AI và thách thức đối với các cuộc thi nhiếp ảnh

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang có sức ảnh hưởng mạnh mẽ tới nhiều lĩnh vực, trong đó, sáng tác nghệ thuật không là ngoại lệ. Nhiều cuộc thi sáng tác hội họa trên thế giới chấp nhận phần dự thi có sự hỗ trợ của AI. Còn trong nhiếp ảnh, sự can thiệp của các phần mềm chỉnh sửa ảnh từ lâu đã làm dấy lên nhiều tranh luận chưa có hồi kết về tiêu chuẩn sáng tác và mức độ vi phạm bản quyền. Nay, vấn đề nan giải này rất có thể lại tiếp tục với AI.
Ảnh chụp nguyên gốc...
Ảnh chụp nguyên gốc...
... và sau khi AI giúp "xóa" những phần không theo ý tác giả trong ảnh gốc. Ảnh: NGUYỄN KỲ NAM
... và sau khi AI giúp "xóa" những phần không theo ý tác giả trong ảnh gốc. Ảnh: NGUYỄN KỲ NAM

Không chấp nhận ảnh có AI can thiệp

Câu chuyện về AI trong sáng tạo ảnh không phải đến bây giờ mới "nóng" mà từ trước đó, các phần mềm chỉnh sửa ảnh như Photoshop, Luminar… đã ít nhiều sử dụng tới trí tuệ nhân tạo, tuy ở mức độ giản đơn và thô sơ. Càng về sau, các trang dữ liệu trực tuyến cung cấp công cụ AI để can thiệp vào sản phẩm hình ảnh, như nhiếp ảnh, video, thiết kế đồ họa ngày càng được nâng cấp do khắc phục được nhược điểm của các phần mềm đi trước. Từ đây, không mất nhiều thao tác và công sức, bất kỳ ai cũng đều có thể tạo ra các bức ảnh do trí tuệ nhân tạo hỗ trợ thực hiện.

Sử dụng nguồn ảnh khổng lồ do con người cung cấp, AI sẽ tạo nên bức ảnh dựa theo những câu lệnh đơn giản trong thời gian ngắn đáng kinh ngạc. Theo nghệ sĩ nhiếp ảnh Xuân Chính, Phó Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội, AI sẽ dựa trên ảnh gốc do người dùng cung cấp và tạo ra một bức ảnh mới dựa trên yêu cầu của người dùng. Để làm được điều này, người dùng phải biết tiếng Anh để tìm từ khóa đúng với ý của mình. Có thể nói, AI hỗ trợ sáng tạo được mọi thể loại trong nhiếp ảnh, từ hiện thực, ý tưởng cho tới các thể loại hòa trộn giữa nhiếp ảnh với các loại hình nghệ thuật khác. Kho dữ liệu càng phong phú càng giúp trí tuệ nhân tạo đưa ra nhiều sản phẩm độc đáo hơn.

Sự xuất hiện của AI một lần nữa đặt ra thách thức cho các cuộc thi ảnh trong nước, bên cạnh những phần mềm chỉnh sửa ảnh từng "làm mưa làm gió". Đặc biệt là thể loại ảnh ý tưởng, thể loại được phép chấp nhận sự can thiệp của kỹ xảo. Cũng có thể vì điều này mà mới đây, Ban tổ chức cuộc thi và triển lãm Ảnh nghệ thuật Việt Nam 2024 (Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thông tin: Không chấp nhận ảnh dự thi mà có sử dụng AI.

Bà Trần Thị Thu Đông, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, cho rằng, ngay cả nhiều thành viên trong Ban giám khảo cũng chưa hiểu sâu về AI nên rất khó để thẩm định và kịp thời phát hiện các bức ảnh do AI tạo nên. Tuy nhiên, theo chia sẻ của nghệ sĩ nhiếp ảnh Xuân Chính, để phát hiện bức ảnh đó có sử dụng AI hay không, thật ra lại "dễ hơn mọi người tưởng". Con người tạo ra AI thì cũng sẽ tạo nên phần mềm phát hiện ảnh sử dụng AI. Bên cạnh đó, việc yêu cầu tác giả trình ảnh gốc với các thông số kỹ thuật được lưu giữ trên file ảnh cũng là một cách để kiểm tra, phát hiện các bức ảnh có sử dụng AI. Cụ thể, ảnh nhờ can thiệp của AI là những file ảnh nén, file hỗn hợp, không có thông số cơ bản như ảnh chụp nguyên gốc. AI hỗ trợ hiệu quả khi ứng dụng cho đồ họa quảng cáo, nhưng không thay thế được nghệ thuật nhiếp ảnh với những đặc trưng về tư duy hình ảnh, chứa đựng tính khoảnh khắc và cảm xúc của con người.

Sử dụng công nghệ đúng mục đích

Bên cạnh những rắc rối do trí tuệ nhân tạo tạo nên cho các cuộc thi ảnh, một điều không thể phủ nhận là AI giúp ích cho các nghệ sĩ nhiếp ảnh trong quá trình sáng tạo, nếu được đặt đúng vị trí và đúng mục đích.

Trí tuệ nhân tạo nên được dùng như một công cụ gợi ý, mở ra các cách khai thác đề tài hơn là nắm vai "chủ đạo" trong sáng tạo. Dù AI có bộ óc thông minh đến đâu nhưng suy cho cùng, vẫn chỉ là một phương tiện hoạt động theo yêu cầu của con người. Nó không có cảm xúc và trái tim để biết rung động trước cái đẹp để từ đó đưa đến các khoảnh khắc có một không hai trong nhiếp ảnh; mà bản chất của nhiếp ảnh lại là khoảnh khắc.

Góp phần giúp nghệ sĩ nhiếp ảnh hiểu rõ hơn về AI, trong thời gian tới, các hội nghề nghiệp, như Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội, sẽ tổ chức nhiều buổi tập huấn, tọa đàm nhằm phổ biến kiến thức về ảnh từ trí tuệ nhân tạo. Có hiểu về AI, các nghệ sĩ mới sử dụng công nghệ đúng mục đích. Ai biết nắm lấy công nghệ sẽ đón đầu nhiều xu hướng trong nghệ thuật.

Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông khẳng định, trong đời sống hiện đại, máy móc sẽ thay thế con người ở nhiều công đoạn. Mục đích là để cuộc sống của con người tiện lợi và tốt đẹp hơn. Máy móc có thể giúp nghệ sĩ sáng tạo nhanh hơn, chất lượng hơn nhưng không thể thay thế bộ óc và trái tim của một nghệ sĩ. AI can dự ngày càng nhiều hơn trong đời sống sáng tác văn học nghệ thuật nhưng nghệ sĩ thông minh là "người thông minh hơn AI", tức là biến AI trở thành phương tiện phục vụ cho mục đích sáng tạo.

Có thể bạn quan tâm

Khu Di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc. Ảnh: Thành Đạt

Bảo vệ di sản giữa những đổi thay liên tục của đời sống

Hội nghị quốc tế Nhìn lại tính xác thực của di sản: Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương vì tương lai Di sản thế giới vừa diễn ra tại Hà Nội (từ ngày 27/9 đến 1/10). Thông qua xem xét các trường hợp điển hình tại khu vực, trong đó có một số di sản của Việt Nam, Hội nghị hướng tới làm rõ cách tiếp cận rộng hơn về tính xác thực của di sản, đồng thời vẫn bảo đảm các yêu cầu về giá trị nổi bật toàn cầu, tính toàn vẹn, cơ chế bảo vệ và quản lý hiệu quả đối với di sản thế giới.

Nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng. Ảnh: NVCC

Phải gắn bó đủ lâu và đủ tận tâm với âm nhạc

Sau thành công của vở opera Công nữ Anio được trình diễn ở cả Việt Nam và Nhật Bản năm 2023, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, Ban điều hành “Công nữ Anio” gồm các cơ quan ngoại giao, tổ chức nghệ thuật của cả hai nước tiếp tục sản xuất phiên bản musical của câu chuyện này. Tác giả âm nhạc của cả hai vở diễn là nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng, một tên tuổi của khí nhạc Việt Nam đương đại.

Ảnh minh họa

Một anh cò nghiệp dư

Người mua đánh giá anh S. là một cò đất lương thiện. Đám môi giới chuyên nghiệp không diễn tả rành mạch nhưng đại ý coi anh chỉ là nghiệp dư.

Không gian triển lãm tại chương trình lưu trú nghệ thuật ở Hội An được thiết kế khá bài bản. Ảnh: BẢO NGUYỄN

Chủ động mở những điểm chạm sáng tạo

“Mở xưởng” hiện được xem như một xu hướng trong giới sáng tác mỹ thuật, nghệ thuật thị giác đương đại ở Việt Nam. Hiểu một cách giản dị nhất, đó là dịp để các nghệ sĩ thị giác biến không gian sáng tác có phần riêng tư của mình thành điểm hẹn nghệ thuật dành cho bất kỳ ai quan tâm.

Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thước

Người làm phim tài liệu, trước tiên, cần một bản lĩnh sống

Những năm gần đây, phim tài liệu của Việt Nam đã gây được sự chú ý của dư luận thế giới, giành được giải thưởng tại các kỳ liên hoan phim quốc tế. Nhiều hoạt động thúc đẩy phát triển phim tài liệu trong nước cũng được tổ chức thường xuyên, định kỳ, thu hút sự quan tâm ngày càng đông đảo của giới làm phim và công chúng. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện với Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thước về vai trò và sức sống của phim tài liệu ở nước ta.

Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan.

Luôn cảm ơn cội gốc truyền thống

Sau khi nghỉ hưu, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Ngoan tập trung vào hoạt động truyền dạy nghệ thuật truyền thống cho thế hệ trẻ và rất hiếm khi trở lại sân khấu biểu diễn. Nhưng, trong câu chuyện với chúng tôi về nghệ thuật chèo nói riêng, về nghệ thuật biểu diễn nói chung trong dòng chảy cuộc sống hôm nay, bà cho biết sẽ sớm quay lại sân khấu với một liveshow kỷ niệm cuộc đời nghệ thuật của mình.

Hoàng thành Thăng Long mở ra không gian tìm hiểu và trải nghiệm lịch sử dân tộc quý giá cho công chúng hôm nay. Nguồn ảnh: Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội

Định giá để nhân lên giá trị di sản

Lần đầu tiên, các di sản thiên nhiên, văn hóa thế giới tại Việt Nam sẽ được định giá, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể thông qua Đề án “Định giá kinh tế của di sản, TEV, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng, dự kiến hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang.

Mùa thu luôn gợi cảm xúc mới mẻ, nhân văn

Bên cạnh sáng tác thơ, Hồng Thanh Quang còn là một cây bút chính luận sắc sảo. Ông trưởng thành từ quân đội và phần lớn cuộc đời rèn luyện trong môi trường làm báo. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trò chuyện cùng ông về chủ đề mùa thu Cách mạng, trong một ngày thu đẹp của Hà Nội.

Phiên tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo. Ảnh: Thế Đại

Khơi thông điểm nghẽn phát triển văn hóa trên nền tảng số

Số liệu thực tế từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cho thấy, năm 2025, doanh thu tiền sử dụng tác quyền đạt hơn 424,3 tỷ đồng (tăng 8%), trong đó riêng khoản thu từ các nền tảng trực tuyến (website và ứng dụng) là xấp xỉ 298 tỷ đồng. Những con số trên cho thấy sản phẩm văn hóa nghệ thuật và cùng với đó là tài sản trí tuệ trên môi trường số đang ngày càng trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.

Khoảnh khắc mãnh liệt, khi hàng chục nghìn con người cùng hòa chung giọng hát Quốc ca. Ảnh: Thành Đạt

Để Tổ quốc luôn ở trong tim

Sau dấu ấn tại Mỹ Đình, “Tổ quốc trong tim” mùa thứ hai đến Thành phố Hồ Chí Minh với một không gian và cách kể mới. Hơn 5,7 triệu lượt yêu cầu đăng ký, vé trực tuyến hết chỉ sau 1 phút 27 giây cho thấy sức hút đặc biệt của một chương trình nghệ thuật chính luận, khi lịch sử và những giá trị thiêng liêng của dân tộc được chuyển tải bằng ngôn ngữ của thời đại. Trước đêm diễn 23/8, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam - Trưởng ban Chỉ đạo chương trình, chia sẻ về cách làm mới nghệ thuật chính luận, sức mạnh của công chúng trẻ và hành trình biến tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển.

Nhà điêu khắc Lê Trọng Nghĩa, Chi hội trưởng Mỹ thuật tỉnh Gia Lai.

Một đời sống mỹ thuật mạnh cần nhiều tiếng nói khác biệt cùng tồn tại và đối thoại

257 tác phẩm hội họa, đồ họa và điêu khắc của 217 tác giả được lựa chọn trưng bày và trao giải thưởng tại Triển lãm Mỹ thuật khu vực V (theo phân vùng của Hội Mỹ thuật Việt Nam), gồm các tỉnh, thành phố nam miền trung và Tây Nguyên: Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, thành phố Đà Nẵng. Triển lãm diễn ra từ ngày 6 đến 15/8, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh Gia Lai (thuộc phường Quy Nhơn).

Nhiều phiên bản tiếng Việt truyện Doraemon của Nhà xuất bản Kim Đồng bị làm giả, một biểu hiện vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Ảnh minh họa từ nguồn: Nhà xuất bản Kim Đồng

Hợp tác quốc tế để bảo vệ thị trường sáng tạo

Trong vòng 5 năm trở lại đây, Nhà xuất bản Kim Đồng có khoảng 1.000 đầu sách bị vi phạm bản quyền, góp phần dẫn đến hệ quả tổng số lượng bản in bị giảm 30%. Tính đến tháng 7/2026, tổng số website tiếng Việt vi phạm bản quyền truyện tranh Nhật Bản đứng vị trí thứ ba trong số các ngôn ngữ vi phạm nhiều nhất trên thế giới, chỉ sau tiếng Anh và tiếng Nhật, trong đó, phần lớn website vi phạm tiếng Anh và tiếng Việt có nguồn gốc từ Việt Nam.

Giới trẻ nay khó để rời bỏ chiếc điện thoại thông minh.

Ăn cùng điện thoại

Mấy tháng trước tôi đưa đứa em tên Linh đi ăn gà ở phố Lãn Ông. Quán khá nổi tiếng, loại quán mà người ta thường phải chụp địa chỉ quán trước khi bước vào, như một thủ tục nhập môn. Tôi vốn là kiểu người ăn một miếng cũng phải bình phẩm đôi câu, thành ra vừa gắp vừa bảo Linh rằng gà ở đây được cái thịt thơm, da giòn mà không béo, luộc vừa lửa nên phần đùi không bị đỏ.