Với diện tích khoảng 1.544 ha, nằm trong không gian hồ Đồng Mô, cách trung tâm thành phố khoảng 40 km, Làng được xác định có nhiều lợi thế để trở thành mắt xích quan trọng trên trục phát triển Hồ Tây - Ba Vì. Hiện mỗi năm nơi đây đón bình quân khoảng 600 nghìn lượt khách, duy trì hoạt động thường xuyên của 16 nhóm đồng bào dân tộc và tổ chức gần 80 chương trình, sự kiện văn hóa - du lịch.
Sau khi tiếp nhận, Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu đưa Làng trở thành trung tâm văn hóa các dân tộc có quy mô lớn nhất cả nước, điểm đến du lịch văn hóa hàng đầu của Thủ đô, trung tâm tổ chức sự kiện văn hóa cấp quốc gia, đồng thời phát triển du lịch đêm và công nghiệp văn hóa. Đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là đón khoảng 1-1,2 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 5%.
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, nguyên tắc xuyên suốt là lấy bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa làm nền tảng, du lịch làm động lực, công nghiệp văn hóa và sáng tạo là hướng đột phá. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, quản lý thống nhất nguồn tài nguyên. Doanh nghiệp tham gia đầu tư, khai thác, vận hành sản phẩm và dịch vụ. Muốn biến tiềm năng thành sức hút thật sự, Làng cần giải quyết đồng thời bài toán xã hội hóa đầu tư, xây dựng sản phẩm đủ hấp dẫn, liên kết với các điểm đến phía tây và tăng cường xúc tiến, quảng bá.
Đây cũng là những vấn đề được các chuyên gia và doanh nghiệp đặt ra tại Hội nghị xúc tiến du lịch Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam vừa được tổ chức. TS, KTS Nguyễn Thu Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (S-DCI) cho rằng, cần nhìn Làng dưới góc độ một hệ sinh thái du lịch sáng tạo. Từ nguồn tài sản văn hóa của 54 dân tộc, cần nhận diện, quản trị, kết nối với doanh nghiệp, cộng đồng và các ngành công nghiệp văn hóa để hình thành nhiều lớp sản phẩm. Du khách cũng phải được chuyển từ vị trí đến xem sang tham gia, tương tác và đồng sáng tạo. Từ những dịch vụ rời rạc hình thành một chuỗi trải nghiệm hoàn chỉnh. Điểm cuối của quá trình này không chỉ là bán vé tham quan, mà phải đưa sản phẩm văn hóa ra thị trường để tạo nguồn lực tái đầu tư cho bảo tồn.
Theo ông Trần Hữu Bình - Phó Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist, cơ quan quản lý phải đóng vai trò “nhạc trưởng” của hệ sinh thái. Thị trường cần được phân loại rõ, khách quốc tế hướng tới trải nghiệm văn hóa chiều sâu. Học sinh, sinh viên gắn với giáo dục, khách gia đình, doanh nghiệp cần các hoạt động kết nối. Trên cơ sở đó mới xây dựng sản phẩm, giá bán và cách tiếp cận phù hợp. Doanh nghiệp cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ đầu tư, ứng dụng VR/AR trong diễn giải di sản và thành lập hội đồng tư vấn liên ngành có sự tham gia của chuyên gia văn hóa, nghệ nhân, doanh nghiệp lữ hành.
Mục tiêu cuối cùng, như đại diện Làng Văn hóa nhấn mạnh, không phải chỉ là “đưa khách đến Làng”, mà phải có sản phẩm đủ hấp dẫn để khách muốn trải nghiệm, doanh nghiệp muốn bán và du khách có lý do quay trở lại. Khi nguồn tài nguyên văn hóa được chuyển hóa thành trải nghiệm nhưng vẫn giữ được vai trò chủ thể của cộng đồng, Làng mới có thể đi từ một thiết chế bảo tồn trở thành một điểm đến thật sự có sức sống trong bản đồ du lịch Hà Nội.
