Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân trong tình hình mới

Dự thảo Luật mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận; bổ sung các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin và các hình thức cung cấp thông tin; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, nhằm tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thông tin nhanh chóng, thuận lợi, tiết kiệm thời gian, chi phí.

Bộ Tư pháp đang xây dựng Dự thảo Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) lấy ý kiến của các đối tượng chịu tác động.

Trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp

Theo Bộ Tư pháp, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 góp phần quan trọng trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, qua tổng kết việc thi hành Luật Tiếp cận thông tin cho thấy, việc triển khai thi hành Luật còn gặp một số hạn chế, khó khăn như: Một số quy định về xác định thông tin không được tiếp cận còn lúng túng trong thực hiện; trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp, chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.

Trước nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân ngày càng tăng, song việc tổ chức, quản lý thông tin chủ yếu vẫn theo phương thức thủ công, truyền thống, việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, chưa phát huy hiệu quả của môi trường mạng và các phương tiện thông tin đại chúng. Với sự phát triển của khoa học và công nghệ thì cách thức cung cấp thông tin cần thay đổi theo hướng đa dạng và thuận lợi hơn cho người dân.

Ngoài ra, Luật quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc lập, công bố, cập nhật danh mục thông tin phải được công khai, tuy nhiên, trên thực tế, một số cơ quan còn lúng túng trong việc lập danh mục này; việc cập nhật còn thủ công, mất nhiều thời gian, không bảo đảm thường xuyên, đầy đủ.

Vì vậy, việc xây dựng chính sách Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) là cần thiết nhằm giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, phù hợp với tình hình và điều kiện kinh tế-xã hội của Việt Nam hiện nay, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

tgpl-cho-phu-nu-dan-toc-thieu-so-4794.png
Bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân trong tình hình mới. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận

Dự thảo Luật gồm 4 Chương, 31 Điều tập trung vào 6 nhóm chính sách, cụ thể như sau:

Mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin theo hướng mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin so với pháp luật hiện hành đối với đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu để bảo đảm công khai, minh bạch trong tổ chức và hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, điều chỉnh chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin để phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các cơ quan trong thời gian qua.

Điều chỉnh phạm vi thông tin mà Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp theo hướng quy định Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra và không bắt buộc phải cung cấp đối với thông tin do mình nhận được nhằm bảo đảm phù hợp với đặc điểm, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước, nâng cao trách nhiệm của cơ quan tạo ra thông tin cũng như bảo đảm tính chính xác, phù hợp của thông tin được cung cấp theo quy định của pháp luật.

Mở rộng phạm vi thông tin phải công khai, theo đó mở rộng phạm vi thông tin phải công khai để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành, phù hợp với xu thế cơ quan nhà nước mở rộng phạm vi thông tin phải công khai và chủ động công khai thông tin cho người dân, tăng hiệu quả điều chỉnh của Luật Tiếp cận thông tin với vai trò là luật chung điều chỉnh các nội dung về tiếp cận thông tin.

Điều chỉnh phạm vi thông tin công dân không được tiếp cận và tiếp cận có điều kiện: Đối với thông tin không được tiếp cận, sửa đổi, bổ sung theo hướng việc xác định thông tin nếu để tiếp cận sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng xấu đến quốc phòng, an ninh quốc gia, quan hệ quốc tế, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng thực hiện theo các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Đối với thông tin tiếp cận có điều kiện, sửa đổi, bổ sung theo hướng thông tin thuộc dữ liệu cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin tại lưu trữ lịch sử thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ.

Đa dạng hóa phương thức cung cấp thông tin, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân: Bổ sung và mở rộng các phương thức công khai, cung cấp thông tin phù hợp với môi trường số, bao gồm: Cổng dữ liệu mở, kênh truyền thông xã hội chính thức, nền tảng số và trợ lý ảo hành chính; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong toàn bộ quy trình cung cấp thông tin, từ tiếp nhận, xử lý đến trả lời, bảo đảm công khai, minh bạch và có thể theo dõi trực tuyến; bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin của các nhóm yếu thế, người dân ở vùng sâu, vùng xa, người khuyết tật, thông qua các hình thức linh hoạt, đa dạng và phù hợp điều kiện thực tế.

Điều chỉnh quy định về chi phí cung cấp thông tin theo yêu cầu: Tiếp tục áp dụng quy định tại Điều 12 và Điều 27 Luật Tiếp cận thông tin năm 2016, theo đó: Người yêu cầu cung cấp thông tin phải trả chi phí thực tế để in, sao, chụp, gửi thông tin; Bộ trưởng Tài chính hướng dẫn cụ thể (hiện hành là Thông tư 46/2018/TT-BTC).

Dự kiến, Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Cà Mau diễu hành ngay cao điểm trên đường ngay sau lễ phát động bảo đảm an ninh trật tự dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Tỏa sáng “sắc phục màu nắng” vùng sông nước Cà Mau

Ở cực nam của Tổ quốc, có những chiến sĩ mang sắc phục màu nắng đang ngày đêm bền bỉ với nắng gió, bụi đường và những chuyến phà chòng chành giữa vùng sông nước. Họ là những Cảnh sát giao thông trẻ, vinh dự bước lên bục vinh quang của cả nước, mang theo khát vọng cống hiến và trái tim nồng ấm vì nhân dân phục vụ.

Hải đội Dân quân thường trực cứu và lai dắt tàu cá của ngư dân gặp sự cố trên biển về đất liền.

Hải đội Dân quân thường trực kịp thời cứu hộ tàu cá gặp nạn trên biển

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tuần tra độc lập kết hợp đánh bắt thủy, hải sản đợt 8, 6 tháng đầu năm 2026 theo Kế hoạch của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đà Nẵng, Biên đội tàu ĐNa-91218-TS, ĐNa-91221-TS, ĐNa-91225-TS thuộc Hải đội Dân quân thường trực đã kịp thời cứu hộ tàu cá QNg-48988-TS bị nạn trên biển.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Sửa đổi Luật Thủ đô: Phân quyền mạnh đi đôi với kiểm soát quyền lực chặt chẽ

Theo các đại biểu, với mỗi cơ chế vượt trội, có tăng cường phân quyền cho chính quyền Thủ đô cần phải kèm với nâng cấp thiết chế thực hiện quyền lực và cơ chế kiểm soát tương xứng để tránh những rủi ro tiềm ẩn, từ đó tạo không gian phát triển mới để Hà Nội vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Đại biểu Đoàn Thị Lê An (Đoàn Cao Bằng) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Nghiên cứu mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý

Theo các đại biểu Quốc hội, mặc dù phạm vi đối tượng trợ giúp pháp lý đã được quy định khá rộng nhưng trên thực tế vẫn còn một bộ phận người dân gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật mà chưa thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Đại biểu Bế Trung Anh (Đoàn Đắk Lắk). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Đại biểu Quốc hội đề xuất gỡ “rào” tỷ lệ khen thưởng, tôn vinh giá trị thực

Đại biểu Bế Trung Anh (Đoàn Đắk Lắk) đề xuất đổi mới tư duy trong xét tặng danh hiệu khen thưởng, từ phân bổ theo chỉ tiêu sang công nhận dựa trên giá trị thực. Theo đó, cá nhân, tổ chức đạt chuẩn giá trị đều cần được xem xét, ghi nhận, không bị ràng buộc, giới hạn bởi một tỷ lệ hành chính nhất định.

Quang cảnh Hội nghị.

Phấn đấu đến năm 2030 Lạng Sơn đạt "Tỉnh không ma túy"

Ngày 10/4, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn tổ chức Hội nghị công bố quyết định phê duyệt danh sách tuyến, địa bàn trọng điểm, địa bàn “không ma túy” năm 2025 và quán triệt, triển khai các kế hoạch, văn bản chỉ đạo liên quan công tác phòng, chống ma túy, phấn đấu đến năm 2030 Lạng Sơn đạt "Tỉnh không ma túy".

Chi cục Quản lý thị trường thành phố Đà Nẵng kiểm tra đột xuất 7 cơ sở kinh doanh tại phường Sơn Trà và Hội An, phát hiện số lượng lớn hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xử phạt hơn 215 triệu đồng, buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật vi phạm.

Đà Nẵng: Xử phạt 7 cơ sở kinh doanh hàng giả bán cho du khách

Triển khai đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường trước và trong thời gian diễn ra Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF) 2026, những ngày đầu tháng 4/2026, Đội Quản lý thị trường số 2, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Đà Nẵng đã tổ chức kiểm tra đột xuất 7 cơ sở kinh doanh có dấu hiệu vi phạm trên địa bàn.

Hai bị cáo tại tòa.

Kiến nghị xem xét trách nhiệm hình sự chủ nhà trọ trong vụ cháy khiến 15 người chết tại Trung Kính

Chiều 9/4, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội tiếp tục xét xử sơ thẩm 2 cựu cán bộ công an phòng cháy, chữa cháy, Công an quận Cầu Giấy (cũ) về tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" trong vụ cháy nghiêm trọng khiến 15 người chết tại Trung Kính, phường Yên Hòa, thành phố Hà Nội.