Theo báo cáo, đến tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt phương án cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 Bộ, cơ quan; dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 3.064/4.888 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh (đạt 62,7%); cắt giảm 2.263/6.974 điều kiện kinh doanh thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (đạt 32%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết 66 đặt ra trong năm 2025 (30%)…
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn rất nhiều việc phải làm. Số liệu thống kê từ Bộ Tư pháp cho thấy hệ thống thủ tục hành chính hiện hành có quy mô lớn, với tổng số 5.896 thủ tục hành chính. Trong đó có 1.800 thủ tục hành chính có thành phần hồ sơ có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu và 1.740 trường thông tin thuộc 21 cơ sở dữ liệu đã sẵn sàng chia sẻ. Việc cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, vì thế, là khả thi và thậm chí là xu thế tất yếu.
Tiếc thay, việc triển khai cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính chưa được triển khai nhanh chóng, đồng đều như mong muốn. Vẫn còn tình trạng chưa quyết liệt tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính để thay thế thành phần hồ sơ bằng giấy tờ điện tử; vẫn có tâm lý e ngại khi sử dụng giấy tờ điện tử vì lo lắng tính chính xác trong việc kết nối, đồng bộ dữ liệu, dẫn đến việc không áp dụng thực hiện.
Trong một xã hội vận động không ngừng, việc nảy sinh các quy định và thủ tục mới là một tất yếu khách quan. Tuy nhiên, nếu coi thủ tục là những thực thể sống, thì chúng cần được theo dõi, “cắt tỉa”, chỉnh sửa mỗi ngày, thay vì để mọc thành rừng rậm rạp cản trở sự phát triển.
Thực tế, áp lực từ “rừng” thủ tục bất cập vẫn đang hiện diện trong mọi ngõ ngách của đời sống, gây ra những tổn thương tuy không dễ nhìn thấy như những container hoa quả bị hư hỏng vì chờ đợi thông quan, nhưng thiệt hại có khi còn to lớn hơn nhiều. Trong lĩnh vực y tế, nơi quy trình chuyển tuyến, tiếp nhận bệnh nhân rườm rà đôi khi vô tình cướp đi “thời gian vàng” của người bệnh, biến những thủ tục hành chính thành lằn ranh sinh tử. Trong lĩnh vực đầu tư, những quy định chồng chéo về phòng cháy, chữa cháy hay cấp phép xây dựng khiến hàng nghìn dự án “đắp chiếu”, làm đóng băng nguồn vốn khổng lồ và bào mòn niềm tin của doanh nghiệp. Ngay cả trong giới khoa học, những quy định về quyết toán kinh phí cứng nhắc đang buộc người trí thức phải dành thời gian cho những con số kế toán thay vì tập trung vào sáng tạo, trực tiếp kìm hãm đổi mới sáng tạo - động lực phát triển quốc gia.
Rõ ràng, thủ tục sinh ra là để phục vụ quản lý, nhưng quản lý để thúc đẩy cuộc sống. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh thông điệp mạnh mẽ về việc đổi mới tư duy lập pháp: “Dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”. Quản lý phải kiến tạo phát triển, không phải chỉ để quản lý”. Một cơ chế lành mạnh phải là một cơ chế biết tự soi chiếu và dũng cảm cắt bỏ những “nhánh gai” thủ tục đã lỗi thời, thậm chí tiềm ẩn rủi ro lợi ích nhóm; bảo đảm cho dòng chảy cuộc sống luôn được thông suốt, lành mạnh ■
