Không dễ có lãi
Câu hỏi này một lần nữa được lặp lại trong phiên sáng ngày 21-3 khi VN Index đã vượt đỉnh 1.170 điểm được thiết lập cách đây 11 năm, nhưng đến 11 giờ 30 phút thì lại quay xuống dưới ngưỡng 1.170 điểm. Tính đến ngày 21-3, VN Index đã có tổng cộng 18 phiên giao dịch trên ngưỡng 1.100 điểm, tuy nhiên chỉ số này cũng mất khá nhiều thời gian để vượt qua ngưỡng 1.130 điểm, được xem như ngưỡng kháng cự quan trọng theo phân tích kỹ thuật. Mức độ rung lắc của VN Index trong từng phiên là rất lớn, cũng đồng nghĩa với biến động của cổ phiếu (CP) trong phiên cũng khiến nhiều NĐT phải chóng mặt, sáng tăng, trưa giảm, chiều tăng, cuối phiên lại giảm, ngày mai tăng lại là chuyện thường xuyên xảy ra.
Hơn một tháng qua, dòng tiền tập trung phần lớn vào nhóm CP ngân hàng, chứng khoán và một số ít bất động sản, nghĩa là cũng chỉ những NĐT sở hữu dòng CP này có lãi, ngược lại gần như hòa vốn, thậm chí thua lỗ. Cũng cần nhấn mạnh một điều, ngay cả những NĐT giữ CP trong xu hướng tăng thì cũng chưa chắc có lãi bởi việc rung lắc liên tục có thể khiến NĐT bán ra khi chưa có lãi, trong khi phải mua vào với giá cao. Còn với những CP đi ngang, đôi khi vì quá chán nản mà NĐT phải bán lúc giá thấp nhất và bị thua lỗ.
Kinh tế Việt Nam năm 2018 nhận được rất nhiều kỳ vọng sẽ còn tích cực hơn nữa trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn đang công bố báo cáo kiểm toán năm 2017 lãi lớn cộng với việc công bố kế hoạch kinh doanh năm 2018 khả quan, mùa đại hội cổ đông đang diễn ra là những động lực cho thị trường chứng khoán (TTCK) trong thời gian sắp tới. Nếu không xuất hiện những thông tin bất ngờ và bất thường thì việc VN Index hướng đến đỉnh 1.200 điểm không phải là điều gì đó xa vời.
Ba yếu tố quan trọng
Thoạt nhìn, NĐT rất dễ nhầm lẫn giữa phân phối đỉnh và rung lắc vì cả hai đều có những diễn biến như: xuất hiện lực bán ồ ạt vào giữa hoặc cuối phiên, trải rộng trên nhiều CP, ngay cả những CP tốt nhất, định giá thấp cũng có thể giảm kịch sàn. Nhưng sự khác biệt nằm ở chỗ phối đỉnh thì số phiên giảm nhiều hơn phiên tăng và đáy sau thấp hơn đáy trước, còn với rung lắc thì đáy sau sẽ cao hơn đáy trước.
Nếu xét trên ba yếu tố là dòng tiền, margin (vốn vay) và định giá CP thì chỉ cần một yếu tố đạt ngưỡng tới hạn thì rủi ro phân phối đỉnh sẽ xuất hiện. Đơn cử, từ năm 2016 trở về trước, do số lượng CP vốn hóa lớn trên sàn không nhiều nên VN Index chỉ phụ thuộc vào khoảng 5-6 CP trong một đợt sóng, vì vậy chỉ cần những CP này tăng giá quá mạnh, dòng tiền sẽ e dè và bên bán áp đảo sẽ tạo ra những đợt điều chỉnh mạnh. Hoặc margin của các công ty chứng khoán (CTCK) cho NĐT vay quá nhiều cũng khiến cho rủi ro tăng lên tạo ra những phiên bán tháo.
Nhưng từ đầu năm 2018 đến nay, do tình hình kinh doanh thuận lợi, mức định giá của CP vẫn tiếp tục tăng, vì vậy khiến cho khoảng cách từ thị giá, giá trị thực cũng có thể giãn ra, nên lo ngại giá CP sớm đến đỉnh được giảm tải. Chưa kể, số lượng CP vốn hóa đã tăng cũng giúp cho dòng tiền có nhiều cơ hội phân tán. Và cuối cùng, việc các CTCK liên tục huy động vốn cũng giúp cho năng lực cấp margin gia tăng. TT càng lên cao, mức độ rung lắc sẽ càng lớn và NĐT cần tỉnh táo nhận diện để có thể tồn tại cũng như tìm kiếm lợi nhuận.