Con đường tất yếu để tăng trưởng bền vững

Bài 1: Chuẩn mực mới của cạnh tranh toàn cầu

Nhà máy sợi gai An Phước - Viramie là nhà máy đầu tiên tại Việt Nam sản xuất sợi từ cây gai xanh theo quy trình khép kín từ vùng nguyên liệu đến chế biến. (Ảnh: TÙNG ĐINH)
Nhà máy sợi gai An Phước - Viramie là nhà máy đầu tiên tại Việt Nam sản xuất sợi từ cây gai xanh theo quy trình khép kín từ vùng nguyên liệu đến chế biến. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Trên nền tảng các nghị quyết của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, Việt Nam xác định chuyển đổi kép xanh-số là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu nhằm nâng cao năng suất, khơi thông nguồn lực khu vực tư nhân và tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa trên tiêu chuẩn phát triển bền vững và dữ liệu minh bạch, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang trở thành cấu trúc mới của mô hình tăng trưởng. ESG (khung đánh giá nhằm đo lường tính bền vững và trách nhiệm đối với môi trường, xã hội của doanh nghiệp) định hình “luật chơi” mới, buộc doanh nghiệp đo lường phát thải, minh bạch quản trị và chuẩn hóa chuỗi cung ứng.

Xanh và số - “cặp song sinh” của mô hình phát triển mới

Khi tiêu chuẩn môi trường và dữ liệu trở thành yếu tố cạnh tranh cốt lõi, ESG đang chuyển từ khuyến nghị sang yêu cầu bắt buộc của thị trường toàn cầu. Việt Nam đang từng bước hình thành hệ sinh thái chuyển đổi kép xanh-số, coi đây là động lực quan trọng để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển trong kỷ nguyên cạnh tranh bằng tiêu chuẩn. Chuyển đổi số tạo tốc độ và hiệu suất dựa trên dữ liệu; chuyển đổi xanh mang lại chiều sâu bền vững, giúp tối ưu tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động toàn cầu. Khi được tích hợp, hai quá trình này hình thành nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Liên minh châu Âu đang triển khai Thỏa thuận xanh (Green Deal) gắn với số hóa để giám sát phát thải theo thời gian thực, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển thị trường carbon. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) trở thành “bộ lọc” mới của thương mại, buộc doanh nghiệp phải số hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và chứng minh tính bền vững. Các nền kinh tế như Hàn Quốc, Singapore cũng tích hợp chiến lược xanh-số, lấy dữ liệu làm nền tảng tối ưu chuỗi cung ứng và thiết lập tiêu chuẩn môi trường. Xu hướng này cho thấy cạnh tranh quốc tế đang chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế công nghệ, minh bạch và quản trị.

Đối với Việt Nam, yêu cầu chuyển đổi kép không chỉ nhằm ứng phó biến đổi khí hậu mà còn duy trì năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Với nền kinh tế có độ mở cao, doanh nghiệp xuất khẩu phải đáp ứng đồng thời tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và quản trị minh bạch. Vì vậy, chuyển đổi số phải được “xanh hóa”, còn chuyển đổi xanh phải được “số hóa”, hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên dữ liệu, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

Việt Nam hiện có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có 200-300 doanh nghiệp hoạt động ở các lĩnh vực tăng trưởng xanh như năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững, vật liệu sinh học và kinh tế tuần hoàn. Theo Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhiều dự án đã bước đầu thu hút vốn đầu tư quốc tế, với quy mô gọi vốn phổ biến từ 1-5 triệu USD, vừa tập trung đổi mới công nghệ, vừa hướng tới giải quyết các bài toán thực tiễn như giảm phát thải, tối ưu tài nguyên, phát triển nguyên liệu bền vững và chuyển đổi chuỗi giá trị theo hướng tuần hoàn.

Theo định hướng của Nghị quyết số 57, đến năm 2030 kinh tế số phấn đấu đạt khoảng 30% GDP và đến năm 2045 đạt khoảng 50%, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhấn mạnh, khoa học, công nghệ dữ liệu và đổi mới sáng tạo là nền tảng để hiện thực hóa phát triển bền vững, trong đó ESG trở thành phương thức phát triển mới, gắn tăng trưởng với môi trường, xã hội và quản trị minh bạch.

Từ tiêu chuẩn tự nguyện thành điều kiện bắt buộc

ESG đang trở thành “bộ lọc” mới của thương mại và đầu tư. Nhiều nhà đầu tư, đối tác và tổ chức tài chính quốc tế ưu tiên doanh nghiệp có chiến lược ESG rõ ràng, minh bạch và có thể đo lường. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), ESG gồm ba trụ cột Môi trường, Xã hội và Quản trị, phản ánh yêu cầu phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới. Thực hành ESG giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, tiết kiệm chi phí dài hạn và mở ra cơ hội tiếp cận thị trường, nguồn vốn xanh.

Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy ESG đang chuyển từ nhận thức sang hành động, nhất là ở các doanh nghiệp xuất khẩu. Báo cáo Khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025 của Công ty Kiểm toán PwC Việt Nam cho thấy, 89% doanh nghiệp tại Việt Nam có kế hoạch cam kết ESG trong 2-4 năm tới. Nhiều doanh nghiệp lớn đã xây dựng lộ trình Net Zero, mở rộng tài chính xanh, điện hóa sản xuất, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa cam kết và thực thi vẫn còn lớn, khi nhiều doanh nghiệp mới dừng ở báo cáo bước đầu, chưa tích hợp ESG vào quản trị và chuỗi giá trị. Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, nhà sáng lập Sen Vàng Group cho rằng, việc chậm thực hành ESG có thể khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn, suy giảm uy tín và gia tăng rủi ro pháp lý.

Công ty cổ phần Tập đoàn Gai Thiên Phước đã xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn từ cây gai xanh, từ nghiên cứu giống, phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ đến đầu tư công nghệ chế biến. Năm 2018, doanh nghiệp nhận hỗ trợ 1 triệu USD từ Ngân hàng Thế giới thông qua Bộ Khoa học và Công nghệ. Với hơn 2.000 ha vùng nguyên liệu, mô hình sản xuất vừa giúp tăng thu nhập cho nông dân, vừa là nguyên liệu xanh cho ngành dệt may, đồng thời xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn ESG của các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản.

Áp lực từ các cơ chế như CBAM, tiêu chuẩn bền vững tại EU, Mỹ hay yêu cầu minh bạch dữ liệu môi trường đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi diễn ra nhanh hơn. ESG vừa là thước đo trách nhiệm, vừa trở thành tiêu chí quyết định đơn hàng, dòng vốn và cơ hội hợp tác quốc tế. Khi thể chế rõ ràng và dữ liệu được chuẩn hóa, ESG sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh thay vì gánh nặng tuân thủ.

Với Việt Nam, thách thức lớn nhất hiện nay không còn ở nhận thức, mà ở năng lực thực thi, nhất là với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp giữa chính sách, công nghệ, nguồn lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để ESG thực sự trở thành động lực tăng trưởng bền vững.

(Còn nữa)

Có thể bạn quan tâm

Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn ở thôn Hậu Kiên (cụm nhà mái màu đỏ) nhìn ra mặt sông Thạch Hãn xanh biếc.

Quảng Trị: Sức bật Triệu Phong từ những giá trị nội sinh

Xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, quê hương của Tổng Bí thư Lê Duẩn, đang kế thừa di sản truyền thống, tạo được sức bật rõ nét trong quá trình xây dựng địa phương. Đội ngũ cán bộ trẻ phát huy tinh thần năng động, sáng tạo, chủ động đánh thức các giá trị văn hóa, lịch sử để tạo động lực phát triển mới.

Các chuyên gia Philippines nghiên cứu nâng cao hiệu quả sản xuất lúa. (Ảnh PIA.GOV.PH)

Việt Nam và Philippines hợp tác bảo đảm an ninh lương thực

Bước sang giai đoạn phát triển mới của quan hệ Việt Nam-Philippines, hai nước càng quyết tâm khai thác tiềm năng hợp tác, trong đó có hợp tác thương mại gạo - một điểm sáng của quan hệ song phương, nhất là trong bối cảnh tình hình an ninh lương thực toàn cầu gặp nhiều biến động.

[Infographic] Thị trường chứng khoán ngày 25/5: Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index phục hồi kiểm định vùng đỉnh cũ

[Infographic] Thị trường chứng khoán ngày 25/5: Thanh khoản suy giảm mạnh, VN-Index phục hồi kiểm định vùng đỉnh cũ

Kết phiên giao dịch 25/5, VN-Index tăng 8,9 điểm (+0,47%) lên mức 1.886,03 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.900 điểm. Độ rộng trên HoSE nghiêng về tiêu cực với 174 mã giảm giá, 129 mã tăng giá, 72 mã giữ giá tham chiếu. Thanh khoản thị trường giảm mạnh, khối lượng giao dịch giảm 24,9% so phiên trước.  

Quang cảnh lễ ký kết.

Agribank ký hợp đồng tín dụng hạn mức tài chính khí hậu với Cơ quan Phát triển Pháp

Ngày 25/5, tại Hà Nội, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) và Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) chính thức ký hợp đồng tín dụng Hạn mức tài chính khí hậu, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác tài chính quốc tế nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Đoàn Chủ tịch điều hành Hội nghị Hiệp hội Doanh nghiệp toàn quốc 2026.

Nâng tầm hiệp hội doanh nghiệp, tiếp sức cho kinh tế tư nhân bứt phá

Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, vai trò các hiệp hội doanh nghiệp không chỉ kết nối hội viên, mà còn phải trở thành kênh phản biện chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, cùng Nhà nước tháo gỡ những điểm nghẽn của môi trường kinh doanh.

Toàn cảnh phiên họp.

Đà Nẵng khai mạc Phiên họp thứ Nhất Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản thành phố

Chiều 25/5, Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản thành phố Đà Nẵng khai mạc Phiên họp thứ I nhằm rà soát tình hình, đánh giá kết quả triển khai thời gian qua; đồng thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc, cho ý kiến đối với các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng tiếp xã giao Đại sứ Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh nhằm trao đổi các định hướng thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và chuyển đổi xanh. (Ảnh: KHƯƠNG TRUNG)

Singapore mong muốn tăng nhập khẩu gạo và nông sản từ Việt Nam

Sáng 25/5, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng tiếp xã giao Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Singapore tại Việt Nam Rajpal Singh nhằm trao đổi các định hướng thúc đẩy hợp tác song phương trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và chuyển đổi xanh.

Bảo tồn văn hóa truyền thống, làng Thái Hải ở xã Tân Cương (Thái Nguyên) thu hút nhiều du khách tìm hiểu, trải nghiệm.

Thái Nguyên phát triển du lịch cộng đồng

Giao thông kết nối thuận lợi với Thủ đô Hà Nội, nhiều tỉnh trong khu vực, Thái Nguyên có cảnh quan đẹp, người dân thân thiện mến khách, bản sắc văn hóa dân tộc được bảo tồn, phát huy, ẩm thực phong phú, cơ sở vật chất lưu trú ngày càng được đầu tư, hoàn thiện, phục vụ chuyên nghiệp mang lại cho du khách những trải nghiệm thú vị.

Lực lượng chức năng Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 4 kiểm tra tàu cá chở 100.000 lít dầu DO không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Tăng cường truyền thông, giáo dục pháp luật cho người dân miền biển

Công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), phòng, chống các loại tội phạm khác trên biển... không chỉ là nhiệm vụ thực thi pháp luật đơn thuần mà còn là một mặt trận quan trọng trong bảo vệ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quản trị biển,...

Việc kết nối dữ liệu điện tử góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xuất nhập cảnh và nghĩa vụ thuế. (Ảnh: TTXVN)

Làm sạch dữ liệu để quản lý nợ thuế

Cả nước hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng nợ thuế 32.130 tỷ đồng, trong đó có 325.500 doanh nghiệp nợ thuế 29.815 tỷ đồng và 638.000 hộ kinh doanh nợ thuế 2.315 tỷ đồng.

Thu hoạch lúa ST25, giống lúa cho gạo ngon nhất thế giới, theo mô hình canh tác xanh tại thành phố Cần Thơ. (Ảnh: Nguyễn Phong)

Tập trung cho vụ lúa hè thu và thu đông

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ đang tập trung cao độ cho sản xuất lúa vụ hè thu và lên kế hoạch sản xuất vụ thu đông. Để vụ chủ lực này đạt hiệu quả kinh tế cao, các địa phương cần tuân thủ nghiêm ngặt khung thời vụ, bảo đảm nguồn nước tưới và đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hóa vào sản xuất.

[Infographic] Chứng khoán tuần 18-22/5: Thanh khoản trong tuần tăng, khối lượng giao dịch tăng 11,3% so tuần trước

[Infographic] Chứng khoán tuần 18-22/5: Thanh khoản trong tuần tăng, khối lượng giao dịch tăng 11,3% so tuần trước

Thị trường chứng khoán tuần 18-22/5 diễn biến khá tiêu cực, chịu áp lực bán mạnh khá đột biến ở nhiều nhóm mã. VN-Index tăng điểm ở 2 phiên đầu tuần và chịu áp lực điều chỉnh mạnh trong 3 phiên cuối tuần với thanh khoản gia tăng khá đột biến. Kết tuần, VN-Index giảm 2,31% về mức 1.877,13 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.900 điểm.

Thay đổi tư duy thu hút FDI giai đoạn mới.

Thay đổi tư duy thu hút FDI giai đoạn mới

Đã đến lúc Việt Nam cần mạnh dạn chuyển từ tư duy “trải thảm” thu hút bằng mọi giá sang lựa chọn có chọn lọc, thực chất hơn, lấy công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển xanh, liên kết với doanh nghiệp trong nước và giá trị gia tăng làm thước đo.