Theo ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng ban Chính sách kinh tế vĩ mô của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM), Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), bức tranh kinh tế năm 2017 vô cùng ấn tượng. Những kết quả đạt được năm 2017 là nhờ sự kiên định hơn với ổn định vĩ mô, tập trung cải cách thể chế, sự chuyển biến về thể chế điều hành của Chính phủ và các bộ, ngành. Tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu phục hồi ở tất cả các ngành và không còn dựa nhiều vào các yếu tố về “lượng” như trước. Điều này thể hiện ở sản lượng ngành khai khoáng giảm 7,1%, tăng trưởng tín dụng không vượt so các năm trước (18,17%)…
Bên cạnh tăng trưởng ấn tượng về GDP, thu hút FDI, kim ngạch XNK, Trưởng ban Môi trường kinh doanh (MTKD) và Năng lực cạnh tranh (NLCT) của CIEM Nguyễn Minh Thảo cho rằng, MTKD của Việt Nam trong năm 2017 cũng được cải thiện tích cực, được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Cụ thể, NLCT tăng năm bậc so năm 2016, từ vị trí 60 lên vị trí 55/137 nền kinh tế; MTKD đạt thứ hạng 68/190 nền kinh tế, tăng 14 bậc so năm 2016, đây là mức tăng bậc cao nhất trong thập niên qua; đổi mới sáng tạo cải thiện 12 bậc, đạt thứ hạng 47/127, đây cũng là thứ hạng cao nhất mà Việt Nam đạt được từ trước đến nay.
Mặc dù đạt được những kết quả tích cực, song các chuyên gia kinh tế vẫn cho rằng, tăng trưởng kinh tế năm 2017 vẫn còn nhiều “vấn đề” cần lưu tâm. Cụ thể, XK của Việt Nam trong năm 2017 cao nhưng hơn 70% kim ngạch XK vẫn thuộc về khu vực DN FDI. Bên cạnh đó, tăng trưởng GDP đạt cao hơn dự báo nhưng vẫn thiếu sự bền vững. Trong khi đó, dù MTKD đã được cải thiện, song nhiều DN vẫn cho biết, chi phí không chính thức họ phải chi trả vẫn tăng cao; năng suất lao động của Việt Nam dù đã được cải thiện song vẫn thấp hơn so nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới… Những vấn đề này sẽ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2018.
Mặt khác, năm 2018 được đánh giá là năm “bước ngoặt” của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế. Đây là cơ hội, song cũng là thách thức rất lớn đối với Việt Nam. Cơ hội bởi Việt Nam có thể có thêm những thị trường XK lớn. Còn thách thức là nếu Việt Nam chưa chuẩn bị tốt có thể sẽ ảnh hưởng đến kim ngạch XNK. Theo đó, để đạt được mức tăng trưởng cao và bền vững hơn trong năm 2018, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng CIEM, cho rằng: Việt Nam cần tích cực hơn nữa trong cải thiện MTKD, giảm chi phí không chính thức cho khu vực DN. Cùng với đó, cần thúc đẩy nền kinh tế thị trường và khuyến khích khu vực DN đầu tư cho khoa học - công nghệ, tận dụng cơ hội từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan thì cho rằng, cải thiện MTKD vẫn là một trong những việc cần tập trung trong năm 2018. Vì thực tế, năm 2017, rất nhiều bộ, ngành, địa phương đã đưa ra những văn bản liên quan cải thiện MTKD, tạo điều kiện cho khu vực DN phát triển. Tuy nhiên, để những văn bản này đi vào thực tiễn, cần có một hành động xuyên suốt, liên tục, có như vậy mới củng cố được niềm tin của DN vào MTKD.
Bên cạnh cải thiện MTKD, theo ông Lê Đình Ân, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và dự báo KT-XH Quốc gia (Bộ KH&ĐT) cho rằng, ổn định kinh tế vĩ mô là vấn đề quan trọng của Việt Nam trong năm 2018. Để đạt được mục tiêu này, Việt Nam cần tập trung cải cách khu vực DN nhà nước (NN) thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa và quản trị DNNN. Bên cạnh đó, Việt Nam cần kiên định với cải cách thể chế và có chính sách tiền tệ hợp lý. Bởi nới lỏng tín dụng có thể thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh trong ngắn hạn, song cũng có thể đẩy nền kinh tế trở lại vòng xoáy của nợ xấu, cản trở năng suất và làm giảm dư địa điều hành nếu có những cú sốc bất lợi sau này.
Viện trưởng CIEM Nguyễn Đình Cung thẳng thắn cho rằng, năm 2018 thách thức với Việt Nam vẫn lớn. Một trong những thách thức đó là việc tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) có thể khiến Việt Nam thành nơi XK “hộ” theo tiêu chuẩn của đối tác. Do vậy, việc thực hiện hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế vẫn là một yêu cầu quan trọng đối với Việt Nam. Năm 2018 sẽ chứng kiến việc thực hiện đầy đủ nhiều cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, đặc biệt liên quan tới xóa thuế nhập khẩu đối với không ít mặt hàng quan trọng. Tuy nhiên, lợi ích từ hội nhập khó có thể hiện thực hóa nếu Việt Nam không được công nhận quy chế kinh tế thị trường đầy đủ. Vận động các đối tác công nhận có vai trò quan trọng, song sẽ có ý nghĩa hơn nếu nền tảng kinh tế thị trường thật sự được tôn trọng và củng cố.
