Tết là dịp để đoàn tụ gia đình, thưởng thức các món ăn ngon và tận hưởng không khí sum vầy. Tuy nhiên, đối với người tiểu đường, việc lựa chọn thực phẩm là vô cùng quan trọng để duy trì mức đường huyết ổn định, tránh các biến chứng nguy hiểm.
Theo các chuyên gia của Bệnh viện đa khoa Medlatec, bữa ăn truyền thống trong ngày Tết của người Việt thường gồm những món nhiều thịt và dầu mỡ, tinh bột, đường, muối và ít rau xanh, nhưng lại không tốt cho người tiểu đường. Ví dụ, bánh chưng, bánh tét, thịt kho tàu, xôi, thịt gà luộc, thịt đông, chả giò, chả lụa, canh khổ qua, lạp xưởng, củ kiệu, dưa hành, dưa cải chua…;
Việc ăn nhiều hơn và giảm vận động làm tăng cân, tăng đường huyết, giảm thời gian đường huyết đạt mục tiêu. Ngoài ra, thời tiết lạnh trong những ngày Tết làm giảm hoạt động của insulin góp phần làm đường huyết tăng cao hơn bình thường;
Hơn nữa, giờ ăn thay đổi vì những chuyến đi chơi xa cũng làm tăng nguy cơ hạ đường huyết. Nguy hiểm hơn, tình trạng này làm gia tăng các biến chứng cấp tính[GU1] của tiểu đường như nhiễm toan ceton[GU2] , tăng áp lực thẩm thấu máu, hoặc hôn mê do hạ đường huyết.
Để kiểm soát tốt đường huyết xuyên suốt dịp Tết, chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần lưu ý những điều quan trọng dưới đây:
Ăn tinh bột đúng cách
Xôi, bánh chưng và miến là những thực phẩm tiêu biểu chứa nhiều tinh bột có chỉ số đường huyết cao. Bên cạnh việc lưu ý khẩu phần ăn, người bệnh nên kết hợp với nhiều rau xanh, nhóm đạm nhằm giúp cho tinh bột hấp thu chậm hơn, lượng đường trong máu sẽ không bị tăng cao.
Cần biết cách quy đổi thực phẩm
Người bệnh tiểu đường rất cần biết cách quy đổi lượng ăn hợp lý để tránh việc ăn quá nhiều tinh bột trong cùng một bữa ăn làm cho đường huyết tăng cao. Ví dụ, nếu ăn cơm cùng với canh khoai (khoai tây, khoai sọ…), người bệnh cần lưu ý khi ăn 01 lạng khoai (01 củ trung bình) cần bớt đi 1/3 bát cơm và lưu ý bổ sung thêm rau xanh để ổn định đường huyết.
Chuẩn bị nhiều rau củ
Người bệnh tiểu đường nên chủ động mua nhiều rau củ để trong những ngày Tết luôn có rau xanh trong mỗi bữa ăn. Rau củ có thể chế biến đa dạng như hấp, luộc, xào, nấu. Ngoài ra, nên chuẩn bị sẵn rau sống, xà lách, dưa leo, cà chua để khi cần là có ngay đĩa salad tiện lợi.
Ăn vừa phải chất béo
Các món nem rán, giò tai, thịt kho, canh móng giò ninh măng... chứa nhiều cholesterol và nhiều năng lượng. Vì vậy, người bệnh tiểu đường có rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì cần ăn lượng vừa phải, khi chế biến nên chọn nguyên liệu là thịt ít mỡ.
Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
Các loại dưa muối (củ kiệu, dưa hành, dưa chua, kim chi...) là những thực phẩm kích thích vị giác, giúp tiêu hóa, dễ ăn nhưng lại chứa nhiều đường, muối. Người bình thường ăn nhiều cũng không tốt cho sức khỏe.
Ăn trực tiếp trái cây tươi tốt cho người đái tháo đường
Với nhóm trái cây, nên ưu tiên chọn những loại quả ít ngọt, nhiều chất xơ như: bưởi, ổi, táo, dâu tây, thanh long, đào, cam, đu đủ… Nên ăn trực tiếp trái cây tươi sẽ tốt hơn xay nhuyễn và đặc biệt không nên ép lấy nước.
Chọn đồ ăn vặt lành mạnh
Đối với những món ăn vặt, người bệnh nên lựa chọn các loại hạt không muối như hạnh nhân, hạt óc chó, hạt điều, hạt bí, hạt dưa, hạt hướng dương, hạt mắc ca... thay thế cho các loại mứt, bánh kẹo, trái cây sấy khô, ô mai…
Lưu ý ngưỡng rượu bia an toàn
Rượu, bia góp phần làm đường máu không ổn định, lên xuống bất thường, có thể gây nên những hậu quả không lường trước được. Người bệnh tiểu đường nếu uống bia, rượu thì chỉ nên uống với số lượng theo khuyến cáo.
Tránh sử dụng nước ngọt đóng chai
Các loại nước giải khát, nước ngọt đóng chai sẽ làm đường trong máu tăng nhanh sau khi uống nên người đái tháo cần tránh sử dụng.
Kiểm tra đường huyết thường xuyên
Vào những ngày Tết người bệnh tiểu đường nên đo đường huyết mao mạch tại nhà thường xuyên hơn để kịp thời phát hiện những thời điểm đường huyết tăng cao, hoặc khi bị hạ đường huyết. Từ đó sẽ phát hiện ra những sai lầm trong ăn uống để điều chỉnh kịp thời.
