72 năm giải phóng Thủ đô: Nhìn Hà Nội đổi thay từ điện

72 năm sau Ngày Giải phóng Thủ đô, Hà Nội đã đổi thay trên nhiều phương diện. Nhưng có một thay đổi hiện diện trong từng ngôi nhà, góc phố và nhịp sống của thành phố, đó là điện.

Thứ Bảy, ngày 10/10/2026 - 11:36

Nhà máy đèn Bờ Hồ ngày giải phóng Thủ đô. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Từ những năm tháng nguồn điện còn thiếu thốn đến một lưới điện hiện đại, tự động hóa và vận hành bằng dữ liệu, hành trình của điện cũng là một lát cắt về hành trình Hà Nội lớn lên. Nhìn lại chặng đường ấy, điện không chỉ là câu chuyện của đường dây, trạm biến áp hay nhà máy. Điện hiện diện trong ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội: trong ánh đèn phố, những chuyến tàu điện, những ca sản xuất, trong tiếng máy của nhà xưởng và cả những nếp sinh hoạt rất đỗi quen thuộc trong mỗi gia đình.

Từ những điều gần gũi ấy, có thể nhìn thấy một Hà Nội đã đi xa đến thế nào.

Từ những ngày tiếp quản dòng điện

Tháng 10/1954, cùng với ngày Thủ đô được giải phóng, ngành điện Hà Nội bước vào một chặng đường mới. Nhà máy Đèn Bờ Hồ được tiếp quản, dòng điện tiếp tục được duy trì để phục vụ thành phố.

Nhưng phía trước vẫn là một hành trình dài. Qua những năm chiến tranh và những giai đoạn đất nước còn nhiều khó khăn, nguồn điện có lúc thiếu, lưới điện còn chắp vá, trong khi nhu cầu của một thành phố đang hồi phục và phát triển ngày một lớn hơn. Có thời kỳ tàu điện phải dừng giữa đường vì mất điện. Có những đêm học sinh tìm đến nơi có ánh đèn đường để ngồi học. Có những gia đình ở cuối nguồn chật vật với dòng điện yếu.

Đó là những ký ức về một Hà Nội từng sống cùng sự thiếu thốn của điện và cũng từ những thiếu thốn ấy, một hành trình thay đổi bắt đầu.

Từ những người thợ năm ấy đến người thợ điện Thủ đô hôm nay

Đi cùng sự thay đổi của Hà Nội là sự thay đổi của chính những người giữ cho dòng điện vận hành.

Những năm tháng đầu tiên sau ngày tiếp quản, người thợ điện làm việc với máy móc, đường dây và những thiết bị còn nhiều hạn chế. Trong chiến tranh, họ sửa chữa lưới điện giữa những vùng bom đạn. Sau chiến tranh, họ tiếp tục từng bước mở rộng và hoàn thiện hệ thống điện để đáp ứng một Thủ đô ngày càng phát triển.

Giám sát vận hành hệ thống điện thông qua dữ liệu số. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

Hôm nay, công việc ấy đã bước sang một không gian khác. Lưới điện Thủ đô hiện có 69 trạm biến áp 220/110kV. Nhiều tuyến cáp được ngầm hóa cùng quá trình chỉnh trang đô thị. Các trạm biến áp 110/220kV vận hành không người trực; hệ thống SCADA cho phép giám sát, điều khiển từ xa, giúp việc vận hành ngày càng chủ động và linh hoạt. Những công việc từng cần người trực tiếp ghi chép, kiểm tra nay có thể được thực hiện bằng dữ liệu. 100% khách hàng sử dụng điện đã được lắp công tơ điện tử đo xa. Chỉ số được thu thập tự động. Tình trạng vận hành của lưới điện được theo dõi theo thời gian thực. Nhiều khâu kiểm tra, phân tích và xử lý có thể thực hiện từ xa.

Điện vẫn là dòng chảy ấy nhưng cách người thợ điện làm việc với dòng điện đã thay đổi.

Khi Hà Nội bước vào một thời đại mới của điện

Sự thay đổi ấy vẫn đang tiếp tục. Năm 2026, hệ thống pin lưu trữ năng lượng BESS được triển khai tại 5 trạm biến áp 110kV, mở thêm khả năng điều tiết và tăng tính linh hoạt cho lưới điện. Trí tuệ nhân tạo cũng đang được nghiên cứu để nhận diện sớm những nguy cơ mất an toàn trong sử dụng điện. Từ chiếc kìm, chiếc tô-vít và những chiếc thang tre của những người thợ điện năm nào đến dữ liệu, tự động hóa, BESS và AI hôm nay là một khoảng cách rất dài.

Nhưng phía sau những công nghệ ấy vẫn là một công việc quen thuộc: Giữ cho dòng điện được vận hành an toàn, ổn định và liên tục để Hà Nội có thể sống, làm việc và phát triển.

Người thợ điện Thủ đô giữa nhịp sống Hà Nội. (Ảnh: EVNHANOI cung cấp)

72 năm sau Ngày Giải phóng Thủ đô, Hà Nội đã không còn là thành phố của những gia đình chờ ánh điện, những chuyến tàu dừng giữa đường vì mất điện hay những đêm học sinh tìm nơi có ánh đèn để học bài. Hà Nội hôm nay là một đô thị lớn, vận hành bằng một hệ thống điện ngày càng hiện đại, thông minh và linh hoạt hơn.

Nhìn từ điện, có thể thấy rõ một khoảng cách mà Hà Nội đã đi qua: Từ những ngày chờ ánh sáng đến một thành phố vận hành bằng ánh sáng. Và trong hành trình 72 năm ấy, dòng điện không chỉ đi cùng sự đổi thay của Thủ đô. Dòng điện cũng là một cách để nhìn thấy Hà Nội đã lớn lên như thế nào.

LÊ CHI