Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), như thông lệ, đang bắt đầu dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2019, để trình Chính phủ ký ban hành vào đầu tháng 7 tới. Dự thảo cũng đã được gửi tới các bộ, ngành lấy ý kiến đóng góp để hoàn thiện.
Đây là một hoạt động mang tính thường niên, nhưng lại có ý nghĩa rất quan trọng. Bởi lẽ, năm 2019 được coi là năm “bản lề”, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ Kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm giai đoạn 2016 - 2020, thậm chí là Chiến lược 10 năm 2011 - 2020. Là năm có ý nghĩa “nước rút”, nên Bộ KH&ĐT xác định, mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2019 sẽ là “giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn năm 2018, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tế và cơ cấu lại các ngành, lĩnh vực…”. Như vậy, đã có những khác biệt so mục tiêu tổng quát của Kế hoạch phát triển KT-XH năm 2018. Vẫn ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, song năm 2019, mục tiêu đã rõ ràng hơn: tăng trưởng GDP sẽ cao hơn năm 2018.
Các con số chưa được đưa ra cụ thể, bởi hiện thời mới có số liệu về tăng trưởng GDP quý I-2018, chưa đủ dữ liệu để “dựng” kịch bản trong năm tới. Tuy nhiên, sau mức tăng trưởng GDP quý I-2018 ở mức 7,38%, cộng thêm các dự báo tương đối lạc quan về tình hình KT-XH năm 2018, thì nhiều khả năng, tăng trưởng GDP của Việt Nam năm nay sẽ đạt 6,7 - 6,8%. Thậm chí, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) còn đưa ra con số tăng trưởng 7,1%, cao hơn tới 0,4 - 0,6 điểm phần trăm so mục tiêu mà Quốc hội đã thông qua.
Theo nhận định của Giám đốc quốc gia của ADB tại Việt Nam Eric Sidgwick, được hỗ trợ bởi năng lực quản lý kinh tế vĩ mô, nền kinh tế Việt Nam sẽ bứt phá trong năm 2018, là một trong những quốc gia tăng trưởng nhanh nhất khu vực.
Trong khi đó, mới đây, ông Vũ Viết Ngoạn, Tổ trưởng Tổ Tư vấn của Thủ tướng Chính phủ, cho biết, Tổ Tư vấn đã đưa ra ba kịch bản khi dự báo triển vọng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2018 - 2020. Kịch bản thứ nhất là tăng trưởng GDP trung bình đạt 6,71%/năm, kịch bản thứ hai là 6,83%/năm và kịch bản thứ ba là 7,47%/năm. Từ ba kịch bản này, được tính toán dựa trên mô hình kinh tế lượng dạng cấu trúc, Tổ Tư vấn đã đề xuất mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân trong ba năm tới, giai đoạn 2018 - 2020, ở mức 6,85%.
Những dự báo tích cực về kinh tế cho thấy, mức tăng trưởng 6,7 - 6,8%, thậm chí cao hơn, có thể sẽ được coi là mục tiêu hợp lý của tăng trưởng kinh tế năm 2019. Không chỉ là kỳ vọng một mức tăng trưởng cao hơn, trong Dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng Kế hoạch phát triển KT-XH và dự toán NSNN năm 2019, Bộ KH&ĐT cũng nhấn mạnh câu chuyện “nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế”. Điều này được lý giải là vì, năm 2019, bên cạnh những thuận lợi, kinh tế Việt Nam đã và đang tiếp tục hội nhập sâu rộng, nên sẽ chịu ảnh hưởng nhiều chiều và mạnh mẽ hơn từ những biến động phức tạp, khó lường và chứa đựng nhiều rủi ro của tình hình quốc tế, nhất là các yếu tố bất định từ những điều chỉnh chính sách của Mỹ, kéo theo điều chỉnh chính sách của nhiều nước. Ngoài ra, còn có nguy cơ chiến tranh thương mại giữa các nền kinh tế chủ chốt, sự gia tăng cạnh tranh về kinh tế, tài chính, bảo hộ thương mại giữa các nước, xu hướng tăng lãi suất, thắt chặt tiền tệ của các quốc gia... Do vậy, tăng khả năng chống chịu là cách tốt nhất để nền kinh tế Việt Nam có thể vượt qua các cú sốc đó.
Kể từ sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump liên tục đưa ra các chính sách mới, và trước nguy cơ bất ổn kinh tế toàn cầu, nhất là trong bối cảnh độ mở của nền kinh tế Việt Nam đang rất lớn, Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần chỉ đạo các bộ, ngành sớm nghiên cứu để có giải pháp thích ứng. Mới đây, Tổ Tư vấn lại tiếp tục đề cập “nguy cơ chiến tranh thương mại và tiền tệ giữa Mỹ và Trung Quốc” để kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Công thương và Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, xây dựng kịch bản ứng phó.
Theo Tổ Tư vấn, một điều quan trọng khác, phải làm sao để tìm được động lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Tạo động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy tăng năng suất lao động nội ngành cần được coi là mệnh lệnh chính trị nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, nâng cao chất lượng và tính bền vững của nền kinh tế, đạt mục tiêu kế hoạch 5 năm 2016 - 2020, tạo tiền đề phát triển cho giai đoạn tiếp theo.
