Mỗi cuốn sách, một cách đón xuân
Vài năm gần đây, cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, thị trường sách lại xuất hiện một dòng chảy đặc biệt: Sách Tết. Không phải sách phát hành đại trà, cũng không nhằm mục tiêu “bán chạy”, sách Tết thường ra mắt gọn trong một khoảng thời gian ngắn, được chuẩn bị công phu cả về nội dung lẫn hình thức, như một lời chào năm mới dành riêng cho những độc giả yêu sách.
Trong đời sống văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ XX, đây từng là một ấn phẩm quen thuộc, gắn với thú chơi tao nhã của giới trí thức và thị dân. Tuy nhiên, cùng với những biến động lịch sử và sự thay đổi của thị trường xuất bản, dòng sách này dần vắng bóng suốt nhiều thập niên. Phải đến Tết Kỷ Hợi 2019, khi Đông A chủ động nối lại mạch nguồn, thú chơi sách Tết mới thật sự trở lại đời sống đọc đương đại - không phải như một bản sao của quá khứ, mà như một hình thức mới, phù hợp với thẩm mỹ và nhịp sống hôm nay.
Đến mùa xuân Bính Ngọ 2026, “cuộc đua” sách Tết trở nên rõ nét hơn. Bên cạnh “Sách Tết Bính Ngọ” của Đông A, thị trường còn ghi nhận sự góp mặt của “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” do NXB Kim Đồng phát hành, và ấn phẩm “Khi én đưa thoi: Con người, lịch sử và văn hóa Việt” do Omega+ phối hợp cùng tạp chí Xưa & Nay thực hiện. Ngoài ra còn có nhiều đầu sách mang sắc xuân riêng như: “Tết và Mẹ” (Nguyễn Dương Quỳnh); “Pháo hoa đêm Giao thừa” (Lời: Minh Quyên; Minh họa: Thu Nấm), “Xuân mời mặt đất nở hoa” (Mía Studio Quỳnh Hương); “Nếp Tết nhà mình”, “Mở ra là thấy Tết” (Chiều Xuân)…
Trong mảng sách giàu cảm xúc, tập thơ “Tết Trường Sa quê em” của nhà thơ Lữ Mai tạo dấu ấn riêng. Qua giọng kể hồn nhiên của cô bé Hạt Dưa sáu tuổi, Tết nơi đảo xa hiện lên vừa thân quen vừa thiêng liêng, kết nối mùa xuân đất liền với biển đảo, mở rộng không gian Tết ra khỏi phạm vi gia đình để chạm tới ý niệm về Tổ quốc.
Từ thú chơi xưa đến “đường đua” hôm nay
Với Đông A, sách Tết hướng tới độc giả trưởng thành - những người đã tích lũy trải nghiệm sống và đọc để chiêm nghiệm. Suốt tám năm qua, từ “Sách Tết Kỷ Hợi 2019” đến “Sách Tết Bính Ngọ 2026”, toàn bộ các ấn phẩm đều do nhà văn Hồ Anh Thái tuyển chọn, tạo nên một dòng chảy liền mạch về tinh thần và thẩm mỹ. Văn, thơ, nhạc, họa trong sách không nhằm tạo hiệu ứng tức thời, mà gợi mở những lớp cảm xúc lắng sâu, phù hợp với việc đọc trong không gian Tết.
Ở hướng khác, NXB Kim Đồng xác định rõ đối tượng bạn đọc thiếu nhi. “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” được tuyển chọn và biên soạn công phu, tràn ngập không khí Tết cổ truyền Việt Nam qua lăng kính trong trẻo, hồn nhiên. Văn, thơ, truyện tranh trong sách đều gần gũi với thế giới trẻ em; phần minh họa tươi vui, ngộ nghĩnh, rực rỡ sắc mầu, giúp các em cảm nhận Tết và khám phá những phong tục của nhiều vùng miền. Theo bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng Biên tập NXB Kim Đồng, sách Tết cho thiếu nhi không chỉ để đọc trong vài ngày đầu năm, mà còn góp phần gieo vào lòng trẻ em tình yêu gia đình, quê hương và những phong tục Tết đã làm nên bản sắc văn hóa Việt.
Đáng chú ý, “Nhâm nhi Tết Bính Ngọ” năm nay được in đúng 2026 bản, như một cách đối thoại đầy ý nghĩa với năm mới, đồng thời thể hiện sự trân trọng dành cho dòng sách đặc biệt này. Trước đó, ý tưởng in số lượng giới hạn theo số năm ấn hành đã được Đông A thực hiện ngay từ năm 2019, khi in đúng 2019 cuốn “Sách Tết Kỷ Hợi”. Năm nay, Đông A phát hành hơn 3.000 cuốn “Sách Tết Bính Ngọ 2026”, trong đó có 1.000 bản bìa cứng dành cho người sưu tập. Đại diện đơn vị cho biết, chỉ sau gần nửa tháng phát hành, toàn bộ các ấn bản đã bán hết - một tín hiệu cho thấy thị trường sách Tết đang dần tìm lại nhịp điệu và sức hấp dẫn riêng.
Năm nay đường đua sách Tết có sự góp mặt của Công ty Omega+ phối hợp ra mắt giai phẩm “Khi én đưa thoi: Con người, lịch sử và văn hóa Việt”. Cuốn sách tuyển chọn từ các bài viết đăng trên tạp chí Xưa & Nay trong năm 2025, dẫn dắt người đọc nhìn lại lịch sử Việt Nam như một không gian đối thoại giữa con người, biến cố và văn hóa.
Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, sách Tết xưa và nay khó có thể so sánh, bởi mỗi thời có một cách tiếp cận và một “cái duyên” riêng. Điều đáng mừng là thế hệ làm sách hôm nay vẫn tiếp tục nuôi dưỡng dòng sách này bằng tinh thần trân trọng văn hóa, với thẩm mỹ ngày càng được nâng cao, giúp sách Tết không chỉ trở lại, mà dần tìm được vị trí ổn định trong đời sống đọc đương đại.
