Trong khi những bức xúc của người dân tại dự án (DA) Khu dân cư Bình Dương chưa được giải quyết thì UBND tỉnh Đồng Nai tiếp tục cho phép Công ty An Hưng Phát lập quy hoạch, quyết định phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 DA Khu dân cư và tái định cư (TĐC) tại xã Phước Tân (TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai). Đây là DA thể hiện rõ hơn những dấu hiệu bất chấp quy định pháp quy hiện hành của các cấp chính quyền tỉnh Đồng Nai.
Trích dẫn sai luật, đánh lận con đen
Với cái tên DA Khu dân cư và TĐC tại xã Phước Tân, TP Biên Hòa đã có thể thấy được sự lập lờ trong việc xác định DA thương mại và TĐC. Nhưng vấn đề đặt ra ở đây là có bao nhiêu phần trăm diện tích trong DA dành cho công tác TĐC? Trong khi đó, với loại hình DA Khu dân cư và TĐC không hề có trong hệ thống văn bản từ Luật Đất đai, Nghị định Chính phủ hay Thông tư hướng dẫn của bộ, ngành để thực hiện các DA đô thị, khu dân cư (?). Ngay việc phương án đền bù, thu hồi đất của DA Khu dân cư và TĐC trong Luật Đất đai hay Nghị định hướng dẫn luôn độc lập với nhau.
Trên thực tế, hàng loạt các văn bản pháp lý của UBND tỉnh Đồng Nai để Công ty An Hưng Phát thực hiện lập thủ tục đầu tư, thu hồi đất có nội dung mập mờ và thậm chí còn viện dẫn nội dung văn bản không có trong Luật Đất đai. Liên quan đến việc lập quy hoạch giai đoạn I của DA Khu dân cư Phước Tân, ngày 18-9-2013, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Phan Thị Mỹ Thanh (hiện là Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, người vừa bị Ủy ban Kiểm tra T.Ư kỷ luật Đảng về hàng loạt sai phạm trong quá trình công tác tại tỉnh Đồng Nai) ký Văn bản số 7655/UBND-ĐT với nội dung là sau khi xem xét Văn bản số 81/VB-AHP của Công ty An Hưng Phát, Chủ tịch UBND tỉnh có ý kiến như sau: “Mục tiêu đầu tư DA phù hợp quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời một phần mục tiêu DA nhằm đáp ứng nhu cầu TĐC cho các DA trên địa bàn TP Biên Hòa. Tuy nhiên, do DA có ảnh hưởng đến đất lúa, hiện nay Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) đã lập hồ sơ trình UBND tỉnh báo cáo Bộ TN&MT xem xét, trình Thủ tướng Chính phủ cho phép trước khi chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Do đó, trong thời gian chờ ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, nhằm tiết kiệm thời gian và đẩy nhanh tiến độ triển khai khu TĐC cho các DA trên địa bàn TP Biên Hòa, UBND tỉnh thống nhất chủ trương cho Công ty An Hưng Phát lập quy hoạch giai đoạn I với diện tích 49,7 ha, trình duyệt theo đúng quy định”.
Vấn đề đặt ra là: Căn cứ vào đâu để bà Phan Thị Mỹ Thanh ký văn bản này? Ở đây có thể hiểu, việc quy hoạch, triển khai thực hiện DA này là theo đề nghị từ phía doanh nghiệp và trên thực tế, chưa được HĐND tỉnh Đồng Nai phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất (?). Tuy nhiên, hơn sáu tháng sau, ngày 19-3-2014, bà Phan Thị Mỹ Thanh mới ký cấp Giấy phép quy hoạch (thời hạn 12 tháng) cho Công ty An Hưng Phát, với tính chất là DA khu dân cư thương mại đồng thời một phần đáp ứng mục tiêu TĐC trên địa bàn TP Biên Hòa; được quy hoạch và đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đáp ứng yêu cầu cuộc sống của người dân tại DA và khu vực, phù hợp định hướng quy hoạch chung của TP Biên Hòa.
Sự vội vàng của các cấp chính quyền tỉnh Đồng Nai còn thể hiện tại Văn bản số 8131/UBND-ĐT vẫn do bà Phan Thị Mỹ Thanh ký về việc thỏa thuận địa điểm của DA tại ấp Miễu xã Phước Tân. Nhưng thực tế, DA nằm tại ấp Đồng. Đặc biệt, ngay văn bản của Sở TN&MT gửi Công ty An Hưng Phát số 425/STNMT-QH do Giám đốc Sở TN&MT Lê Viết Hưng ký ngày 3-2-2015 về việc hướng dẫn thủ tục thu hồi đất DA Khu dân cư và TĐC tại xã Phước Tân, TP Biên Hòa đã ghi rõ “Theo quy định tại điểm d, khoản 3, Điều 62 Luật Đất đai 2013 quy định về thu hồi đất để phát triển kinh tế- xã hội (KT-XH) vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì DA Khu dân cư và TĐC thuộc trường hợp nhà nước thu hồi đất”. Nhưng nội dung này đã khác hoàn toàn với nội dung trong Luật Đất đai 2013, trong đó khoản 3 của Luật này là “Thực hiện các DA do HĐND cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất” và nội dung của điểm d là “DA xây dựng khu đô thị mới, khu dân cư nông thôn mới, chỉnh trang đô thị, khu dân cư nông thôn, cụm công nghiệp, khu sản xuất, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, hải sản tập trung, DA phát triển rừng phòng hộ, rừng đặc dụng”.
Dân là người chịu thiệt?
Dù dựa trên hàng loạt văn bản được đánh giá là thiếu tính pháp lý, đến ngày 13-2-2015, UBND tỉnh Đồng Nai vẫn có Quyết định số 458/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 DA Khu dân cư và TĐC tại xã Phước Tân (TP Biên Hòa) do Công ty An Hưng Phát làm chủ đầu tư. Trong đó phần diện tích dành cho nhà ở xã hội và TĐC (gồm nhà ở liên kế và chung cư) thì có diện tích quy hoạch là 47.894 m2 (tương đương hơn 4,7 ha đất), chiếm chưa đến 10% diện tích của DA. Nhìn vào đây có thể thấy, phần lớn diện tích này bảo đảm cho người dân TĐC tại chỗ cho người dân thuộc diện bị “giải tỏa trắng” tại DA và nếu có chỉ một phần rất ít để TĐC cho các DA TĐC khác. Như vậy, toàn bộ diện tích khoảng 45,2 ha đất còn lại của DA sẽ được đầu tư nhằm mục đích kinh doanh thương mại?
Trong khi đó, theo bảng tổng hợp số liệu bồi thường, hỗ trợ về đất của Trung tâm phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai Chi nhánh TP Biên Hòa, DA Khu dân cư và TĐC tại xã Phước Tân (đợt 2), tháng 5-2017, thì hầu hết diện tích đất được tính đền bù đều là đất nông nghiệp với mức giá từ 110.000 đồng đến 260.000 đồng/m2. Đối với diện tích đất ở mỗi hộ chỉ từ 60 đến 260 m2 được bồi thường với giá cao nhất là 1,8 triệu đồng và thấp nhất là 643.200 đồng/m2.
Diện tích đất nằm trong diện bị thu hồi, giải tỏa lớn nhất thuộc về ông Trần Văn Trăm, với hơn 9.647 m2. Nhưng toàn bộ được tính là đất trồng cây lâu năm, giá bồi thường là 110.000 đồng/m2. Với diện tích đất này gia đình ông Trần Văn Trăm nhận được hơn một tỷ đồng. Thực tế, tại khu vực này theo khảo sát của phóng viên báo Thời Nay, đất nền đang được các DA bất động sản bán ra từ 12 đến 15 triệu đồng/m2, vị trí gần đường quốc lộ 51 lên đến hơn 20 triệu đồng/m2.
Với những bất cập về cách giải quyết của UBND tỉnh Đồng Nai, người dân tại xã Phước Tân đã có nhiều đơn khiếu nại, tố cáo gửi cơ quan chức năng. Và cũng đã có hàng chục cuộc gặp gỡ, trao đổi và giải quyết của lãnh đạo tỉnh Đồng Nai với dân nhưng dường như mọi thắc mắc của người dân ngày càng trở nên vô vọng (?). Thậm chí, đã có trường hợp người dân do quá bức xúc gửi đơn theo kiện đến khắp các cơ quan T.Ư và Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình gửi UBND tỉnh Đồng Nai xem xét và có biện pháp giải quyết. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại thì những bức xúc của người dân vẫn… còn nguyên đó!
Vấn đề đặt ra là, liệu chính quyền tỉnh Đồng Nai đang có dấu hiệu cố tình hiểu sai Luật Đất đai? Trong các văn bản thông báo trả lời khiếu nại của người dân TP Biên Hòa đã cho rằng: “DA Khu dân cư và TĐC do Công ty An Hưng Phát làm chủ đầu tư thuộc trường hợp nhà nước thu hồi đất”. Được viện dẫn căn cứ theo quy định tại điểm d, khoản 3, Điều 62 Luật Đất đai 2013.
Tuy nhiên, tại Điều 62 Luật Đất đai 2013 lại nêu rất rõ: “Thu hồi đất để phát triển KT-XH vì lợi ích quốc gia, công cộng” và nội dung tại điểm d, khoản 3 cũng không hề có cụm từ nào dành cho “DA Khu dân cư và TĐC”. Trong khi đó, theo Văn bản ra ngày 9-12-2011 của UBND tỉnh Đồng Nai thì sau khi quy hoạch sử dụng đất đai giai đoạn 2011 - 2020 được phê duyệt, giao Sở Kế hoạch và Đầu tư xem xét, tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh xử lý việc thỏa thuận cho doanh nghiệp theo đúng trình tự pháp luật đối với “DA Khu dân cư và TĐC” tại xã Phước Tân do Công ty An Hưng Phát đề nghị đầu tư.
