Tín dụng khởi sắc
Dù chưa kết thúc quý I-2018, song nhiều NH cho biết, ước tính lợi nhuận thu về trong quý đầu năm tăng trưởng 20 - 25% so cùng kỳ năm 2017. Nguyên nhân chính khiến lợi nhuận NH tăng trưởng tốt ngay trong quý đầu năm là tín dụng tăng tích cực, thay vì tăng trưởng âm (-) như cùng kỳ một số năm trước đó. Với khởi đầu thuận lợi, các NH dự kiến chỉ tiêu lợi nhuận cả năm 2018 khả quan. Cụ thể, theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước, tín dụng toàn hệ thống ước đến ngày 8-2-2018 tăng trưởng 2,04% so cuối năm 2017, tương đương khoảng 150 triệu tỷ đồng.
Diễn biến này tích cực hơn so dự báo của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia (NFSC) trước đó. Theo NFSC, tín dụng được kỳ vọng sẽ tăng nhanh bắt đầu từ cuối quý I-2018, hoạt động của hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) trong năm 2018 vẫn duy trì tốc độ TTTD và kết quả như năm 2017.
Bên cạnh yếu tố TTTD cao, các NH cho biết, một yếu tố giúp lợi nhuận NH khởi sắc hơn trong quý I là nợ xấu đang dần được xử lý, NH không phải trích lập dự phòng rủi ro nhiều như cùng kỳ các năm trước. Mùa đại hội cổ đông (CĐ) của các NH đang bước vào cao điểm và kế hoạch lợi nhuận mà một số NH đưa ra đã gây ấn tượng mạnh với CĐ và thị trường. Mở màn cho mùa đại hội của khối NH, Techcombank trình CĐ kế hoạch lợi nhuận lên tới 10.000 tỷ đồng trước thuế. Tiếp đó, đại hội CĐ của VPBank đã thông qua kế hoạch lợi nhuận 2018 lên tới 10.800 tỷ đồng trước thuế.
Tại Vietcombank, Chủ tịch HĐQT Vietcombank Nghiêm Xuân Thành cho biết, ban đầu chỉ tiêu lợi nhuận dự kiến chỉ 12.000 tỷ đồng trước thuế, nhưng xét thấy mức đó có tỷ lệ tăng trưởng hơi thấp nên dự kiến sẽ nâng lên 13.000 tỷ đồng trước thuế. Với chỉ tiêu dự kiến trên, năm 2018 đang bắt đầu gợi mở những con số lợi nhuận rất lớn của hệ thống NH Việt Nam, những quy mô chưa từng đạt được trong lịch sử.
Doanh nghiệp vẫn ngóng chờ
Liên quan hoạt động cho vay, Chính phủ đã nhiều lần đưa ra thông điệp về việc yêu cầu hệ thống NH giảm lãi suất. Điều này cũng đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng chính sách tới tỷ lệ NIM của ngành. Thế nhưng, theo nhận định của SSI, chi phí vốn bình quân năm 2018 sẽ giảm xuống nhờ các chính sách hỗ trợ của Chính phủ cùng sự cải thiện đáng kể của cán cân thanh toán năm 2017 và 2018. Cụ thể, các lãi suất điều hành và lãi suất cho vay OMO đều đã giảm xuống 0,25%/năm trong hơn một năm qua. Việc bán vốn nhà nước từ các doanh nghiệp nhà nước (DNNN), DN tư nhân vào năm 2018 tiếp tục thu hút một lượng lớn dòng vốn nước ngoài, dẫn đến việc phải bơm một lượng lớn đồng nội tệ vào hệ thống.
Theo các chuyên gia, muốn giảm được lãi suất cho vay phải giảm được lãi suất huy động, nhưng việc này sẽ thay đổi nguồn huy động ở các NH, người dân sẽ chuyển sang kênh đầu tư khác. Thực tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) luôn nhất quán quan điểm, giảm lãi suất cho vay là nhiệm vụ trọng tâm trong năm nay. Và thực tế thời gian qua, các NH luôn nỗ lực giảm lãi suất cho vay. Tuy nhiên, chỉ một bộ phận DN được hưởng niềm vui này, còn lại vẫn phải ngóng chờ những tín hiệu tiếp theo. Hiện, mặt bằng lãi suất cho vay ngắn hạn phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 6-6,5%/năm, các NHTM nhà nước áp dụng lãi suất cho vay trung và dài hạn phổ biến đối với các lĩnh vực ưu tiên ở mức 9-10%/năm. Lãi suất cho vay các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh thông thường ở mức 6,8-9%/năm đối với ngắn hạn; 9,3-11%/năm đối với trung và dài hạn. Đối với nhóm khách hàng tốt, tình hình tài chính lành mạnh, minh bạch, lãi suất cho vay ngắn hạn từ 4-5%/năm.
Về vấn đề này, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội các DN nhỏ và vừa Hà Nội, cho rằng, mức giảm lãi suất như hiện nay lại chủ yếu tập trung vào các DN ưu tiên, một bộ phận không lớn trong cộng đồng DN, nên sự hưởng lợi không dành cho số đông.
Nhận định về thị trường lãi suất cho vay trong năm 2018, Phó Vụ trưởng Chính sách tiền tệ (NHNN) Nguyễn Tú Anh cho rằng, trong năm nay, kỳ vọng lãi suất giảm sẽ rất khó khăn. Bởi lãi suất cho vay có giảm được hay không phụ thuộc tỷ giá và lãi suất đầu vào. Lãi suất huy động cao, lãi suất cho vay không tăng khiến biên độ lợi nhuận của các NH rất mỏng, chỉ ngấp nghé mức 2%, nhưng phải bù trừ cho dự trữ bắt buộc, phải chi phí hoạt động rủi ro.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu thì cho rằng, Chính phủ mong muốn các NH giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ DN. Nhưng tại thời điểm này, việc giảm lãi suất nếu có thể cũng chỉ ở các NH có thanh khoản tốt, còn những NH nhỏ thanh khoản thấp sẽ khó thực hiện. Chưa kể, trong năm nay, lãi suất USD có xu hướng tăng, mà chính sách tiền tệ của Việt Nam là đa mục tiêu, phải quan tâm rất nhiều cho ổn định tỷ giá, giữ chênh lệch ở mức độ hợp lý để thu hút dân gửi tiết kiệm VND. Vì vậy, việc giảm lãi suất trong năm 2018 đang gặp nhiều khó khăn, nếu quyết tâm vẫn có thể giảm được nhưng khó hơn nhiều so năm 2017.
