Thời kỳ khó khăn
Trong những tháng đầu năm 2023, Reach - một trong những nhà xuất bản tin tức thương mại hàng đầu của Vương quốc Anh buộc phải tính đến biện pháp cắt giảm nhân sự mới, khiến khoảng hơn 600 nhân lực đứng trước nguy cơ mất việc làm. Theo The Guardian, những khó khăn của Reach đem tới cái nhìn sâu sắc về nỗ lực “sinh tồn” của toàn ngành xuất bản nhằm tìm ra một mô hình hoạt động bền vững cho báo chí địa phương trong thời đại truyền thông kỹ thuật số ngày càng phát triển mạnh mẽ hiện nay.
Reach sở hữu hơn 130 tờ báo và tạp chí tại Anh, với các tên tuổi lớn như Mirror, Express, Daily Record và Daily Star, cho đến các tờ tin tức địa phương như MyLondon, BelfastLive, Manchester Evening News… Khoảng 76% số người dùng internet ở Anh đọc các ấn phẩm của Reach. Tổng số lượng độc giả các tờ báo in và các trang tin trực tuyến của nhà xuất bản này lên tới khoảng 48 triệu người.
Chỉ trong vòng một thập niên qua, khoảng 300 tờ báo địa phương ở Anh đã phải đóng cửa. Nguyên nhân chính là do hơn 1 tỷ bảng Anh giá trị quảng cáo đã chuyển hướng và chảy vào túi của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Facebook và Google. Vào giữa những năm 90 thế kỷ trước, khi Facebook còn sơ khai, thị trường quảng cáo trên các báo địa phương của Anh trị giá khoảng 2,5 tỷ bảng Anh. Tới cuối năm 2022, thị trường này được định giá chỉ còn khoảng 241 triệu bảng Anh.
Ông Douglas McCabe, Giám đốc điều hành của Enders Analysis, một công ty nghiên cứu độc lập của Anh về các ngành công nghiệp sáng tạo đánh giá, ngày càng nhiều thách thức xuất hiện trên thị trường xuất bản tin tức. Lượng phát hành báo in đã giảm với tốc độ đáng lo ngại, có thể đã giảm ở mức khoảng 65% trong vòng 10 hoặc 12 năm qua. Ông Douglas McCabe cho biết, các nhà xuất bản đã áp dụng một số giải pháp để cứu vãn tình hình như tăng giá bán và giảm số trang, nhưng quy mô công nghiệp của báo in ngày càng thu hẹp và kém bền vững hơn trước rất nhiều.
JPI Media, chủ sở hữu cũ của các tờ báo nổi tiếng như Scotsman và Yorkshire Post, đã “bán mình” chỉ với giá 10 triệu bảng Anh hơn hai năm trước. Trước đây, chỉ riêng Scotsman từng được định giá ở mức 160 triệu bảng Anh vào năm 2005, trong khi Yorkshire Post và các ấn phẩm liên quan được định giá lên tới 570 triệu bảng Anh vào năm 2002.
Quảng cáo và hoạt động in ấn theo lối truyền thống đối mặt sự suy giảm không thể đảo ngược. Tình hình trở nên trầm trọng hơn do giá giấy tăng lên mức cao nhất trong vòng 30 năm qua, trong bối cảnh lạm phát tăng vọt, kéo theo các chi phí cho hoạt động tiếp tục tăng ở mức đáng báo động.
Tại London, tờ Evening Standard đã rơi vào “hố đen tài chính” với khoản lỗ lên tới gần 70 triệu bảng Anh trong 5 năm qua. Đại dịch Covid-19 buộc người lao động phải ở trong nhà và các đợt cắt giảm ngân sách liên tục đã gây thiệt hại lớn cho các tòa soạn địa phương trên khắp nước Anh.
Chuyển đổi số trở thành giải pháp được nhiều tờ báo và nhà xuất bản tin tức địa phương ở Anh áp dụng và gặt hái được những thành công nhất định. Theo Enders Analysis, lượng người dùng truy cập các trang web địa phương của các nhà xuất bản tin tức chính của Anh đạt mức tăng trưởng ấn tượng trong năm qua.
Tuy vậy, nỗ lực chuyển đổi sang môi trường trực tuyến phần lớn vẫn không cứu vãn được doanh thu quảng cáo. Các báo in đánh mất khoản doanh thu hàng tỷ bảng Anh từ quảng cáo trong thập niên qua, trong khi chỉ kiếm lại được tổng cộng 229 triệu bảng Anh từ quảng cáo trực tuyến trong năm 2022.
Ông Douglas McCabe nhận xét rằng, quy mô độc giả trực tuyến hiện nay rất ấn tượng, song các nhà xuất bản tin tức dường như chưa tìm ra cách hiệu quả để duy trì lượng truy cập và đem tới những giá trị thật sự hữu ích cho người dùng. Phần lớn các trang tin tức hiện nay không đem lại doanh thu một cách bền vững. Các báo thường đặt ra mục tiêu trọng tâm là thu hút càng nhiều người truy cập càng tốt, nhưng lại không đầu tư vào những giá trị có thể giữ chân độc giả.
Sự tăng trưởng chậm lại của toàn thị trường kỹ thuật số nói chung cũng gây thêm áp lực đáng kể trong cuộc chiến sinh tồn của các tờ báo. Báo cáo công bố gần đây của Reach cho thấy, các khoản thu nhập kỹ thuật số của công ty này đã giảm khoảng 12% trong năm nay.
Giải pháp nâng cao chất lượng
Theo một phân tích của Press Gazette, số lượng phương tiện truyền thông địa phương mới ra mắt đã cân bằng với số lượng đóng cửa trong khoảng thời gian hai năm kể từ tháng 9/2020. Điều này cho thấy ngành xuất bản tin tức chưa đến mức “sụp đổ thảm khốc” như nhiều người dự đoán.
The Mill, hay còn gọi là The Manchester Mill, là một tờ báo trực tuyến ra đời vào tháng 6/2020, đúng trong thời kỳ đại dịch Covid-19. The Manchester Mill chủ yếu hoạt động bằng nguồn thu chính từ lượt đăng ký của bạn đọc trực tuyến. Khoảng 2.000 người đăng ký hiện nay trả 7 bảng Anh mỗi tháng hoặc 70 bảng Anh một năm, để có thể truy cập các bài báo chuyên sâu trên web hoặc nhận nội dung qua email mỗi ngày. Trong khi đó, những người đăng ký gói miễn phí cũng nhận được hai email tin tức mỗi tuần.
Nhà sáng lập của The Manchester Mill, ông Joshi Herrmann cho rằng, dường như các nhà xuất bản lớn đã bỏ cuộc và đây chính là cơ hội để bắt đầu xây dựng lại các phương tiện truyền thông ở địa phương. The Manchester Mill đã hoạt động có lãi và mở rộng quy mô với hai ấn phẩm theo mô hình tương tự ở Sheffield và Liverpool. Cả hai ấn phẩm này đều đang trên đà hòa vốn trong năm nay, với số lượng người đăng ký trả phí hiện nay là hơn 4.000 người.
Ông Joshi Herrmann cho biết, hiện ông hoạt động với sáu nhân viên toàn thời gian và đây là lượng nhân sự tối thiểu cần thiết để tạo ra một sản phẩm có chất lượng khả thi cho các độc giả trả phí. Nhà sáng lập của The Manchester Mill nhấn mạnh nhu cầu lớn về báo chí địa phương chất lượng cao trong những năm qua.
Về những câu chuyện thành công khác trong lĩnh vực truyền thông địa phương tại Anh có thể kể đến tờ báo điều tra độc lập The Bristol Cable. Tờ báo này ra đời năm 2014, trong bối cảnh mô hình kinh doanh của các báo in tại Anh “rơi tự do”. Nhằm vượt qua thất bại của các phương tiện truyền thông địa phương thuộc sở hữu của các công ty tư nhân, một nhóm nhỏ các tình nguyện viên tại Bristol đã huy động vốn từ cộng đồng và cho ra mắt một tờ báo hoạt động vì cộng đồng.
Với số vốn huy động được ban đầu là 3.300 bảng Anh, The Bristol Cable đã tồn tại trong gần một thập niên qua, cho ra đời những bài báo điều tra được cộng đồng đánh giá rất cao và giành được một số giải thưởng danh giá dành cho báo chí địa phương của Anh. The Bristol Cable hiện có khoảng 2.500 thành viên, cũng chính là các nhà tài trợ cho hoạt động của tờ báo. Mô hình thành viên đã tạo điều kiện thuận lợi để các nhà báo độc lập tập trung vào các cuộc điều tra dài hạn, mang tính đột phá, thay vì sản xuất những tin tức nóng giống như trên các trang mạng vốn hoạt động với mục tiêu tìm kiếm doanh thu từ các cú nhấp chuột của bạn đọc.
Trong số các nhà xuất bản tin tức truyền thống, The Courier và The Press and Journal, những tờ báo khu vực bán chạy nhất tại Anh đã thực hiện những bước chuyển đổi đáng kinh ngạc khi duy trì được lượng độc giả báo in, đồng thời sở hữu lượt đăng ký trực tuyến lên khoảng 30.000 người.
Giám đốc điều hành của Hiệp hội Truyền thông tin tức (NMA), ông Owen Meredith nhấn mạnh vai trò quan trọng của các phương tiện truyền thông địa phương trong việc nắm giữ quyền giám sát thay cho các cộng đồng trên khắp nước Anh. Truyền thông địa phương hiện nay phải đối mặt những thách thức lớn trong mô hình kinh doanh, nhưng vẫn có thể tiếp cận được lượng độc giả khổng lồ nhờ nỗ lực chuyển đổi số. Hiện còn rất nhiều việc cần làm để có thể duy trì một tương lai thật sự bền vững cho báo chí địa phương.
