Tấn công nhằm mục tiêu IS
Thông báo vào tối 25/12, Tổng thống Donald Trump xác nhận, lực lượng Mỹ cùng ngày đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các tay súng IS ở khu vực tây bắc Nigeria. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Theo chỉ thị của tôi với tư cách là Tổng Tư lệnh, lực lượng Mỹ đã phát động cuộc tấn công mạnh mẽ và tàn khốc chống lại nhóm khủng bố IS ở tây bắc Nigeria, những kẻ đã nhắm mục tiêu và giết hại dân thường, chủ yếu là những người Cơ đốc giáo vô tội, ở mức độ chưa từng thấy trong nhiều năm qua”.
Ông Trump cũng khẳng định trước đó đã cảnh báo nhóm khủng bố này phải chấm dứt hành vi bạo lực, nếu không sẽ đối mặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn từ Mỹ. Bộ Tư lệnh châu Phi (AFRICOM) của quân đội Mỹ không công bố chi tiết, mà chỉ cho biết chiến dịch được tiến hành theo đề nghị của Chính phủ Nigeria và đã loại bỏ nhiều phần tử IS. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã bày tỏ cảm ơn về sự phối hợp và hỗ trợ từ phía Nigeria.
Thông tin trên đã được Nigeria xác nhận. Trong tuyên bố ngày 26/12, Bộ Ngoại giao Nigeria nêu rõ, Mỹ đã tiến hành các cuộc “tấn công chính xác nhằm vào các mục tiêu khủng bố” ở Nigeria. Đây là một phần trong khuôn khổ hợp tác an ninh đang được Nigeria triển khai với các đối tác quốc tế, trong đó có Mỹ, nhằm đối phó mối đe dọa dai dẳng từ chủ nghĩa khủng bố và bạo lực cực đoan. Cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào IS tại bang Sokoto hôm 25/12 là kết quả phối hợp quốc tế chống khủng bố, bao gồm cả chia sẻ thông tin tình báo và phối hợp chiến lược nhằm đối phó các nhóm vũ trang.
Bộ trưởng Ngoại giao Nigeria Yusuf Tuggar cũng xác nhận ông đã điện đàm với người đồng cấp Mỹ Marco Rubio trước khi Mỹ tiến hành các đợt không kích tại bang Sokoto. Đợt tấn công IS tại bang Sokoto là động thái can thiệp quân sự trực tiếp đầu tiên của Mỹ vào Nigeria. Trong nhiệm kỳ hiện nay của Tổng thống Trump, Mỹ cũng đã triển khai hoạt động quân sự tại một số khu vực, như Trung Đông và Caribe.
Chống khủng bố dưới mọi hình thức
Nigeria đang phải đối phó nhiều nhóm vũ trang, trong đó có ít nhất hai nhóm liên kết với IS, một nhánh của nhóm cực đoan Boko Haram (còn gọi là IS tỉnh Tây Phi) ở phía đông bắc và nhóm Lakurawa ở các bang phía tây bắc. Dân số Nigeria khoảng 220 triệu dân, thuộc hơn 250 nhóm dân tộc, song cơ cấu gần như cân bằng giữa người Hồi giáo và Cơ đốc giáo. Tình trạng bạo lực ở Nigeria có nhiều động cơ khác nhau, bạo lực từ các nhóm cực đoan, ly khai, xung đột vì nguồn tài nguyên ngày càng khan hiếm, mâu thuẫn cộng đồng, sắc tộc…
Trong đó, các vụ việc nhằm vào các cơ sở tôn giáo và giáo sĩ khiến dư luận lo ngại. Nhiều chuyên gia cho rằng, nguyên nhân sâu xa xuất phát từ xung đột lợi ích kinh tế - xã hội, nhất là tranh chấp đất đai và nguồn nước giữa các cộng đồng chăn nuôi du mục và nông dân tại một số khu vực. Tình trạng bắt cóc đòi tiền chuộc gia tăng thời gian gần đây có thể mang động cơ tội phạm nhiều hơn là yếu tố tôn giáo.
Các cuộc không kích của Mỹ tại khu vực tây bắc Nigeria diễn ra trong bối cảnh căng thẳng hai nước gia tăng liên quan các vụ bạo lực nhằm vào cộng đồng người Cơ đốc giáo tại Nigeria. Cho rằng chính quyền Nigeria chưa kiểm soát hiệu quả tình trạng bạo lực nhằm vào người Cơ đốc giáo, Mỹ có những động thái trừng phạt, như đưa Nigeria trở lại danh sách “Các quốc gia đáng quan ngại đặc biệt về tự do tôn giáo”. Tổng thống Donald Trump từng tuyên bố Mỹ sẽ có phản ứng quân sự mạnh mẽ tại Nigeria.
Tuy nhiên, Chính phủ Nigeria nhiều lần bác bỏ và khẳng định trong bối cảnh an ninh nội địa phức tạp, các nhóm vũ trang nhắm vào cả người Cơ đốc giáo lẫn người Hồi giáo. Bộ trưởng Ngoại giao Nigeria Yusuf Tuggar nhấn mạnh, đây là cuộc xung đột khu vực, chứ không phải xung đột giữa người theo đạo Cơ đốc và người theo đạo Hồi ở Nigeria. Trên mạng xã hội vào đêm Giáng sinh, Tổng thống Nigeria Bola Tinubu đăng lời cầu nguyện cho hòa bình, nhất là giữa những người có tín ngưỡng tôn giáo khác nhau, đồng thời cam kết “làm mọi thứ” để bảo vệ tự do tôn giáo, bảo vệ người Cơ đốc giáo, người Hồi giáo và tất cả người dân Nigeria.
Trong tuyên bố ngày 26/12, Bộ Ngoại giao Nigeria nhấn mạnh, bạo lực dưới bất kỳ hình thức nào nhằm vào người Cơ đốc giáo, Hồi giáo hay các cộng đồng khác, đều là mối đe dọa với Nigeria, cũng như hòa bình và an ninh quốc tế. Nigeria sẽ tiếp tục hợp tác an ninh với các đối tác, gồm cả Mỹ, nhằm đối phó mối đe dọa dai dẳng từ chủ nghĩa khủng bố và bạo lực cực đoan. Hợp tác bao gồm việc trao đổi thông tin tình báo và phối hợp chiến lược theo cách thức phù hợp với luật pháp quốc tế, tôn trọng chủ quyền lẫn nhau và cam kết chung đối với an ninh khu vực và toàn cầu.
