Con đường tất yếu để tăng trưởng bền vững

Bài 2: Kiến tạo mô hình tăng trưởng mới, từ thể chế đến doanh nghiệp

ESG đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn duy trì tính cạnh tranh, thu hút nhà đầu tư và phát triển bền vững. (Ảnh: Đỗ Bảo)
ESG đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp muốn duy trì tính cạnh tranh, thu hút nhà đầu tư và phát triển bền vững. (Ảnh: Đỗ Bảo)

Doanh nghiệp, nhất là khối nhỏ và vừa, đang chịu áp lực lớn về vốn, công nghệ, dữ liệu và nhân lực. Để ESG đi vào thực chất, yêu cầu đặt ra là hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ.

Thực thi ESG bằng khoa học-công nghệ

Dữ liệu và công nghệ đang trở thành nền tảng để ESG đi vào thực chất. Nếu thể chế là “khung xương” của chuyển đổi kép, thì khoa học-công nghệ chính là “bộ não” giúp đo lường, giám sát và tối ưu phát thải. Các nền tảng số và hệ thống quản trị dữ liệu giúp doanh nghiệp theo dõi tiêu thụ năng lượng, phát thải và vòng đời sản phẩm theo thời gian thực, từ đó nâng cao minh bạch, tối ưu chi phí và giảm rủi ro dài hạn.

7394f884-97c9-4d22-aca1-49ba703a6286.jpg
Dây chuyền sản xuất tự động tại Nhà máy của Công ty cổ phần Tân Phú Việt Nam, thúc đẩy số hóa, nâng cao hiệu quả và giảm phát thải trong sản xuất. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Tiến sĩ Hà Huy Ngọc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách, Chiến lược Kinh tế địa phương và Lãnh thổ (Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới) cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa, điển hình như tại Bắc Ninh - địa phương phát triển mạnh về công nghiệp, đang chịu sức ép ngày càng lớn trong chuyển đổi ESG. Khảo sát cho thấy, ba rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí, nhân lực và dữ liệu. Chi phí đầu tư công nghệ môi trường và hệ thống báo cáo phát thải vượt quá khả năng của nhiều doanh nghiệp nhỏ.

Cùng với đó, thiếu nhân sự chuyên trách khiến ESG khó triển khai bài bản. Đáng chú ý, thiếu dữ liệu số và công cụ đo lường khiến doanh nghiệp khó chứng minh minh bạch với đối tác và nhà đầu tư. Theo ông, dữ liệu là yếu tố cốt lõi của chuyển đổi ESG, quan trọng nhất là dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” và được chuẩn hóa để dùng chung; đồng thời, việc tích hợp ESG vào quy hoạch tỉnh và khu công nghiệp được xem là bước đi then chốt đưa ESG thành tiêu chí khi phê duyệt khu công nghiệp mới.

Đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 563 khu công nghiệp - nơi tập trung phần lớn hoạt động sản xuất, xuất khẩu và phát thải. Vì vậy, chuyển đổi xanh tại khu công nghiệp được xem là đòn bẩy lan tỏa ESG trong toàn nền kinh tế. Theo Kiến trúc sư Trần Thành Vũ, Tổng Giám đốc EDEEC, cần tích hợp ngay từ khâu quy hoạch các tiêu chuẩn môi trường, công trình xanh, năng lượng tái tạo và quản trị số. Khu công nghiệp xanh không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mang lại lợi ích kinh tế lâu dài, nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư...

Ba đòn bẩy cho chuyển đổi kép

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu rõ, việc xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, qua đó tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực.

3aa48fae-2cdf-4b2f-b7fa-03dc91f52c28.jpg
Dây chuyền sản xuất tự động tại Nhà máy của Công ty cổ phần Tân Phú Việt Nam, thúc đẩy số hóa, nâng cao hiệu quả và giảm phát thải trong sản xuất. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Tại Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025, ba đòn bẩy then chốt thúc đẩy chuyển đổi kép được xác định là thể chế, nguồn lực và đổi mới sáng tạo, trong đó thể chế giữ vai trò dẫn dắt, tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp đầu tư công nghệ, dữ liệu và mô hình sản xuất bền vững. Tuy nhiên, khoảng cách từ chính sách đến thực thi vẫn còn lớn khi hệ thống tiêu chuẩn ESG, cơ chế thử nghiệm chính sách và thị trường carbon trong nước đang trong quá trình hoàn thiện. Vì vậy, sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có ý nghĩa quyết định.

Các chính sách mới đang từng bước hình thành nền tảng cho tài chính xanh và chuyển đổi kép. Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg quy định tiêu chí môi trường và việc xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh lần đầu xác lập khung tiêu chí phân loại xanh quốc gia, tạo “ngôn ngữ chung” giữa doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư trong đánh giá và huy động nguồn lực. Cùng với đó, Luật Công nghiệp công nghệ số (có hiệu lực từ năm 2026) được kỳ vọng thúc đẩy phát triển doanh nghiệp số, dữ liệu và nền tảng “Make in Vietnam”, hỗ trợ tối ưu vận hành, giảm phát thải và nâng cao năng lực tự chủ.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Tuyết Nhung, Phó Hiệu trưởng Trường Đào tạo, Bồi dưỡng Cán bộ (Học viện Ngân hàng) cho rằng, nhiều doanh nghiệp nhỏ và startup có mô hình bền vững nhưng thiếu dữ liệu chứng minh hiệu quả môi trường, dẫn đến khó tiếp cận vốn xanh, vì vậy chuẩn hóa tiêu chí và hệ thống dữ liệu sẽ là chìa khóa khơi thông dòng vốn cho khu vực đổi mới sáng tạo.

Để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 68, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, từ năm 2026, chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực thi, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái.

Để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 68, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, từ năm 2026, chính sách khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ chuyển mạnh sang giai đoạn tổ chức thực thi, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tăng cường cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng nghiên cứu-phát triển gắn với nhu cầu thị trường, đồng thời phối hợp với địa phương công bố các bài toán thực tiễn, tạo đầu ra rõ ràng cho sản phẩm công nghệ, qua đó thúc đẩy thương mại hóa và lan tỏa đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.

Điểm nghẽn của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không nằm ở tinh thần sáng tạo, mà ở năng lực khoa học công nghệ và khả năng tiếp cận công nghệ số. Tiến sĩ Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ VINASA cho rằng, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa thiếu kiến thức để lựa chọn giải pháp phù hợp, đồng thời hạn chế nguồn lực đầu tư. Cần triển khai các quỹ đổi mới công nghệ, cơ chế bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất cho các dự án ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất, giảm phát thải và tăng sức cạnh tranh, đặc biệt với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hà Nội hiện có hơn 400.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó khoảng 36% đã bước đầu ứng dụng AI. Tuy nhiên, rào cản về vốn, nhân lực và quản trị ESG vẫn lớn. Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội Mạc Quốc Anh đề xuất xây dựng lộ trình chuyển đổi xanh số theo từng ngành, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp lớn chia sẻ kinh nghiệm, quy trình và dữ liệu.

Song song, Bộ Tài chính đang hoàn thiện bộ tiêu chí tăng trưởng xanh với 72 chỉ số, thúc đẩy tín dụng xanh, trái phiếu xanh và phát triển thị trường vốn bền vững. Dù quy mô đã tăng, dòng vốn cho chuyển đổi năng lượng và hạ tầng xanh vẫn còn hạn chế so với nhu cầu. Việc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng tiếp tục là nền tảng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

>> Bài 1: Chuẩn mực mới của cạnh tranh toàn cầu

Có thể bạn quan tâm

Ngành gỗ Việt Nam tìm dư địa tăng trưởng từ đa dạng hóa thị trường. (Ảnh: VŨ THÀNH)

Ngành gỗ Việt Nam tìm dư địa tăng trưởng từ đa dạng hóa thị trường

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành gỗ và nội thất Việt Nam hiện nay. Bên cạnh mở rộng địa bàn tiêu thụ, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực thiết kế, xây dựng thương hiệu, bảo đảm nguồn gốc nguyên liệu hợp pháp và tăng cường kết nối, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33 (FMM 2026) đã chính thức diễn ra tại Hồng Công (Trung Quốc) trong 2 ngày từ 20-21/10. (Ảnh: Bộ Tài chính)

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33: Kinh tế vĩ mô là trọng tâm đối thoại chính sách hàng đầu

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33, chia sẻ về tình hình, triển vọng kinh tế vĩ mô của Việt Nam và định hướng điều hành chính sách nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027.

Cải cách thủ tục hải quan góp phần giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. (Ảnh: CHQ)

Gỡ vướng trong thực thi chính sách hải quan

Khai báo điện tử giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn khi làm thủ tục, nhưng những khác biệt trong áp dụng quy định vẫn có thể làm phát sinh thời gian, chi phí và rủi ro về nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đơn giản hóa hồ sơ, cải cách hải quan cần đi sâu vào tính thống nhất và sự đồng bộ trong thực thi.

Hội thảo khoa học công bố báo cáo “Triển vọng Kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương” của Quỹ Tiền tệ quốc tế. (Ảnh: BTC)

IMF công bố triển vọng kinh tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương và khuyến nghị cho Việt Nam

Ngày 20/10, Đại học Kinh tế quốc dân phối hợp Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tổ chức hội thảo khoa học công bố báo cáo “Triển vọng Kinh tế Khu vực châu Á - Thái Bình Dương”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh bức tranh kinh tế toàn cầu và khu vực đang đứng trước những biến chuyển cơ cấu sâu sắc cùng nhiều thách thức đan xen.

Trình bày các nội dung diễn tập an ninh mạng. (Nguồn ảnh: VNPT)

VNPT chủ trì diễn tập an ninh mạng tại Công an tỉnh Thanh Hóa năm 2026

VNPT vừa chủ trì diễn tập an ninh mạng, an ninh dữ liệu đối với hệ thống thông tin Công an tỉnh Thanh Hóa năm 2026. Với chủ đề “Điều tra, truy vết và xử lý mã độc lây nhiễm qua môi trường mạng xã hội”, chương trình tập trung rèn luyện kỹ năng điều tra, xử lý mã độc và nâng cao năng lực phối hợp ứng phó sự cố an ninh mạng.

Kho Video Highlights trên MyTV giúp khán giả lựa chọn nội dung xem lại. (Ảnh: VNPT)

MyTV ứng dụng AI nâng cao trải nghiệm khách hàng với nội dung số

Theo định hướng Data Driven, AI-first, Tập đoàn VNPT xác định AI là năng lực cốt lõi, động lực tăng trưởng và trụ cột cạnh tranh mới. Trên nền tảng định hướng đó, VNPT đã và đang đưa AI vào sản xuất, xử lý và cá nhân hóa dịch vụ, nội dung tạo ra những thay đổi đáng kể, nâng cao trải nghiệm của khách hàng MyTV.

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

[Infographic] Chứng khoán ngày 20/10: VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm, khối ngoại tiếp tục bán ròng

Kết phiên giao dịch 20/10,VN-Index tăng nhẹ 2,13 điểm (+0,13%) lên mức 1.691,97 điểm, dưới kháng cự tâm lý 1.700 điểm. Độ rộng trên HoSE tích cực. Thanh khoản thị trường giảm, khối lượng giao dịch khớp lệnh giảm 6,0% so phiên trước. Khối ngoại tiếp tục bán ròng với giá trị bán đạt 220,5 tỷ đồng trên HoSE.

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Khơi thông nguồn lực, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Việc sửa đổi Luật Điện lực nhằm tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, mở rộng cơ hội đầu tư và hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện. Cơ quan thẩm tra nhấn mạnh yêu cầu cải cách công khai, minh bạch, khơi thông nguồn lực đầu tư và bảo đảm an toàn, an ninh năng lượng.

Đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực thương mại

Đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa 20 thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh lĩnh vực thương mại

Chiều 20/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Công thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trụ sở của Vietcombank. (Nguồn ảnh: Vietcombank)

Vietcombank đẩy mạnh triển khai chương trình tín dụng thúc đẩy sản xuất, kinh doanh

Thực hiện chủ trương của Chính phủ và chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước về việc giảm mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hạ chi phí vốn cho khách hàng.

Đánh thức tiềm năng

Đánh thức tiềm năng

Trong bối cảnh chung của nền kinh tế với nhiều thách thức về môi trường, Tập đoàn TH là điển hình về đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh nhằm tăng cường hiệu quả kinh doanh, quản lý, năng lực và sức cạnh tranh, thúc đẩy phát triển xanh và bền vững.

Quang cảnh Hội thảo lấy ý kiến về Đề án “Phát triển kinh tế biên giới gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đến năm 2035, định hướng đến năm 2050”. (Ảnh: THANH PHONG)

Phát triển kinh tế biên giới Tây Ninh thành trục tăng trưởng mới

Tây Ninh đặt mục tiêu đưa kinh tế biên giới trở thành trục tăng trưởng mới của quá trình thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, từng bước hình thành trung tâm giao thương, logistics kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía nam với Campuchia và các nước ASEAN; bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền lãnh thổ.

Hoàn thiện những hạng mục cuối bên trong nhà ga hành khách sân bay Long Thành. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Đẩy nhanh tiến độ về đích sân bay Long Thành

Để bảo đảm mục tiêu khai thác Cảng hàng không quốc tế Long Thành (sân bay Long Thành) vào cuối năm 2026, hiện nay các đơn vị liên quan đang dốc sức đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục giai đoạn về đích. Cùng với đó, vấn đề giao thông kết nối đồng bộ, nhất là với Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang được gấp rút hoàn thành.

Quang cảnh buổi làm việc giữa đoàn công tác Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Tài chính Trung Quốc. (Ảnh: Bộ Tài chính)

Việt Nam và Trung Quốc tăng cường hợp tác tài chính, hướng tới Năm APEC 2027

Ngày 20/10, trước phiên họp Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC (FMM) năm 2026 tại Hồng Kông, Trung Quốc, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có cuộc làm việc song phương với Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lan Fo’an nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương và tham vấn về công tác chuẩn bị cho Năm APEC 2027 do Việt Nam chủ trì.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản kiến nghị nghiên cứu nhiều tuyến cao tốc để hoàn thiện các trục dọc, trục ngang và hành lang đông-tây trước năm 2030 với tổng mức đầu tư gần 515.000 tỷ đồng. (Ảnh: HƯƠNG ĐỨC)

Đầu tư các tuyến cao tốc liên vùng - Bài toán không chỉ ở phân bổ vốn

Đến hết tháng 9/2026, cả nước giải ngân đạt 64,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, 15 địa phương có tỷ lệ thấp hơn mức bình quân chung. KPI giải ngân được áp dụng chính thức từ kỳ báo cáo tháng 10. Cùng với đó là chủ trương điều chuyển vốn giúp tập trung nguồn lực vào những nơi có thể tạo khối lượng thực tế.