Thực tiễn triển khai chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong năm 2025 cho thấy sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, tạo nền tảng vững chắc để các chính sách an sinh xã hội tiếp tục được triển khai sâu rộng, hiệu quả hơn trong năm 2026.
Đồng bộ từ chủ trương đến hành động
Số liệu của cơ quan BHXH Việt Nam cho thấy, đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố đã kiện toàn Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT; hầu hết các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển người tham gia BHXH, BHYT vào nghị quyết của HĐND hoặc quyết định giao chỉ tiêu của UBND tỉnh. Đáng chú ý, nhiều địa phương đã chủ động nâng mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện, BHYT cao hơn quy định chung, tập trung vào nhóm lao động khu vực phi chính thức, nông dân, người có thu nhập thấp, người cao tuổi chưa có lương hưu. Theo đánh giá của các nhà quản lý, đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách: từ việc “thực hiện đúng quy định” sang “chủ động đầu tư cho an sinh”, coi an sinh xã hội là nền tảng ổn định xã hội, bảo vệ người dân trước các rủi ro ngày càng gia tăng.
Năm 2025, thiên tai, bão lũ xảy ra tại nhiều địa phương đã ảnh hưởng nặng nề đến đời sống người dân, đặc biệt là nhóm lao động tự do, lao động nông nghiệp và lao động di cư. Trong bối cảnh đó, việc vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, duy trì BHYT gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, các chỉ tiêu an sinh xã hội tiếp tục được hoàn thành và vượt kế hoạch. Ước tính năm 2025, độ bao phủ BHXH đạt 45,1% lực lượng lao động trong độ tuổi; trong đó, BHXH bắt buộc đạt khoảng 38,6%, BHXH tự nguyện đạt 6,5%. BHTN đạt tỷ lệ bao phủ 35,07% lực lượng lao động trong độ tuổi. Đặc biệt, BHYT đạt tỷ lệ bao phủ 95,16% dân số, tiệm cận mục tiêu BHYT toàn dân. Những con số này không chỉ phản ánh nỗ lực của ngành BHXH, mà còn cho thấy niềm tin của người dân đối với chính sách an sinh xã hội ngày càng được củng cố, nhất là trong bối cảnh rủi ro về sức khỏe, việc làm và thu nhập ngày càng hiện hữu.
Song song với mở rộng diện bao phủ, công tác chi trả các chế độ BHXH, BHYT, BHTN tiếp tục được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định. Năm 2025, toàn hệ thống BHXH Việt Nam đã tổ chức chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng cho hơn 3,5 triệu người; giải quyết cho 186.119 người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng; hơn một triệu người hưởng các chế độ BHXH một lần, trong đó số người hưởng BHXH một lần giảm hơn 26% so với năm trước.
Ông Phan Văn Mến, Trưởng ban Quản lý thu và phát triển người tham gia (BHXH Việt Nam) đánh giá: "Những kết quả trên cho thấy lưới an sinh xã hội ngày càng được mở rộng cả về chiều rộng và chiều sâu, không chỉ tăng về số lượng người tham gia mà còn góp phần củng cố tính bền vững, ổn định của các quỹ bảo hiểm".
Hồi sinh từ những ca bệnh hiểm nghèo
Trong lĩnh vực y tế, cả nước ghi nhận 195,5 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, với chi phí đề nghị thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm 2024. Những con số này cho thấy BHYT tiếp tục là “lá chắn” tài chính quan trọng đối với người dân khi ốm đau, bệnh tật. Bà Nguyễn Thị Hồng (62 tuổi, quận Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ: “Ở tuổi này, nếu không có BHYT thì mỗi lần vào viện là cả gia đình lo lắng. Nhờ có thẻ BHYT, tôi được điều trị đầy đủ mà không quá áp lực về chi phí nằm viện”.
Thực tiễn khám, chữa bệnh tại nhiều cơ sở y tế cho thấy, chính sách BHYT không chỉ hỗ trợ các bệnh thông thường, mà ngày càng phát huy vai trò là “tấm lá chắn” tài chính đối với những ca bệnh nặng, bệnh mạn tính, điều trị dài ngày, chi phí lớn - những trường hợp mà nếu không có BHYT, người bệnh rất dễ rơi vào cảnh kiệt quệ về kinh tế.
Tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), ông Nguyễn Văn H (58 tuổi, quê Phú Thọ) nhập viện cấp cứu do nhồi máu cơ tim, phải can thiệp đặt stent mạch vành khẩn cấp. Tổng chi phí điều trị lên tới hơn 160 triệu đồng. Nhờ tham gia BHYT đúng tuyến, ông H được quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí. “Nếu phải tự lo toàn bộ số tiền này, gia đình tôi chắc chắn không xoay xở nổi. Thẻ BHYT thật sự cứu cả gia đình trong lúc ngặt nghèo”, ông H chia sẻ.
Với bệnh nhân ung thư, nhóm đối tượng có chi phí điều trị cao và kéo dài , BHYT tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột an sinh. Tại Bệnh viện K, chị Lê Thị Th (45 tuổi, công nhân may ở phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình) được chẩn đoán ung thư vú, phải phẫu thuật, hóa trị và xạ trị theo phác đồ dài ngày. Tổng chi phí điều trị lên tới vài trăm triệu đồng. Nhờ tham gia BHYT liên tục nhiều năm, chị Th được quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí, giúp gia đình không rơi vào cảnh bán nhà, vay nợ. “Tôi còn con nhỏ, thu nhập chỉ trông vào tiền lương công nhân. Nếu không có BHYT, chắc tôi không dám theo hết phác đồ điều trị”, chị Th nói.
Theo lãnh đạo Bệnh viện K, hiện nay, nhiều loại thuốc điều trị ung thư, thuốc sinh học, thuốc nhắm trúng đích đã được đưa vào danh mục BHYT chi trả theo quy định, giúp người bệnh tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại với chi phí hợp lý hơn.
Tại Bệnh viện T.Ư Huế, anh Phạm Văn Q (32 tuổi, ở Quảng Trị) bị tai nạn giao thông nghiêm trọng, chấn thương sọ não, đa chấn thương, phải phẫu thuật nhiều lần và điều trị hồi sức tích cực trong thời gian dài. Tổng chi phí điều trị lên tới gần 500 triệu đồng. Nhờ tham gia BHYT đầy đủ, anh Q được quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí điều trị. GS, TS, bác sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện T.Ư Huế cho biết, mỗi năm, đơn vị tiếp nhận nhiều ca bệnh nặng, tai nạn nghiêm trọng, nếu không có BHYT, người bệnh và gia đình rất khó có khả năng chi trả. “BHYT không chỉ giúp người bệnh được cứu chữa kịp thời, mà còn giúp họ không rơi vào vòng xoáy nghèo đói sau bệnh tật”, vị lãnh đạo nhấn mạnh.
Từ góc độ quản lý nhà nước về y tế, đại diện Bộ Y tế khẳng định, việc mở rộng diện bao phủ BHYT gắn liền với yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh. Theo lãnh đạo Bộ Y tế, trong thời gian qua, Bộ đã phối hợp chặt chẽ với BHXH Việt Nam trong hoàn thiện chính sách, cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý khám, chữa bệnh BHYT, kết nối dữ liệu liên thông từ trung ương đến cơ sở. Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng BHYT (Bộ Y tế) cho rằng: “BHYT không chỉ là công cụ tài chính mà còn là giải pháp bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe. Mục tiêu của ngành y tế là người dân tham gia BHYT phải được thụ hưởng dịch vụ ngày càng tốt hơn, nhất là ở y tế cơ sở, vùng sâu, vùng xa”, đồng thời cho biết năm 2026, Bộ sẽ tiếp tục ưu tiên nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh BHYT, giảm chênh lệch giữa các tuyến.
An sinh là đầu tư cho phát triển bền vững
Đại diện Bộ Y tế đánh giá, việc mở rộng diện bao phủ BHYT và từng bước nâng cao quyền lợi đã góp phần quan trọng trong bảo đảm công bằng y tế. “BHYT giúp người dân, đặc biệt là người nghèo, người yếu thế, người mắc bệnh nặng được tiếp cận dịch vụ y tế hiện đại mà không bị rào cản chi phí. Năm 2026, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với BHXH Việt Nam rà soát, cập nhật danh mục thuốc, dịch vụ kỹ thuật được BHYT chi trả theo hướng phù hợp với tiến bộ y học và khả năng cân đối quỹ”, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng BHYT nói.
Đại diện BHXH Việt Nam cũng cho biết: “Những ca bệnh có chi phí điều trị hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỷ đồng được quỹ BHYT chi trả là minh chứng rõ nét cho vai trò chia sẻ, tương trợ của chính sách BHYT. Đây chính là ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất của BHYT”. “Bảo đảm an sinh xã hội là nhiệm vụ xuyên suốt, lâu dài. Mỗi chính sách, mỗi cải cách được triển khai đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là giúp người dân có thêm điểm tựa vững chắc, được bảo vệ tốt hơn trước những rủi ro của cuộc sống. Năm 2026, BHXH Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao chất lượng phục vụ, đồng thời quản lý chặt chẽ, minh bạch các quỹ BHXH, BHYT, BHTN. An sinh xã hội không chỉ là chi tiêu, mà là đầu tư cho phát triển bền vững”, ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Giám đốc BHXH Việt Nam nhấn mạnh.
Theo BHXH Việt Nam, công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát rủi ro và giám định chi phí khám, chữa bệnh BHYT sẽ tiếp tục được tăng cường, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người tham gia, vừa ngăn ngừa lạm dụng, trục lợi quỹ.
