Lo toan cuối năm
Còn hai tháng nữa mới đến Tết Nguyên đán Mậu Tuất, nhưng không ít NLĐ nghèo đô thị đã phải lo toan. Hành trình kiếm “nồi bánh chưng” của họ dường như vất vả, nhọc nhằn hơn. Chị Nguyễn Thị Duyên (xã Duyên Thái, huyện Thường Tín, Hà Nội) phàn nàn: “Một tháng trở lại đây, giá nhiều loại hàng tăng chóng mặt. Gạo tăng từ 2.000 - 2.500 đồng/kg; đường, dầu ăn, các loại đậu, đỗ... đều tăng từ 3.000 - 5.000 đồng/kg; đặc biệt giá rau xanh còn được ví đắt ngang với thịt lợn... khiến chi tiêu trong gia đình tôi phát sinh tăng cao”. Mà việc chi tiêu, ăn uống của cả gia đình cũng như tiền nong cho con cái học hành, tất tật đều trông chờ vào gánh hàng chạy chợ hàng ngày của chị. Do vậy, hỏi đến chuyện lo Tết, chị Duyên cười trừ: “Tôi lại cố đi chợ sớm hơn, về muộn hơn, lấy nhiều hàng hơn để kiếm thêm lãi lo cái Tết cho gia đình!”.
Lâu nay, chị Duyên và vài người phụ nữ cùng xã mùa nào thức nấy, gom hàng rau quả của bà con quanh làng rồi đi bán theo kiểu “thu tận gốc, bán tận ngọn” nhưng vẫn không có lãi cao. Chị Duyên kể rằng, họ phải dậy từ 4 giờ sáng, đạp xe lên trung tâm Hà Nội bán hàng. Nhóm của họ chia nhau ra đứng bán ở các cổng chợ Dịch Vọng, Nhà Xanh, Cầu Giấy, Thành Công, Láng Thượng, Ngã Tư Sở... Đến trưa vãn hàng, họ lại hẹn gặp nhau ở trước cổng Nghĩa trang liệt sĩ Hà Nội ở đường Hồ Tùng Mậu, quây quần ăn cơm nắm mang từ nhà rồi ở đó bán nốt số hàng còn lại.
Chị Lê Thị Hồng, quê ở huyện Lý Nhân, Hà Nam lên Hà Nội rửa bát, chạy bàn cho một quán phở ở phố Lò Đúc, tâm sự: “Mỗi tháng tôi phải gửi 1.500.000 đồng cho ba bố con ở quê”. Chị ngồi tính toán chi li: 200 nghìn đồng cho cháu nhỏ nộp tiền học ở trường mẫu giáo. Cháu còn nhỏ, lại thường xuyên ốm yếu, vào mùa rét những cơn hen suyễn lại đến nên mỗi tháng cũng tiêu tốn 500 nghìn đồng tiền thuốc men nữa. Cháu lớn học THCS mỗi tháng cũng phải đóng các khoản hết 300 nghìn đồng, chưa kể tiền mua sách vở, dụng cụ học tập. Số còn lại nộp tiền điện, tiền hiếu, hỉ, tiền ăn tiêu dè sẻn của cả ba bố con...”. Vì làm việc chăm chỉ, sạch sẽ nên cứ cuối năm, chị Hồng đều được gia chủ thưởng thêm cho một tháng lương về quê ăn Tết. Chị chỉ lo mua bánh kẹo về biếu ông bà chứ ông xã ở quê vẫn tăng gia thêm con lợn, đàn gà và nhà còn ít ruộng cấy nên không lo nồi bánh chưng lắm. Trước khi về quê, chị không quên mua cho các con tấm áo mới diện Tết.
Chi phí sinh hoạt của người lao động dịp cuối năm thường tăng cao. Ảnh: NAM ANH
Tăng ca, tăng thu nhập
Phần đông công nhân (CN) đều chia sẻ rằng, cuối năm, họ càng phải dồn sức để tăng ca, làm thêm để tích cóp tiền lo Tết. Cuộc sống xa nhà, ngoài làm việc để lo cuộc sống bản thân, mỗi năm Tết đến về quê, họ lại phải lo sao cho có “một tấm, một món” đưa về biếu bố mẹ và quà cáp cho mọi người.
Khoảng 21 giờ, chúng tôi có mặt tại cổng KCN Bắc Thăng Long (huyện Đông Anh, Hà Nội), giờ này vẫn còn nhiều tốp công nhân tăng ca cuối cùng ra về. Trên từng gương mặt, ai nấy đều lộ vẻ mệt mỏi vì làm việc căng thẳng kéo dài. “Đã thành thông lệ, cứ đến gần Tết là CN chúng em lại đua nhau đăng ký tăng ca để có thêm tiền lo Tết, lo cho gia đình”, nữ CN may Nguyễn Thị Lan (quê Phú Thọ) cho biết.
Nói chuyện với chúng tôi trên đường về nhà trọ sau giờ tăng ca, chị Bế Thị Hồng (quê Lạng Sơn) cho biết, vào thời điểm cận Tết, CN rất muốn công ty tăng ca để có thêm thu nhập. Nếu không cố gắng thì năm nay chị sẽ không có tiền gửi về quê. Vì vậy, mệt mấy chị cũng làm, bởi không phải riêng chị Hồng mà phần lớn CN đều “đua nhau” sẵn sàng tăng ca để có thêm thu nhập trong dịp Tết này.
“Tết nhất đến nơi rồi, em phải cố gắng “cày” để có thêm ít tiền tiêu rồi phụ giúp bố mẹ nữa”, CN Nguyễn Thị Huệ (quê Bắc Kạn) tâm sự. Theo chị Huệ, do thu nhập không cao, thưởng Tết lại ít nên chị và nhiều CN khác phải cố gắng tăng ca để có thêm tiền chi tiêu, mua sắm. Cuối năm nay, thưởng Tết không tăng trong khi giá cả thị trường lại tăng vùn vụt nên chị phải cố gắng làm thêm giờ.
Còn anh Nguyễn Văn Mạnh (quê Nghệ An), đang làm bảo vệ cho một công ty tại KCN Bắc Thăng Long cho biết: “Hôm nào không làm bảo vệ, có người kêu làm đâu tôi làm đấy, bốc xếp, giao hàng hay bất kể việc gì, miễn có thêm thu nhập. Tết sắp đến mà vợ tôi lại vừa mất việc, năm nay gia đình không về quê nữa, chỉ ráng kiếm thêm ít tiền gửi về quê cho ông bà thôi”.
Chăm lo lương, thưởng Tết cho NLĐ
Tổng LĐLĐ VN đã có kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm lo cho đoàn viên và NLĐ nhân dịp Tết Nguyên đán Mậu Tuất. Theo đó, Tổng LĐLĐ VN đề nghị các cấp CĐ chú trọng các hoạt động: Chăm lo tiền lương, tiền thưởng cho NLĐ trong dịp Tết; tổ chức các hoạt động đưa đoàn viên và NLĐ về quê ăn Tết; tổ chức các hoạt động Tết cho đoàn viên và NLĐ không có điều kiện về quê ăn Tết; tổ chức các hoạt động thăm hỏi, tặng quà cho đoàn viên và NLĐ...
Về việc chăm lo tiền lương, tiền thưởng cho NLĐ trong dịp Tết, Tổng LĐLĐ VN đề nghị CĐ cơ sở chủ động tham gia với người sử dụng lao động xây dựng và giám sát thực hiện kế hoạch trả lương, thưởng, các khoản phúc lợi khác trước Tết, bảo đảm quyền lợi của NLĐ; sớm công khai kế hoạch về lương, thưởng Tết để NLĐ biết; tham gia với người sử dụng LĐ triển khai thực hiện Nghị định của Chính phủ về điều chỉnh tiền lương tối thiểu vùng từ 1-1-2018.
Bên cạnh đó, CĐ cơ sở cần chủ động đề xuất với người sử dụng LĐ chi thêm tiền thưởng, thù lao khác, tổ chức thăm hỏi, tặng quà, mừng tuổi… ngoài tiền lương được thanh toán theo quy định của pháp luật đối với đoàn viên và NLĐ phải làm việc trong những ngày Tết, nhằm động viên kịp thời NLĐ hăng hái làm việc ngay từ đầu năm mới.
Với LĐLĐ các tỉnh, thành phố, Tổng LĐLĐ VN đề nghị các đơn vị cần đề xuất với chính quyền đồng cấp có biện pháp giúp đỡ, hỗ trợ, tổ chức thăm hỏi, trợ cấp khó khăn cho cho NLĐ tại những doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh chưa thanh toán kịp tiền lương, tiền thưởng trước Tết để NLĐ có điều kiện đón Tết.
Tổng LĐLĐ VN cũng đề nghị các cấp CĐ cần có kế hoạch tổ chức các hoạt động đưa đoàn viên và NLĐ về quê ăn Tết. Cụ thể, CĐ cơ sở cần chủ động nắm số lượng đoàn viên và NLĐ có nhu cầu về quê nghỉ Tết để có kế hoạch đưa NLĐ về quê vui Tết và đón trở lại làm việc sau Tết.
Đối với CĐ cơ sở tại các doanh nghiệp (DN) sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, Tổng LĐLĐ VN đề nghị CĐ cần tham gia, phối hợp với người sử dụng LĐ xây dựng kế hoạch tổ chức xe đưa đoàn viên và NLĐ về quê nghỉ Tết và đón trở lại doanh nghiệp sau Tết, hoặc tổ chức đăng ký mua vé xe, vé tàu hỗ trợ cho đoàn viên và NLĐ về quê nghỉ Tết.
Đối với CĐ cơ sở tại các DN sản xuất, kinh doanh khó khăn, CĐ cơ sở cần rà soát, lập danh sách đoàn viên và NLĐ có hoàn cảnh khó khăn, đã nhiều năm chưa có điều kiện về quê nghỉ Tết, đề nghị với CĐ cấp trên tạo điều kiện, hỗ trợ cho đoàn viên và NLĐ có vé tàu, xe miễn phí để về quê đón Tết.
Theo kế hoạch, năm 2018, chương trình Tết sum vầy chăm lo Tết cho đoàn viên và NLĐ sẽ được tổ chức tại tất cả các cấp CĐ, từ Tổng LĐLĐ VN đến CĐ cơ sở, trong đó chương trình cấp Tổng Liên đoàn sẽ được tổ chức tại tỉnh Hưng Yên. Thời điểm tổ chức chương trình Tết sum vầy cấp Tổng LĐLĐ VN sẽ diễn ra vào trước ngày nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tuất 10 ngày.
Để chương trình chăm lo Tết cho đoàn viên và người LĐ đạt hiệu quả cao nhất, Tổng LĐLĐ VN đề nghị LĐLĐ cấp tỉnh, thành phố và tương đương, LĐLĐ cấp huyện và tương đương căn cứ chương trình, kịch bản Tết sum vầy của Tổng LĐLĐ VN hướng dẫn, tùy thuộc vào tình hình thực tế của địa phương các cấp CĐ xây dựng cho phù hợp. Thời gian tổ chức là trước ngày tháng Chạp năm Đinh Dậu.
Riêng với cấp CĐ cơ sở, tại các cơ quan, đơn vị, DN có điều kiện, CĐ cơ sở đề xuất với người sử dụng LĐ hoặc thủ trưởng cơ quan có kế hoạch tổ chức Tết sum vầy cho đoàn viên, NLĐ trước khi nghỉ Tết theo lịch của đơn vị mình.
Theo Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ VN Mai Đức Chính, hoạt động chăm lo Tết cho đoàn viên và NLĐ phải bảo đảm nội dung các hoạt động vừa đánh giá kết quả chăm lo việc làm, tiền lương, thu nhập đời sống của đơn vị đối với NLĐ, vừa ghi nhận sự đóng góp của NLĐ với sự phát triển của đơn vị; đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ và tặng quà cho đoàn viên, NLĐ có hoàn cảnh khó khăn, tặng vé tàu xe cho người về quê dịp Tết.
