Trên cơ sở phân tích, nhận diện rõ tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh, các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh đã và đang dồn sức phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm, đóng vai trò trung tâm như: công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, ô-tô, điện tử, bán dẫn và công nghệ số gắn với phát triển du lịch biển, cảng biển và logistics… từng bước khẳng định vị thế trung tâm tăng trưởng mới của quốc gia.
Cùng với việc sớm phân bổ, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư công ngay từ đầu năm, các tỉnh Bắc Trung Bộ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm nhằm khơi thông, dẫn dắt nguồn lực đầu tư, phát huy hiệu ứng lan tỏa.
Đẩy nhanh tiến độ các dự án
Sau một thời gian chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng và vượt qua nhiều khó khăn, ngày 22/7/2025, tổ máy số 1 Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II với công suất 600MW đã được đưa vào vận hành thương mại. Theo kế hoạch, tháng 4/2026, tổ máy số 2 tiếp tục hòa lưới điện quốc gia và phát điện thương mại.
Theo Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhiệt điện Vũng Áng II Hoàng Trọng Bính (chủ đầu tư dự án), sau khi hai tổ máy đi vào vận hành, nhà máy sẽ cung cấp khoảng 7,8 tỷ kWh/năm cho lưới điện quốc gia, đóng góp trung bình 30 tỷ đồng/tháng cho ngân sách nhà nước.
“Nhà máy áp dụng công nghệ lò hơi siêu tới hạn (supercritical boiler) - công nghệ hiện đại giúp nâng cao hiệu suất phát điện, giảm phát thải khí nhà kính so với công nghệ cũ. Hệ thống điều khiển trung tâm DCS (Distributed Control System) cho phép giám sát, điều hành tự động và chính xác toàn bộ quy trình sản xuất điện. Tất cả tiêu chuẩn về môi trường, an toàn và hiệu quả năng lượng đều đạt yêu cầu quốc tế khắt khe”, ông Hoàng Trọng Bính nói.
Theo thông tin từ Sở Công Thương Hà Tĩnh, năm 2026, sau khi tổ máy số 2 nhà máy nhiệt điện Vũng Áng II đi vào vận hành, dự kiến các nguồn điện trên địa bàn sẽ sản xuất khoảng 16 tỷ kWh điện, cung cấp hơn 12,5 tỷ kWh lên lưới điện quốc gia.
Đáng chú ý, ngoài các nhà máy phát điện truyền thống, tỉnh Hà Tĩnh đang ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng xanh bằng việc chấp thuận chủ trương đầu tư hai nhà máy điện gió tại Khu kinh tế Vũng Áng với tổng mức đầu tư hơn 42.000 tỷ đồng, với công suất thiết kế gần 1.000MW.
Dự kiến cuối năm 2028, đưa vào vận hành, khai thác, mỗi năm 2 nhà máy sẽ cung cấp thêm hơn 2,375 tỷ kWh năng lượng điện tái tạo, đánh dấu bước tiến chiến lược trong chuyển dịch năng lượng sạch và góp phần thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.
Nằm trong chiến lược xây dựng Vũng Áng thành trung tâm công nghiệp, năng lượng, logistics quốc gia, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt, đưa 2 dự án: Nhà máy nhiệt điện LNG Vũng Áng III (công suất thiết kế 1.500MW, dự kiến vận hành giai đoạn 2031-2032) và dự án Kho LNG Bắc Trung Bộ (dự kiến vận hành giai đoạn 2029-2030) thuộc danh mục các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng.
Đại diện lãnh đạo Ban quản lý Khu kinh tế Hà Tĩnh cho biết: Đến nay, Vũng Áng bước đầu đã hội tụ được một số nhóm ngành công nghiệp nền tảng như: Công nghiệp luyện thép với 7,5 triệu tấn/năm của Công ty Formosa, chuẩn bị đầu tư hai nhà máy thép không gỉ (8 triệu tấn/năm) và các dự án công nghiệp chế biến chế tạo sau thép; công nghiệp năng lượng với 3.300MW, sắp tới sẽ triển khai các nhà máy điện khí, điện mặt trời, điện gió và thủy điện có tổng công suất hơn 7.200MW theo Quy hoạch điện VIII được duyệt; công nghiệp ô-tô với Nhà máy 400.000 xe/năm, xe máy điện công suất 2 triệu xe/năm, các nhà máy linh kiện, phụ kiện trong cụm ngành ô-tô điện đã và đang được đầu tư.
Ngoài ra, theo quy hoạch đã được phê duyệt, cụm cảng Sơn Dương-Vũng Áng là cảng chuyên dùng và tổng hợp quốc gia, đầu mối khu vực - loại I trong hệ thống cảng biển Việt Nam. Theo định hướng phát triển, Khu kinh tế Vũng Áng được quy hoạch xây dựng trung tâm logistics tại Vũng Áng-Sơn Dương là trung tâm logistics hạng I cấp quốc gia và quốc tế. Trong đó, trung tâm logistics tại Vũng Áng công suất khoảng 16,3 triệu tấn/năm. Khi trung tâm logistics tại Vũng Áng bão hòa công suất thiết kế, tiếp tục xây dựng trung tâm logistics tại Sơn Dương công suất khoảng 22,5 triệu tấn/năm.
Hình thành trung tâm trung chuyển mới
Những năm gần đây, tỉnh Nghệ An được nhắc tới như một điểm sáng về thu hút đầu tư. Những tháng đầu năm 2026, địa phương đã thu hút hơn 2 tỷ USD vốn đầu tư. Các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA, Hoàng Mai thuộc Khu kinh tế Đông Nam tiếp tục là động lực tăng trưởng, thu hút nhiều dự án quy mô lớn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dự kiến ngày 30/4, Nghệ An sẽ khởi công xây dựng dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập tại phường Tân Mai với công suất 1.500 MW cùng kho chứa LNG 250.000m3, hệ thống tái hóa khí và cảng chuyên dụng tiếp nhận tàu 150.000 tấn với tổng vốn gần 60.000 tỷ đồng. Dự án do liên danh Tổng công ty Điện lực dầu khí Việt Nam, NASU và SK Innovation (Hàn Quốc) thực hiện...
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình phát triển kinh tế ở Nghệ An vẫn bộc lộ nhiều “điểm nghẽn”, đơn cử như: hệ thống đường sắt, cảng cạn (ICD) và trung tâm logistics hiện đại còn thiếu và yếu; sự kết nối giữa các loại hình vận tải chưa đồng bộ.
Đặc biệt, cảng biển Cửa Lò chưa đủ năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn, khiến hàng hóa xuất, nhập khẩu vẫn phải trung chuyển qua các cảng xa, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển.
Liên kết vùng, nhất là với các tỉnh Bắc Lào và hành lang kinh tế Đông-Tây, dù đã có nền tảng hạ tầng nhưng chưa hình thành được các chuỗi giá trị và trung tâm trung chuyển quy mô lớn. Một số dự án công nghiệp dù đã đi vào hoạt động, nhưng vẫn gặp khó khăn trong thu hút và ổn định nguồn nhân lực.
Để tháo gỡ các điểm nghẽn, Nghệ An đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp theo Quy hoạch tổng thể quốc gia và Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Trọng tâm là phát triển hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, liên thông giữa các loại hình vận tải, đặc biệt là kết nối hiệu quả giữa đường bộ với cảng biển nước sâu; ưu tiên huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, bao gồm vốn ngân sách Trung ương, địa phương và xã hội hóa; tập trung đầu tư các công trình trọng điểm có tính lan tỏa cao. Các dự án động lực như cao tốc Vinh-Thanh Thủy và cảng nước sâu Cửa Lò được ưu tiên tập trung đẩy nhanh tiến độ.
Bên cạnh hạ tầng “cứng”, Nghệ An đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, nhanh gọn; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý giao thông và logistics nhằm tối ưu hóa vận hành, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Tỉnh chú trọng phát triển hệ thống logistics hiện đại, hình thành các trung tâm logistics và cảng cạn quy mô lớn.
Một giải pháp then chốt khác là gắn kết đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, thu hút lao động kỹ thuật, chuyên gia, cải thiện điều kiện sống, thu nhập và làm việc để giữ chân người lao động; tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy hợp tác kinh tế với các địa phương trong và ngoài nước.
