Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, thúc đẩy minh bạch và trách nhiệm giải trình

Trong bối cảnh hiện nay, việc sửa đổi Luật Tiếp cận thông tin trở nên cấp thiết nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình

Luật Tiếp cận thông tin có vai trò quan trọng trong bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Trong thời gian qua, việc công khai thông tin được các cơ quan thực hiện thường xuyên, kịp thời, đáp ứng cơ bản nhu cầu thông tin của người dân, tổ chức, doanh nghiệp. Công tác cung cấp thông tin theo yêu cầu từng bước đi vào nền nếp. Việc bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện cung cấp thông tin được các cơ quan nhà nước quan tâm thực hiện.

Tuy nhiên, sau gần 10 năm ban hành và có hiệu lực thi hành, Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế như: một số quy định về xác định thông tin không được tiếp cận còn lúng túng trong thực hiện; trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp, chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, đặc biệt trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng các cơ sở dữ liệu, liên thông dữ liệu, thực hiện chuyển đổi số…). Bên cạnh đó, bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và việc sửa đổi, bổ sung, ban hành mới một số luật liên quan đến tiếp cận thông tin trong thời gian qua (như Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Lưu trữ…) cũng đặt ra yêu cầu phải sớm nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp cận thông tin cho phù hợp với tình hình mới, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật.

tham-van-tctt-2474.jpg
Hội nghị "Tham vấn về hồ sơ chính sách Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi)". (Ảnh: TL)

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp cận thông tin nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội của Việt Nam, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, tăng cường ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong cung cấp thông tin cho người dân.

Đề xuất mở rộng chủ thể có trách nhiệm cung cấp thông tin

Trên cơ sở đó, qua nghiên cứu, Bộ Tư pháp đang tiến hành xây dựng và tham vấn chính sách Luật Tiếp cận thông tin nhằm mục đích giải quyết các hạn chế, khó khăn, vướng mắc có nguyên nhân xuất phát từ quy định của Luật hiện hành. Theo đó, bộ đề xuất mở rộng phạm vi thông tin công dân được tiếp cận, bổ sung các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin; đồng thời phân định rõ hơn phạm vi thông tin được tiếp cận, thông tin không được tiếp cận và thông tin được tiếp cận có điều kiện; đa dạng hóa các hình thức cung cấp thông tin, gắn với đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; chi phí tiếp cận thông tin

Tại Hội nghị "Tham vấn về hồ sơ chính sách Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi)" do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 16/10, Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính (Bộ Tư pháp) bày tỏ đồng tình việc sửa đổi luật là hết sức cần thiết, nhất là trong bối cảnh hiện nay, sau khi các cơ quan đã được sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, mô hình tổ chức của chính quyền địa phương cấp xã đã thay đổi. Về cơ bản, bà Thoa nhất trí mục tiêu và định hướng sửa đổi luật lần này; song đề nghị đánh giá kỹ lưỡng hơn chính sách về phí tiếp cận thông tin.

Tiến sĩ Hoàng Thị Ngân, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổ chức Nhà nước và Công vụ, Văn phòng Chính phủ đề nghị cơ quan lập đề xuất chính sách lưu ý rà soát, bảo đảm sự phù hợp của chính sách luật với các luật có liên quan được ban hành mới trong thời gian vừa qua (thí dụ như Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở...). Đồng thời, lưu ý xác định cụ thể phạm vi các cơ quan, tổ chức, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin theo quy định của luật này; xây dựng chính sách về chi phí yêu cầu cung cấp thông tin cần nghiên cứu kỹ, bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội của đất nước và đời sống, thu nhập của nhân dân.

Ở khía cạnh khác, đại diện Sở Quy hoạch-Kiến trúc (Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội) đã nêu những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật về tiếp cận thông tin hiện nay liên quan đến việc áp dụng Luật Tiếp cận thông tin và các luật chuyên ngành; đồng thời kiến nghị có hướng dẫn cụ thể về quy định từ chối yêu cầu cung cấp thông tin trong trường hợp “thông tin được yêu cầu vượt quá khả năng đáp ứng hoặc làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan” (quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 28 Luật Tiếp cận thông tin năm 2016) để tạo thuận lợi trong áp dụng pháp luật.

Theo Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự-hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh: Một trong những nội dung quan trọng nhất được Hội nghị tham vấn làm rõ những quy định của Luật Tiếp cận thông tin cần sửa đổi, bổ sung để bảo đảm đồng bộ với các luật có liên quan, nhất là các luật mới được Quốc hội ban hành, như Luật Dữ liệu, Luật Lưu trữ, Luật An ninh mạng, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân... Điều này đòi hỏi phải có tầm nhìn xa, tính dự báo để các quy định có “tính mở”, không bị lạc hậu trước sự phát triển nhanh chóng của xã hội.

Dự kiến Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026).

Có thể bạn quan tâm

Đối tượng Nguyễn Phi Long và Nguyễn Nhất Nhơn bị bắt cùng tang vật. (Ảnh: Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi)

Khởi tố 2 đối tượng vận chuyển hơn 28,5kg ma túy

Tối 28/8, Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Đoàn Đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm miền trung phối hợp các đơn vị trực thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi và các lực lượng chức năng địa phương vừa bắt quả tang 2 đối tượng vận chuyển trái phép hơn 28,5kg ma túy tại xã Dục Nông.

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống 2 bước

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) đề xuất rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước: việc gia nhập Đoàn luật sư và đăng ký tập sự được gộp thành thủ tục gia nhập Đoàn luật sư để tập sự; kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được gộp thành kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Phòng Cảnh sát giao thông Nghệ An xử lý các trường hợp vi phạm. (Ảnh: Công an Nghệ An)

Nghệ An: Xử lý nhóm thanh niên "đi bão quá đà"

Ngày 26/8, thông tin từ Công an tỉnh Nghệ An cho biết, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh vừa lập biên bản xử lý vi phạm hành chính đối với nhóm thanh, thiếu niên tụ tập thành đoàn, điều khiển xe với tốc độ cao... để ăn mừng chiến thắng của Đội tuyển Việt Nam ở trận Chung kết lượt đi ASEAN Cup 2026.

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội cảnh báo một số chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm

Công an thành phố Hà Nội vừa phát đi cảnh báo về 2 chủng mã độc đặc biệt nguy hiểm đang bị các nhóm tin tặc khai thác, tấn công trực tiếp vào hệ thống thông tin của các cơ quan, đơn vị và thiết bị di động của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an ninh mạng, an ninh thông tin.

Cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Phương, Bộ đội Biên phòng Nghệ An kiểm tra, nhắc nhở ngư dân tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản. (Ảnh: TTH)

Nghệ An phát động tháng cao điểm chống khai thác IUU

Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An yêu cầu các địa phương, đơn vị tập trung thực hiện tháng cao điểm chống khai thác IUU đến hết ngày 15/9/2026; huy động tối đa nguồn lực xử lý dứt điểm các tồn tại về quản lý đội tàu, kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), kiểm soát xuất-nhập bến và truy xuất nguồn gốc.

Công an Lai Châu bắt các đối tượng lừa đảo trong chuyên án 0726L. (Ảnh: Công an Lai Châu)

Công an Lai Châu tìm bị hại trong 2 chuyên án lừa đảo 0726L và 0525L

Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Lai Châu) vừa công bố danh sách các tài khoản có liên quan đến hoạt động nhận tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt. Cơ quan điều tra đề nghị những cá nhân đã chuyển tiền vào các tài khoản thuộc danh sách công bố đến trình báo, phục vụ điều tra, xử lý triệt để các đối tượng phạm tội.

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

[Video] Công khai dữ liệu người khác có thể bị phạt 25 triệu đồng

Cá nhân công khai dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý có thể bị phạt tới 25 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ, thu hồi dữ liệu đã công khai. Nội dung này được quy định tại Nghị định 330/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, có hiệu lực từ ngày 19/8.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: MĐ)

Ngành tòa án chủ động trang bị kỹ năng, nâng cao cảnh giác trong môi trường số

Ngày 25/8, Tòa án nhân dân tối cao tổ chức Hội nghị tập huấn công tác bảo vệ bí mật Nhà nước và an toàn, an ninh mạng trong Tòa án nhân dân. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án nhân dân tối cao đến các điểm cầu trong toàn ngành.

An toàn thực phẩm cần được chú trọng tại các khu chợ dân sinh. (Ảnh: DIỆU ANH)

Quản lý an toàn thực phẩm phải dựa trên cơ sở dữ liệu

Nhằm giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của Luật An toàn thực phẩm năm 2010; đề cao trách nhiệm của cơ quan quản lý, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố an toàn thực phẩm Bộ Y tế xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) với nhiều quy định mới trình Bộ Tư pháp thẩm định. 

Ảnh minh họa được tạo bởi AI.

Bảo vệ tối đa quyền của trẻ được nhận nuôi, tránh các "thỏa thuận riêng"

Sau 15 năm thi hành, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để hàng nghìn trẻ em không có điều kiện sống cùng cha, mẹ ruột được lớn lên trong tình yêu thương của gia đình thay thế. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn khoảng trống pháp lý khiến việc bảo vệ trẻ em gặp vướng mắc, thậm chí bị “trục lợi”.

Lực lượng chức năng kiểm soát các điểm bán thuốc lá trên thị trường. (Ảnh: BĂNG TÂM)

Nguy cơ “bốc hơi” gần 20.000 tỷ đồng ngân sách/năm từ thuốc lá lậu

Trong bối cảnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá sẽ tăng mạnh từ năm 2027, nguy cơ thất thu ngân sách do thuốc lá nhập lậu có thể tăng lên gần 20.000 tỷ đồng mỗi năm nếu không được kiểm soát hiệu quả, kéo theo những hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng và gia tăng áp lực lên công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chi Hiếu báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: DUY LINH)

Phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội

Nghị quyết của Quốc hội quy định một số chỉ tiêu trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, như phấn đấu hằng năm giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội; tỷ lệ điều tra, khám phá tội phạm rất nghiêm trọng đạt hơn 90%...