Trang chủ Trung du và miền núi phía Bắc Đồng bằng sông Hồng Bắc Trung Bộ Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên Đông Nam Bộ Đồng bằng sông Cửu Long

Ứng dụng công nghệ bảo vệ di sản

Với khoảng hơn 1,3 triệu tài khoản đăng ký sử dụng Hue-S, thành phố Huế đang phát triển và tích hợp nhiều chức năng về di sản văn hóa kết hợp với bản đồ số thông minh, đồng thời nỗ lực ứng dụng thêm nguồn dữ liệu sẵn có để phục vụ công tác bảo tồn di sản.

Lắp đặt trạm đo mực nước tự động phục vụ mục tiêu phòng, tránh thiên tai tại Huế.
Lắp đặt trạm đo mực nước tự động phục vụ mục tiêu phòng, tránh thiên tai tại Huế.

Ngày 30/10, Sở Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Hội thảo “Định hướng xây dựng và vận hành kịch bản đô thị thông minh tại thành phố Huế”. Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu phát triển đô thị thông minh của thành phố trong giai đoạn mới. Thông qua chương trình, các chuyên gia đã trao đổi, thống nhất phương pháp xây dựng kịch bản, mô hình và cách thức triển khai dịch vụ đô thị thông minh trên nền tảng IOCv2 và ứng dụng Hue-S; phổ biến quy trình thiết kế, thử nghiệm, kích hoạt dịch vụ; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương đăng ký và triển khai những dịch vụ phù hợp với nhu cầu quản lý, điều hành.

Với địa phương từng hứng chịu ba trận lũ lớn trong giai đoạn 2020-2025, mục tiêu phát triển đô thị thông minh cũng gắn liền bài toán ứng phó biến đổi khí hậu. Từ tháng 9, Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) phối hợp cùng Chi cục Thủy lợi và Biến đổi khí hậu thành phố Huế đã chính thức tích hợp tính năng dữ liệu radar thời tiết lên ứng dụng Hue-S. Giải pháp công nghệ này được triển khai ngay thời điểm bắt đầu mùa mưa bão nhằm nâng cao năng lực chủ động ứng phó thiên tai cho cả chính quyền và người dân. Tới ngày 21/9, hai trường đại học Nhật Bản cũng giới thiệu dự án dựng bản đồ năng lực trữ nước của lưu vực sông Hương.

Ngoài ra, thành phố cũng ứng dụng bản sao số và mô hình thủy văn, thủy lực để mô phỏng lại các trận lũ cũ ở hơn 300 nghìn điểm. Từ đó, địa phương sẽ huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) dự báo các kịch bản trong chưa đầy ba phút, kèm dự kiến 12 bản đồ ngập lụt cho 12 phương án điều tiết hồ chứa. Tất cả nguồn dữ liệu trên sẽ được kết nối với trung tâm điều hành.

Tròn một năm trước, chiều 2/11/2025, sau những đợt mưa lũ kéo dài làm ngập 32 xã, phường, một đoạn tường Hoàng thành dài hơn 14m, cao khoảng 4,3m đổ sập. Rõ ràng, không thiết bị nào giữ nổi một bức tường cổ trước dòng nước kỷ lục. Song, dữ liệu đo đạc sẽ cảnh báo sớm tới các chuyên gia và đội ngũ quản lý di tích, về những khu vực dễ bị tổn thương hay cần sớm được gia cố trước thiên tai.

Mới đây, thành phố và Trung tâm Công nghệ thông tin (HueCIT) vừa được vinh danh tại Giải thưởng Chuyển đổi số Việt Nam năm 2026 với các giải pháp nền tảng Hue-S, IOC và hệ sinh thái số văn hóa-du lịch. Phần lớn các sản phẩm số hóa di sản được công bố hiện nay hướng về mục tiêu phục vụ du khách và lưu trữ cấu trúc, hình ảnh di sản: ứng dụng tham quan, thực tế ảo, kỹ thuật chiếu hình ảnh động lên bề mặt công trình. Điển hình như việc quét 3D điện Thái Hòa trước khi hạ giải là nỗ lực đáng khích lệ. Cùng đó, với gần 1.000 địa danh được công nhận, xếp hạng và kiểm kê, thành phố Huế đang nỗ lực ứng dụng công nghệ nhằm dự báo sớm, cũng như giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu, lên hệ thống các di tích địa phương.

Sau cơn lũ năm 2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính đã yêu cầu thành phố Huế rà soát tổng thể các hạng mục dễ tổn thương và xây dựng phương án dài hạn thích ứng với biến đổi khí hậu. Khi địa phương đã có trung tâm điều hành, mạng lưới cảm biến và các mô hình phòng, chống ngập lụt liên tục được cập nhật lên bản đồ, đã đến lúc hệ thống di tích, di sản được bảo vệ một cách chủ động và hiệu quả hơn.