Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV của Đảng đã đặt tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững là một trong các đột phá chiến lược. Đặc biệt, Dự thảo ghi rõ: "Tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước, trong đó thể chế chính trị là then chốt, thể chế kinh tế là trọng tâm, các thể chế khác là rất quan trọng".
Cũng phải nhắc lại, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế kinh tế đã có những bước đột phá. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoàn thiện khung khổ pháp lý của nền kinh tế thị trường, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, kiến tạo sự phát triển trên không gian số, thể chế hóa đầy đủ quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tổ chức, cá nhân… được nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi. Chỉ riêng Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV đã thông qua sửa đổi Hiến pháp và 34 luật. Đến kỳ họp thứ 10, nội dung lập pháp lớn nhất so với tất cả các kỳ họp từ đầu nhiệm kỳ đến nay, sẽ xem xét 49 dự án luật, bốn nghị quyết thuộc công tác lập pháp.
Trong báo cáo đánh giá 5 năm thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội 10 năm 2021-2030, những yếu tố chưa thông thoáng, thuận lợi để huy động được tối đa các nguồn lực cho thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tiếp tục được nhận diện.
Cụ thể, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vẫn thiếu đồng bộ, chưa đầy đủ để bảo đảm thị trường vận hành thông suốt, hiệu quả, chưa tạo khung khổ pháp lý đầy đủ, toàn diện, thuận lợi để khơi thông nguồn lực trong dân và giải phóng sức sản xuất của nền kinh tế.
Tư duy xây dựng pháp luật còn nặng về quản lý hơn là kiến tạo phát triển, nhất là đối với những vấn đề, mô hình kinh tế mới; vẫn còn tư duy "quản được đến đâu thì mở đến đó", "không quản được thì cấm". Một số chính sách, pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu, chưa theo kịp với tình hình thực tiễn; còn tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo trong một số văn bản pháp luật; việc áp dụng pháp luật đôi khi thiếu thống nhất...
Điều này cho thấy cách làm truyền thống đã không còn phù hợp trong bối cảnh hiện tại, không đủ để đạt được yêu cầu hoàn thiện thể chế để nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế và hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế.
Dự thảo Báo cáo Chính trị đã đặt ra các nhiệm vụ cụ thể, từ rà soát, rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến đầu tư kinh doanh, phát triển công nghệ tài chính, tài sản số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh tế mới nổi khác đến Xây dựng cơ chế, chính sách thu hút hiệu quả các quỹ đầu tư quốc tế; huy động nguồn lực phát triển các công trình hạ tầng chiến lược như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, điện hạt nhân, điện gió ngoài khơi... Rất nhiều công việc lớn, mới, đòi hỏi tư duy bứt phá, sáng tạo và nỗ lực thực thi mạnh mẽ, quyết liệt, dám nghĩ, dám làm.
Cũng phải nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới khi quán triệt Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tổng Bí thư đã nói: Nghị quyết số 66-NQ/TW chính là lời hiệu triệu cho một cuộc cải cách thể chế sâu sắc, nhằm xây dựng một hệ thống pháp luật hiện đại, thực chất, vì nhân dân phục vụ, đồng thời tạo ra động lực bền vững cho công cuộc xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh trong
thế kỷ XXI.
Một cuộc cải cách thể chế sâu sắc đang đòi hỏi sự vào cuộc với quyết tâm cao nhất của cả hệ thống chính trị.
