Bản sắc Việt trong kỷ nguyên số: Khi công nghệ trở thành cầu nối văn hóa

Văn hóa, bản sắc Việt hiện nay đang đứng trước cơ hội lớn để lan tỏa, cạnh tranh và chinh phục công chúng toàn cầu. Với tinh thần ấy, hợp tác giữa Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và TikTok Việt Nam đã góp phần mở ra hướng đi mới, khẳng định sức mạnh của công nghệ số và nền tảng truyền thông hiện đại.

Sự kiện "TikTok Food Fest 2025 - Đa tầng mỹ vị" diễn ra với quy mô lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Sự kiện "TikTok Food Fest 2025 - Đa tầng mỹ vị" diễn ra với quy mô lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Tại chuỗi sự kiện hợp tác này, Cục trưởng Bản quyền tác giả Trần Hoàng đã nhấn mạnh: Các nền tảng số nói chung và TikTok nói riêng đang đóng vai trò như nhịp cầu giúp những giá trị truyền thống hòa quyện với tinh thần sáng tạo đương đại, từng bước đưa văn hóa thành sợi dây kết nối con người, ký ức và bản sắc dân tộc và vươn ra thế giới.

Thông điệp đó phản ánh đúng xu thế công nghiệp văn hóa toàn cầu. Hàn Quốc đã biến K-pop và điện ảnh thành ngành mũi nhọn; Nhật Bản đưa manga và anime trở thành biểu tượng toàn cầu; Thái Lan khẳng định thương hiệu ẩm thực trên bản đồ quốc tế. Việt Nam, với nguồn "tài nguyên mềm" phong phú từ di sản, ẩm thực, nghệ thuật dân gian đến âm nhạc... hoàn toàn có thể làm điều tương tự nếu tổ chức hệ sinh thái sáng tạo một cách đồng bộ.

z7028684875320-68537b17621c7ee0b9e8717d5c4137f3-6874.jpg
Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng phát biểu tại sự kiện.

Tinh thần này được cụ thể hóa qua sự kiện "TikTok Food Fest 2025 - Đa tầng mỹ vị", vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh. Chỉ trong 2 ngày 19-20/9, hàng chục nghìn lượt khách đã hòa mình vào một lễ hội ẩm thực, nơi truyền thống và hiện đại cùng hiện diện, nơi các thương hiệu lớn song hành với nghệ nhân dân gian, đầu bếp trẻ và hàng trăm nhà sáng tạo nội dung.

Điểm nhấn của sự kiện chính là sự kết hợp giữa trình diễn trực tiếp và lan tỏa trực tuyến: Đầu bếp sao Michelin Võ Thành Vương cùng hơn 100 nhà sáng tạo TikTok đã trực tiếp giao lưu, trình diễn, tạo nên không gian văn hóa vừa sôi động vừa đậm đà bản sắc.

Trong đó, bức tranh sơn mài "Vị Việt" chủ đề về ẩm thực 3 miền với diện tích 50m², tái hiện 106 món ăn đặc trưng, do 50 nghệ nhân và sinh viên thực hiện cùng sự tham gia của 2.000 khán giả đã trở thành biểu tượng kết nối cộng đồng, đồng thời khẳng định giá trị của mỹ thuật truyền thống trong cách tiếp cận mới.

20250919-154747-398.jpg
Ký kết Biên bản ghi nhớ giữa Cục Bản quyền tác giả và TikTok đánh dấu bước tiến quan trọng trong bảo vệ quyền lợi cho nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo.

Bên cạnh sự kiện trực tiếp, chiến dịch hashtag #FoodFestOnTikTok đã thể hiện được sức mạnh lan tỏa của mô hình kết hợp trực tuyến và trực tiếp. Trước khi lễ hội khai mạc, chiến dịch đã đạt 416 triệu lượt xem với hơn 4.200 video, trong đó có 186 nhà sáng tạo tham gia thử thách 21 ngày liên tục.

Tín hiệu khả quan bước đầu cho thấy, nếu triển khai đúng hướng, các sự kiện văn hóa hoàn toàn có thể đạt hàng trăm triệu lượt lan tỏa, thu hút hàng trăm nghìn sản phẩm sáng tạo và quan trọng hơn cả là hình thành một cộng đồng sáng tạo bền vững. Sự tương tác ấy cũng ghi nhận dạng thức video ngắn đang là con đường nhanh nhất để đưa một sản phẩm văn hóa chạm tới hàng triệu công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chiến dịch #BanSacViet, do Cục Bản quyền tác giả chủ trì phối hợp cùng TikTok Việt Nam, chính là bước tiếp nối dài hạn từ những thành công trên. Được xây dựng trên nền tảng tư duy mới, lấy công nghệ số làm công cụ, lấy sáng tạo nội dung làm động lực, lấy cộng đồng làm hạt nhân, chiến dịch hướng đến quảng bá, lan tỏa 12 ngành công nghiệp văn hóa của Việt Nam, từ điện ảnh, âm nhạc, thời trang, mỹ thuật, đến du lịch, thủ công mỹ nghệ.

z7028761298960-62aeaa3de83783454d9075defff3d8fe-7736.jpg
Giá trị của ẩm thực Việt Nam được lan tỏa qua công nghệ số.

Thông điệp "Bản sắc Việt - tỏa sáng toàn cầu" thể hiện khát vọng đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới bằng hình thức gần gũi, hiện đại, dễ lan tỏa nhất. Đây không chỉ là một chiến dịch truyền thông, mà còn là định hướng dài hạn cho chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Trong khuôn khổ sự kiện, Biên bản ghi nhớ giữa Cục Bản quyền tác giả và TikTok đã được ký kết, đánh dấu bước tiến quan trọng trong bảo vệ quyền lợi cho nghệ sĩ, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo. Bản quyền vừa là câu chuyện pháp lý, đồng thời là nền tảng cho một thị trường văn hóa minh bạch, công bằng.

Như Cục trưởng Trần Hoàng khẳng định, thỏa thuận này sẽ tạo tiền đề thực chất để đưa công nghiệp văn hóa Việt Nam đến gần hơn với cộng đồng quốc tế, bằng sức mạnh của công nghệ và sáng tạo nội dung. Khi quyền lợi sáng tạo được bảo vệ, nghệ sĩ và doanh nghiệp mới có động lực đầu tư lâu dài, cống hiến những sản phẩm chất lượng, qua đó nâng cao vị thế của văn hóa Việt Nam trên không gian số.

556038601-25107435355507712-3406665088219452983-n-3720.jpg
Sự kiện đánh dấu bước phối hợp giữa nhiều đơn vị để cùng lan tỏa bản sắc Việt ra thế giới.

Từ sự kiện và chiến dịch này, có thể rút ra nhiều kinh nghiệm và giải pháp để giữ gìn, phát huy bản sắc Việt trong kỷ nguyên số. Trước hết, cần duy trì và mở rộng các chiến dịch truyền thông liên ngành, kết hợp giữa quản lý nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng sáng tạo. Chính sự phối hợp này tạo nên hệ sinh thái hoàn chỉnh: Chính sách-công nghệ-sáng tạo-cộng đồng.

Bên cạnh đó, cần chú trọng đào tạo và nâng cao năng lực sáng tạo số cho nghệ sĩ, doanh nghiệp văn hóa. Những chương trình như vậy có thể trở thành không gian để nghệ sĩ học cách tiếp cận công chúng trẻ qua video ngắn, nơi doanh nghiệp học cách kể câu chuyện thương hiệu bằng công nghệ mới.

Đồng bộ hóa chính sách và truyền thông cũng là việc cần làm ngay. Các clip ngắn cập nhật chính sách, xu hướng quốc tế sẽ giúp cộng đồng sáng tạo nắm bắt kịp thời, tránh bị bỏ lại phía sau.

Và cuối cùng, cần coi cộng đồng sáng tạo nội dung là lực lượng tiên phong, những "đại sứ văn hóa số" góp phần đưa hình ảnh Việt Nam lan tỏa ra toàn cầu.

Hành trình giữ gìn và phát huy bản sắc Việt trên không gian mạng vẫn còn nhiều thách thức. Song, với sự đồng hành của cơ quan quản lý, sự sáng tạo của nghệ sĩ, sự vào cuộc của doanh nghiệp công nghệ và sự hưởng ứng của cộng đồng, con đường ấy hoàn toàn khả thi. Quan trọng hơn, hành trình quảng bá văn hóa cũng mở ra cơ hội để mỗi người Việt, dù ở trong nước hay xa xứ, càng thêm gắn bó, tự hào với bản sắc dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.