“Ẩn ức Hồ Xuân Hương”, riêng đề tựa cuốn sách đã là cách mà tác giả muốn bộc lộ cảm xúc mình khi viết và dành tặng Hồ Xuân Hương - như cách muốn một lần nữa khẳng định về những giá trị mà nữ nhà thơ Nôm kiệt xuất này đã và đang để lại cho kho tàng văn học Việt Nam.
Không có nhiều cuốn sách viết về cuộc đời Hồ Xuân Hương. Cũng ít có những tác phẩm viện dẫn về mối tình đầu đắm say của đại thi hào Nguyễn Du và nữ sĩ, bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương. Tác giả Hoàng Khôi, trong hành trình đi tìm và đúc kết lại giá trị của những con người tài hoa ấy, đã xây dựng chân dung nhà thơ Hồ Xuân Hương bằng cách lồng ghép, luận giải nhiều bài thơ đầy góc cạnh của bà. Điều cuốn hút người đọc, buộc người đọc không thể rời sách đến trang cuối cùng là cách chọn lọc các tác phẩm thơ của Hồ Xuân Hương trong từng “đoạn trường” để minh chứng cho cuộc đời - tình yêu - nỗi đau - niềm hân hoan nhục cảm. Thơ Hồ Xuân Hương vốn là sự giãi bày, và “mạnh bạo” đến khó cưỡng, khiến người đọc thấp thỏm không yên và vừa mang giá trị tả thực, vừa mang giá trị nhân văn sâu xa. Tác giả xây dựng chân dung của Hồ Xuân Hương, bằng cách dẫn dắt người đọc đi qua hình ảnh một nhà thơ nữ nổi tiếng, là một người đàn bà đúng nghĩa với những khát khao cháy bỏng với tình yêu, với người mình yêu và với cả những oan ức bà từng trải.
Mối tình Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương, hai con người sinh ra và lớn lên từ mảnh đất Hoan Châu xứ Nghệ, được xây dựng bằng những câu chuyện đời thường giản dị, tình cảm. Tình yêu đôi lứa là sự rung cảm chỉ dừng lại ở những áng thơ mà Hồ Xuân Hương “tức cảnh sinh tình” tặng người mình thương mến và những bài thơ Nguyễn Du nén lại cảm xúc để gửi tặng Hồ Xuân Hương. Mối tình đẹp đó, đẹp trên giá trị văn chương. Đẹp trên sự nõn trắng của tình yêu không nhục dục. Điều mà tác giả Hoàng Khôi khai thác đã chạm đến trái tim người đọc, thêm trân trọng những con người kiệt xuất trong văn học Việt Nam.
Ẩn ức Hồ Xuân Hương là cuốn sách mở khóa cho những thăng trầm trong cuộc đời nữ sĩ ấy. Nhan sắc, tài hoa nhưng lận đận duyên tình. Chữ tình đã không thể vẹn và nỗi đau để lại cho nhân thế là một gánh nặng của tiếng thở dài và những bài thơ hiện thân của số phận đàn bà - lúc bấy giờ và thấm đẫm giá trị đến hôm nay.
(Tiểu thuyết “Ẩn ức Hồ Xuân Hương”, Hoàng Khôi, NXB Văn hóa dân tộc, 2018).
