Hướng đi mới ở vùng đất khát

Mạnh dạn đổi mới

Dẫn chúng tôi tham quan vườn nho, anh Nguyễn Đình Trí cho biết trước đây sản xuất hoàn toàn phụ thuộc thời tiết, chỉ một trận mưa trái mùa cũng có thể khiến cả vụ thất thu. Trước tác động của biến đổi khí hậu, anh đầu tư hệ thống nhà màng, lưới che và áp dụng quy trình canh tác sinh học nhằm ổn định năng suất, giảm rủi ro. Nhờ đó, lượng thuốc bảo vệ thực vật giảm đáng kể, môi trường canh tác an toàn hơn.

Năm 2021, anh Trí được Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố hỗ trợ giống và chuyển giao kỹ thuật canh tác. Từ bước khởi đầu này, anh mạnh dạn trồng thử nghiệm giống nho không hạt NH04-102. Từng cây nho con được xuống giống, ghép cành, chăm sóc theo hướng hữu cơ sinh học. Sau gần một năm kiên trì, đến tháng 4/2023, vườn nho cho lứa quả đầu tiên, đánh dấu việc trồng thành công giống nho móng tay đen trên vùng đất nắng gió Ninh Thuận (cũ).

Những chùm nho nặng 300-500 gram, quả thon dài như ngón tay, khi chín chuyển màu tím đậm, vị ngọt thanh, giòn và đặc biệt không có hạt, nhanh chóng được thị trường ưa chuộng. “Từ hơn 2,5 sào ban đầu, tôi đã mở rộng lên 4,5 sào, đồng thời phát triển thêm nhiều giống nho mới như hồng Nhật, mẫu đơn… Các giống nho mới cho giá trị kinh tế cao gấp 3-4 lần so giống truyền thống, giá bán tại vườn dao động từ 120 nghìn đến 250 nghìn đồng/kg”, anh Trí cho biết.

Mở rộng giá trị từ cây nho

Không dừng ở sản xuất, anh Trí còn từng bước khai thác giá trị gia tăng từ cây nho. Những sản phẩm không đạt tiêu chuẩn thương phẩm được tận dụng chế biến thành rượu, nước ép phục vụ du khách. Từ đó, mô hình vườn nho kết hợp du lịch trải nghiệm hình thành, thu hút ngày càng đông du khách tham quan. Vào những ngày thứ 7, chủ nhật, bình quân mỗi ngày nơi đây đón từ 500 - 700 lượt khách.

Chia sẻ sau khi tham quan, anh Trần Minh Tuấn (du khách từ Thành phố Hồ Chí Minh) cảm nhận: “Điều khiến tôi ấn tượng không chỉ là những giàn nho sai trĩu quả mà còn là cách người nông dân làm du lịch rất bài bản, thân thiện. Du khách được hướng dẫn tận tình, có thể tự tay thu hoạch, chụp ảnh và tìm hiểu quy trình trồng nho. Đây là trải nghiệm khác biệt so những điểm du lịch thông thường, vừa gần gũi thiên nhiên, vừa giúp hiểu thêm về giá trị của nông sản Việt”.

Từ một hộ sản xuất nhỏ lẻ, mô hình của anh Trí đang góp phần định hình vùng trồng nho chất lượng, gắn với phát triển du lịch khi chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ giống và kỹ thuật cho các hộ dân chung quanh. Đến nay, khoảng 10-15 hộ trong thôn đã tham gia phát triển mô hình trồng nho theo hướng mới. Việc hình thành tổ hợp tác cũng đang từng bước giúp kết nối đầu ra, tạo sự ổn định cho người sản xuất.

Thực tiễn cho thấy, khi người nông dân chủ động đổi mới tư duy, nông nghiệp không chỉ dừng lại ở sinh kế mà có thể trở thành ngành kinh tế bền vững. Từ vùng đất khô hạn bậc nhất cả nước, những cách làm mới, bài bản theo hướng công nghệ, tiêu chuẩn hóa và gia tăng giá trị đang góp phần định hình diện mạo mới cho vùng trồng nho lâu đời ở tỉnh Khánh Hòa hôm nay.