Bạo lực trên cơ sở giới trong môi trường học đường đôi khi chỉ bắt đầu từ những lời trêu chọc, áp đặt khuôn mẫu nam nữ hoặc sự thiếu tôn trọng không gian riêng tư. Trong khi đó, trẻ em không phải lúc nào cũng đủ kiến thức, kỹ năng để nhận biết những hành vi không phù hợp, bảo vệ bản thân hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ. Bởi vậy, giáo dục bình đẳng giới, phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới ngay từ ghế nhà trường giúp trẻ hình thành những kỹ năng thiết yếu: Biết tôn trọng sự khác biệt, giải quyết bất đồng không dùng bạo lực, thiết lập giới hạn cá nhân và lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm.
ThS Phạm Nguyên Cường, nguyên Phó Vụ trưởng Bình đẳng giới (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội trước đây), cho rằng: “Giáo dục bình đẳng giới cần bắt đầu ngay trong gia đình và nhà trường, từ chính cách người lớn ứng xử với trẻ. Việc xóa bỏ những khuôn mẫu giới, tạo điều kiện để cả trẻ em trai và trẻ em gái tự tin thể hiện bản thân có ý nghĩa quan trọng trong hình thành nhận thức bình đẳng từ sớm”.
Hiểu được những vấn đề ấy, ngành giáo dục cùng các tổ chức, đoàn thể đã triển khai nhiều giải pháp đưa kiến thức bình đẳng giới, kỹ năng phòng ngừa bạo lực vào trường học.
Tháng 10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2026-2030, nhấn mạnh việc lồng ghép giáo dục giới tính, bình đẳng giới, kỹ năng tự bảo vệ và an toàn số trong các hoạt động giáo dục.
Riêng với Bắc Trung Bộ, những cách tiếp cận này đang được cụ thể hóa bằng các mô hình phù hợp với điều kiện địa phương. Ở Hà Tĩnh, với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và nguồn lực tài chính từ Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA), Sở Y tế Hà Tĩnh đã khởi động Dự án “Nhân rộng mô hình phòng ngừa và ứng phó bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái tại Hà Tĩnh” giai đoạn 2025 - 2027, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh tham gia với vai trò là đơn vị liên kết. Ngày 14/10 vừa qua, dự án chính thức cho ra mắt các câu lạc bộ thể thao thúc đẩy bình đẳng giới trong trường học, giúp học sinh rèn luyện khả năng hợp tác, kiểm soát cảm xúc, giải quyết bất đồng thay vì sử dụng bạo lực.
Trong khi đó, tại Quảng Trị, câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh phối hợp với các trường, triển khai từ đầu năm 2023 tại các trường trung học cơ sở lại tạo không gian để nhóm các học sinh nam, nữ cùng tìm hiểu bình đẳng giới, quyền trẻ em và kỹ năng phòng ngừa bạo lực. Thông qua vẽ tranh, đóng kịch, thảo luận nhóm, những vấn đề tưởng chừng trừu tượng trở thành tình huống gần gũi để học sinh trao đổi, bày tỏ quan điểm và thực hành ứng xử.
Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, vấn đề đặt ra là làm thế nào để giáo dục bình đẳng giới, phòng ngừa bạo lực trở thành hoạt động thường xuyên, thay vì dừng lại ở các buổi ngoại khóa hay dự án có thời hạn. Điều này đòi hỏi giáo viên được trang bị phương pháp phù hợp, học liệu gần gũi với từng lứa tuổi và sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, các tổ chức xã hội.
