lớn lên trong tình yêu thương của gia đình thay thế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn khoảng trống pháp lý khiến việc bảo vệ trẻ em gặp vướng mắc, thậm chí bị “trục lợi”.

Lực lượng chức năng kiểm soát các điểm bán thuốc lá trên thị trường. (Ảnh: BĂNG TÂM)

Nguy cơ “bốc hơi” gần 20.000 tỷ đồng ngân sách/năm từ thuốc lá lậu

Trong bối cảnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ tăng mạnh từ năm 2027, nguy cơ thất thu ngân sách do thuốc lá nhập lậu có thể tăng lên gần 20.000 tỷ đồng mỗi năm nếu không được kiểm soát hiệu quả, kéo theo những hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng và gia tăng áp lực lên công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chi Hiếu báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: DUY LINH)

Phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội

Nghị quyết của Quốc hội quy định một số chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, như phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; tỷ lệ điều tra, khám phá tội phạm rất nghiêm trọng đạt hơn 90%...

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). (Ảnh: NK)

Quốc hội thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) gồm 5 chương, 35 điều quy định nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải, các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải ở cơ sở; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hòa giải ở cơ sở.

Quốc hội làm việc tại hội trường thông qua dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. (Ảnh: DUY LINH)

Đổi mới quy trình bồi thường, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Với nhiều quy định mới, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hướng tới giảm gánh nặng thủ tục cho người bị thiệt hại, đề cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước và bảo đảm việc giải quyết yêu cầu bồi thường kịp thời, công khai, đúng pháp luật.

Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã

Quốc hội nhất trí thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã. Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật cấp xã nói riêng và các Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật từ Trung ương đến cấp xã đều hoạt động kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế và bộ máy mới.

Phiên tòa xét xử 51 bị cáo trong vụ án liên quan ma túy xảy ra tại nhà hàng King Club gây xôn xao dư luận hơn 1 năm trước tại phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: HOÀNG PHÚC)

Quảng Trị: 51 bị cáo trong vụ án ma túy tại King Club bị tuyên phạt hơn 260 năm tù

Sau 1,5 ngày xét xử, ngày 22/8, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị tuyên án đối với 51 bị cáo trong vụ án xảy ra tại nhà hàng King Club, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị. Các bị cáo bị xét xử về các tội: “Mua bán trái phép chất ma túy”, “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” và “Chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy”.