Trên thực tế, vì nhiều lý do, nguyên tắc hiển nhiên này chưa phải lúc nào cũng được thực hiện tốt. Trong các báo cáo dân nguyện nhiều kỳ và báo cáo tháng 3/2025, một trong những trăn trở được nhắc đi nhắc lại là hoạt động khám, chữa bệnh trá hình, mạo danh bác sĩ các bệnh viện lớn, không có chứng chỉ hành nghề y. Bản báo cáo nêu trên chưa kịp cập nhật vụ bê bối sữa giả, thuốc giả lớn nhất trong nhiều năm trở lại đây, được cơ quan công an công bố ngày 12/4. Vụ việc càng làm cho người dân có tâm lý lo âu, thậm chí bất an về sức khỏe cộng đồng.
Đối chiếu với ba “chân kiềng” trên, có lẽ việc cần làm ngay là rà soát những văn bản quy phạm pháp luật liên quan và sớm có câu trả lời: Liệu có khoảng trống pháp lý trong những văn bản quy phạm hiện hành hay không? Nếu có, cơ quan của Quốc hội có thể đưa ra thông báo cho cử tri, người dân cả nước được biết, hoặc Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đưa vào báo cáo công tác dân nguyện tháng 3/2025 của Quốc hội. Đây chính là chức năng thẩm tra - giám sát, không chỉ là nhiệm vụ của Ủy ban Dân nguyện và Giám sát, mà của tất cả các cơ quan dân cử, cũng như từng đại biểu dân cử. Làm tốt nhiệm vụ này, “điểm danh” những văn bản pháp luật chồng chéo, mâu thuẫn, những khoảng trống pháp lý trong quản lý lĩnh vực, ngành nghề chính là cách phòng ngừa hiệu quả nhất những vụ vi phạm “tày đình” nhắm đúng vào những đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương hơn cả. Các cơ quan của Quốc hội vừa qua đã chỉ ra vẫn còn 35 nội dung quy định chi tiết thi hành của 14 luật, hai pháp lệnh chưa được ban hành đúng thời hạn, trong đó có nội dung đã “nợ đọng” hơn 10 năm. Có ba văn bản ban hành chưa đúng thẩm quyền, ba văn bản chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, ba văn bản, 22 nội dung chưa phù hợp, chưa được quy định cụ thể, có khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện…
“Chân kiềng” thứ ba, kiến nghị hết sức quan trọng. Cũng tại phiên họp thứ 44 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận, văn bản trả lời kiến nghị cử tri của các cơ quan chức năng đã tốt hơn, bớt lòng vòng, chung chung, hình thức. Một số kiến nghị liên quan đến quyền lợi của người dân đã được các bộ, ngành nghiêm túc tiếp thu, tích cực xem xét để xử lý. Một số kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nêu tại các báo cáo giám sát của những kỳ họp trước được các cơ quan chức năng giải quyết kịp thời, nhất là Chính phủ đã có văn bản rốt ráo chỉ đạo các bộ, ngành. Song, Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ rõ một số vấn đề cử tri kiến nghị nhưng chưa được kịp thời giải quyết và nhấn mạnh, từ đó nêu yêu cầu các giải pháp cần mạnh mẽ hơn nữa, lấy sự hài lòng của cử tri và nhân dân làm thước đo.
Cũng cần khẳng định rõ, cải thiện chất lượng giải quyết kiến nghị không chỉ là xử lý những phản ánh, bức xúc của cử tri và nhân dân. Từ góc độ cơ quan thẩm tra, giám sát, các báo cáo đưa ra cần thể hiện mạnh mẽ về quan điểm; rõ ràng về hướng đề xuất xử lý; xác định trách nhiệm và thời gian thực hiện. Đặc biệt quan trọng là hậu kiểm các kiến nghị giám sát trước đó để tiếp tục theo đuổi đến cùng vấn đề từng được phát hiện. Đây là những giải pháp hiệu quả hơn cả để xây dựng và củng cố lòng tin của cử tri và nhân dân.
