Tôi từng nghe nhiều về Bến En, nhưng chỉ đến khi đứng trên bến thuyền hồ Sông Mực, nhìn từng vệt nắng loang trên mặt nước và những đảo nhỏ xanh thẫm nổi lên giữa lòng hồ, mới cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của vùng đất này. Hồ Sông Mực rộng lớn, được tạo thành bởi nhiều sông suối và dòng chảy tự nhiên, có hàng chục đảo lớn nhỏ nằm rải rác như những chấm xanh giữa mặt gương khổng lồ.
Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội Trần Gia Thái đứng khá lâu ở mũi thuyền, trò chuyện tâm đắc với các thành viên của đoàn và thành viên Câu lạc bộ thơ địa phương, mắt nhìn về phía những vạt rừng xanh ngắt. Ông bảo, hiếm nơi nào còn giữ được vẻ nguyên sơ và cảm giác thanh sạch như Bến En.
Thuyền đưa đoàn ngang qua những đảo nhỏ phủ đầy cây rừng, nhìn từ xa giống một chiếc thuyền xanh khổng lồ neo giữa hồ. Có nơi nước trong đến mức nhìn rõ nhánh rong dưới đáy. Một vài thành viên trong đoàn không giấu nổi thích thú khi bắt gặp đàn cò trắng chao nghiêng trên mặt nước.
Điều khiến tôi nghĩ nhiều hơn cả là tiềm năng du lịch của Bến En dường như vẫn còn “say ngủ”. So với nhiều khu du lịch sinh thái nổi tiếng khác, nơi đây chưa có nhiều dịch vụ hiện đại, chưa đông đúc, chưa bị thương mại hóa mạnh. Chính điều ấy lại trở thành một lợi thế. Trong bối cảnh du lịch trải nghiệm, du lịch xanh và du lịch “chữa lành” ngày càng được ưa chuộng, Bến En hoàn toàn có thể trở thành một điểm đến khác biệt của vùng Bắc Trung Bộ.
Nhưng cùng với tiềm năng là những câu hỏi về bảo tồn. Làm sao để khai thác du lịch mà không đánh đổi màu xanh của rừng? Làm sao để những khu bảo tồn sinh thái không biến thành những công trình bê-tông hóa, người dân địa phương thật sự được hưởng lợi từ du lịch bền vững?
Có lẽ, Bến En cần một chiến lược phát triển thận trọng hơn là những cuộc đầu tư ồ ạt như nhiều nơi khác. Cần những tuyến du lịch sinh thái gắn với nghiên cứu thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa bản địa, giáo dục môi trường; giữ cho nơi này sự tĩnh lặng vốn có.
Chiều muộn, thuyền cập bến. Mặt hồ Sông Mực bắt đầu chuyển sang màu tím sẫm. Phía xa, những đảo nhỏ dần chìm vào màn sương. Tôi ngoái nhìn khoảng xanh mênh mang ấy trước khi lên xe trở về, lòng vẫn còn nguyên cảm giác như vừa đi qua một miền cổ tích của xứ Thanh - nơi thiên nhiên vẫn đang kiên nhẫn chờ con người khám phá bằng sự nâng niu và trách nhiệm.
Vườn quốc gia Bến En trải rộng trên địa bàn hai huyện Như Thanh và Như Xuân (cũ), có diện tích hơn 14 nghìn ha cùng khoảng 30 nghìn ha vùng đệm. Nơi đây lưu giữ hệ sinh thái rừng nhiệt đới phong phú, nhiều loài động thực vật quý hiếm, trong đó có những cây lim, lát, sến cổ thụ và nhiều loài chim, thú đặc hữu.
