Không dễ làm thầy
CK là một ngành đòi hỏi rất nhiều yếu tố từ kiến thức, nghiệp vụ, kinh nghiệm, cảm xúc và cả sự khôn ngoan. Phức tạp là vậy, nên nhu cầu nâng cấp bản thân của những người trong ngành cũng phải liên tục và tất nhiên là phải học, mà đã học thì phải có thầy, nhưng đây lại là một phạm trù rất rộng. Có lẽ, người thầy CK rõ ràng nhất chính là giảng viên chuyên ngành tại các trường đại học, các khóa đào tạo nghiệp vụ khi họ cung cấp kiến thức nền tảng, chuyên sâu có giáo trình, giáo án rõ ràng cho các bậc học... Nhưng thầy CK cũng có thể chỉ là nhân viên môi giới, hay thậm chí bạn bè của nhà đầu tư (NĐT) hướng dẫn lẫn nhau.
Thời gian học các kiến thức cơ bản cũng khá ngắn nên mức độ gắn bó giữa thầy và trò cũng không cao. Khi đã bước ra thực tế, NĐT gần như sẽ phải “tự bơi” thay vì có một người thầy đồng hành. Đây là khác biệt rõ rệt nhất về vai trò của người thầy trong ngành CK so các ngành khác như khoa học, nghệ thuật… Những ngành này thì ngay cả các chuyên gia xuất sắc nhất, vẫn có những “sư phụ” của mình để học hỏi cả đời vẫn chưa hết kiến thức. Từ học thuật chuyển sang thực tế là vô cùng khắc nghiệt, phũ phàng và người giỏi học thuật chưa chắc đã thành công trong thực tế. Lúc này, NĐT hay những người làm trong ngành CK hầu như phải tự học, hoặc suy nghĩ, chiêm nghiệm hoặc đúc rút những kinh nghiệm hay từ đồng nghiệp, những tiền bối đi trước, chỉ thỉnh thoảng mới đi học những khóa ngắn hạn mà thôi. Ngay đến việc ôn luyện và thi chứng chỉ phân tích đầu tư, được xem là đỉnh cao trong lĩnh vực CK thì phần lớn cũng là tự học.
Vai trò định hướng
Thực tế, người thầy có thể dạy ít hay nhiều, nhưng người dạy đầu tiên, mang tính chất vỡ lòng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng, đặc biệt ở việc định hướng. Một thí dụ đơn giản, nếu một NĐT mới được học hỏi kinh nghiệm từ một chuyên gia phân tích kỳ cựu, làm việc tại công ty CK lớn tất nhiên sẽ có nền tảng tốt hơn hẳn so NĐT chỉ nắm bắt những kiến thức sơ sài từ bạn bè, chuyên đầu cơ ngắn hạn, lướt sóng. Có thể tại một thời điểm nào đó, những tay lướt sóng, đầu cơ rất “nhanh giàu” nhờ gặp thời cơ, nhưng dám chắc trong dài hạn, những người được trang bị kiến thức, nền tảng tốt và chịu khó học hỏi sẽ nổi bật lên, và cơ hội tồn tại trên thị trường cũng cao hơn.
Nói vậy là bởi CK dù biến hóa khôn lường, cổ phiếu (CP) rẻ vẫn có thể rẻ hơn, CP đắt vẫn có thể tăng giá mạnh… nhưng vẫn dựa trên những nguyên tắc cơ bản, đặc biệt là trong dài hạn. Những CP có tiềm năng tăng trưởng tốt, quản trị hiệu quả sớm hay muộn cũng sẽ tăng giá. Những người nắm rõ và nhớ kỹ những nguyên tắc này khi vận dụng một cách khéo léo chắc chắn sẽ thành công. Cũng phải nói thêm rằng, dân CK, đặc biệt là những người có kinh nghiệm thường “học” nhiều nhất từ những người đứng đầu nơi mình làm việc. Đó cũng là lý do một số công ty quản lý quỹ, công ty CK có người giỏi, nhưng nếu “sếp” không còn có thể hướng dẫn cho nhân viên, thì nhân viên giỏi sẽ lại nhanh chóng chuyển sang nơi khác, nơi có sếp giỏi hơn để học.
