Vụ bắt cóc con tin chấn động nước Mỹ năm 1976

Mùa hè năm 1976 ở thành phố Chowchilla, bang California (Mỹ) đã xảy ra một vụ bắt cóc trẻ em làm chấn động dư luận “xứ cờ hoa”. Tổng cộng 27 nạn nhân, trong đó 26 trẻ em, đã bị nhốt trong một thùng xe tải và chôn sâu dưới lòng đất. Tuy nhiên, điều kỳ diệu đã xảy ra khi những “thiên thần nhỏ” đã tự đào đường hầm trốn và thoát chết trong gang tấc.
Khai quật chiếc thùng xe từng chứa 26 học sinh và lái xe dưới lòng đất năm 1976.
Khai quật chiếc thùng xe từng chứa 26 học sinh và lái xe dưới lòng đất năm 1976.

Những đứa trẻ dũng cảm

Theo trang tin Lenta.ru (Nga), chiều 15/7/1976, xe bus của Trường tiểu học Dairyland, thành phố Chowchilla chở 26 học sinh ở độ tuổi từ 5 đến 14 về nhà sau chuyến tham quan mùa hè. Ngồi trên ghế lái là một người đàn ông 55 tuổi tên Frank Edward Ray. Trên hành trình trở về nhà, cả một quãng đường dài không có dấu hiệu bất thường, lái xe chỉ tập trung vào quan sát đường đi, còn trẻ con thì nô đùa vui vẻ, chia sẻ những ấn tượng sau chuyến đi đầy thú vị.

Đến khoảng 4 giờ chiều, một chiếc xe tải mầu trắng đột nhiên xuất hiện chặn đường xe bus, buộc lái xe phải giảm tốc gấp. Bước ra khỏi xe là hai người đàn ông trùm đầu kín mít chỉ để hở hai mắt, trên tay lăm lăm hai khẩu súng trường. Hai kẻ lạ mặt ra hiệu mở cửa xe và nhanh chóng lao lên uy hiếp lái xe. Một kẻ chĩa súng vào Ray khống chế, yêu cầu lái xe theo hướng hắn chỉ dẫn, kẻ còn lại ngồi ngay bên cạnh ghế lái với ánh mắt hung tợn. Chiếc xe tải trắng mà chúng sử dụng để chặn đầu xe bus do một kẻ bịt mặt thứ ba cầm lái, chạy ngay sát phía sau.

Sau khi đi được một đoạn đường không xa, những kẻ lạ mặt yêu cầu xe bus của trường dừng giữa lòng sông cạn khô được bao quanh bởi các bụi cây cao, cạnh đó có một chiếc xe tải khác đang đợi sẵn. Những kẻ lạ mặt ra lệnh cho người lái xe và những đứa trẻ di chuyển lên chiếc xe tải chờ sẵn giống kiểu xe chuyên dùng để chở tù nhân. Dường như chúng đã chuẩn bị kỹ cho kịch bản này khi sơn đen các cửa sổ và ốp gỗ bên trong để ngăn bọn trẻ nhìn hoặc nghe thấy tiếng của những kẻ bắt cóc.

“Sau khi được chuyển sang chiếc xe tải bị dán kín cửa kính, chúng tôi di chuyển cả nửa ngày mà xe đi đâu không ai biết. Lúc đầu, chúng tôi thậm chí còn không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Chúng tôi đã khóc rất nhiều, nhưng sau đó cố gắng trấn an nhau bằng các bài hát”, một trong những học sinh bị bắt cóc sau đó nhớ lại.

Sau 11 giờ di chuyển, cuối cùng những kẻ bắt cóc dừng ô-tô gần một mỏ đá cách thành phố Livermore 170km. Chúng bắt lái xe và tất cả trẻ em đi xuống thùng xe tải được chôn ở độ sâu bốn mét bằng thang gỗ, sau đó phủ đất lên nóc xe. Bên trong thùng xe lúc này có nệm, đèn pin, quạt, một ít nước, bánh mì và đậu phộng, phía sau cũng có một nhà vệ sinh tạm bợ. Lúc này, lái xe Ray hiểu rằng, nguồn cung oxy có hạn và nếu ông và những đứa trẻ không ra khỏi xe sớm thì khả năng tử vong là rất cao. Trong khi hầu hết các học sinh đang hoảng loạn, nam sinh lớn tuổi nhất Michael Marshall (14 tuổi) cùng Ray bắt đầu lên kế hoạch trốn thoát. Người đàn ông và thiếu niên gan dạ quyết định xếp những tấm nệm chồng lên cao để với tới lối vào trên trần thùng xe. Họ hành động rất nhanh và cẩn trọng. Trong thời khắc sinh tử này, Ray thật sự ấn tượng trước hình ảnh Michael - cậu bé với gương mặt dường như không hề biết sợ hãi, đầy quyết tâm khi cậu liên tục lấy tay đào bới đến kiệt sức, nhưng rồi chỉ nghỉ một chút rồi cậu bé lại tiếp tục.

Sau nhiều nỗ lực, cuối cùng những đứa trẻ và Ray đã di chuyển được tấm trần kim loại, nhưng lại bị một hộp gỗ chắn ngang lối ra. Những đứa trẻ và lái xe quyết định đào đường hầm vòng tránh. Sau 16 giờ bị “chôn sống”, vào khoảng 8 giờ tối ngày 16/7, tia sáng đầu tiên đã lọt vào bên trong thùng xe tải dưới lòng đất.

Khi đường hầm thông, Michael quyết định là người đầu tiên chui ra ngoài để quan sát xem những kẻ bắt cóc có ở gần đây không. “Tôi thò đầu ra ngoài và không nhìn thấy ai. Tôi nhận ra rằng, chúng tôi đang ở trên một ngọn đồi chung quanh là những cây lớn”, Michael kể lại.

Khi biết những kẻ bắt cóc không lảng vảng gần đó, Michael quay lại thùng xe và cùng Ray giúp tất cả các con tin thoát ra ngoài. Lên khỏi mặt đất, họ chạy theo hướng phát ra âm thanh lạch cạch giống như tiếng máy xúc của một công trường xây dựng. Đúng vậy, chạy được không xa họ nhìn thấy máy xúc và những người công nhân đang làm việc. Những người công nhân vô cùng ngạc nhiên, không biết những đứa trẻ đột nhiên xuất hiện từ đâu. Đáp lại những cái nhìn khó hiểu, Ray nói: “Chúng tôi đến từ Chowchill và chúng tôi bị lạc”. Nghe vậy, những công nhân tại công trường lập tức gọi cảnh sát.

Sau khi cảnh sát đến, Ray đã kể lại tất cả sự việc. Lúc này cảnh sát nghi ngờ Frederick Woods, con trai của chủ mỏ đá, bởi chỉ y mới có khả năng ra vào mỏ đá tự do và đồng phạm của Woods có thể là hai anh em James và Richard Schoenfeld. Đúng vậy, trong quá trình khám xét khu đất của Woods, họ đã tìm thấy một khẩu súng được sử dụng trong vụ bắt cóc, bản thảo giấy đòi tiền chuộc và một quyển sổ ghi rõ kịch bản hành động. Thời điểm này, Woods và hai đồng phạm không còn ở lại đây. Nhưng chỉ sau hai tuần, cả ba tên bắt cóc đều bị bắt. Richard Schoenfeld đã tự đầu thú, còn anh trai của y bị bắt ở Menlo Park, bang California, gần mỏ đá, trong khi đó Frederick Woods bị bắt giam khi y đang lẩn trốn ở Vancouver (Canada).

Những đứa trẻ bị bắt cóc năm 1976. Ảnh: AP

Những đứa trẻ bị bắt cóc năm 1976. Ảnh: AP

Sự trả giá và hệ lụy ám ảnh

Kết quả điều tra sau đó kết luận động cơ gây án của ba tên tội phạm đều do nợ nần chồng chất. Để có tiền trả nợ chúng đã quyết định bắt trẻ em làm con tin và dự định đòi năm triệu USD tiền chuộc, nhưng trong đêm thực hiện phi vụ này, những kẻ bắt cóc không thể liên hệ được với các nhà chức trách. Đường dây điện thoại thời điểm đó luôn trong tình trạng bị nghẽn do báo chí và gia đình nạn nhân gọi tới hỏi thăm tin tức quá nhiều. Sau thời gian di chuyển dài mệt mỏi, chúng không canh chừng các con tin mà đi ngủ. Khi vừa tỉnh dậy vào sáng hôm sau, nhóm bắt cóc bỗng thấy truyền thông đưa tin 27 nạn nhân đã tự giải thoát. Những tên tội phạm này đã lên kế hoạch cho vụ bắt cóc ở Chowchilla trong hơn một năm. Trong thời gian này, chúng thường xuyên theo dõi lộ trình của xe bus, xây dựng boong-ke ngầm…

Tại phiên tòa xét xử, cả ba nghi phạm đều nhận tội bắt cóc đòi tiền chuộc và bị kết án tù chung thân vào ngày 17/2/1978. Hai anh em Richard Schoenfeld và James Schoenfeld sau đó lần lượt được ân xá và trả tự do vào năm 2012 và 2014. Còn Frederick Woods bị bác đơn xin ân xá vì không nhận ra đầy đủ mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội, vi phạm nội quy trong tù như tàng trữ điện thoại.

Hiện nay, các nạn nhân của vụ bắt cóc và chôn sống hơn 40 năm trước vẫn phải chịu đựng những tổn thương tâm lý khác nhau. Larry Park, một trong những học sinh trong vụ bắt cóc chia sẻ: “Vụ bắt cóc 46 năm trước đây để lại ám ảnh rất lớn trong suốt cuộc đời tôi. Sau những gì đã xảy ra, tôi thường cáu gắt, đôi khi giận dữ trẻ con, nhiều khi không kìm chế được cảm xúc của bản thân”. Thậm chí, do tâm lý không ổn định, năm 21 tuổi Larry Park đã vướng vào sử dụng ma túy. Trước đó, trong phiên tòa xét xử những kẻ bắt cóc, Park cũng đã gặp những kẻ phạm tội và nói lời tha thứ cho chúng.

Michael Marshall, năm 14 tuổi đã giúp người lái xe giải thoát những con tin cho biết, bản thân anh đã cố gắng không nghĩ về những kẻ bắt cóc, tuy nhiên hành động của những tên tội phạm thật sự là cú sốc lớn khiến anh không thể nào quên. “Tôi không thể tha thứ cho những gì họ đã khiến bố mẹ tôi phải trải qua”, người hùng của vụ giải cứu nói với tâm trạng suy tư. Michael đã bị nghiện rượu và thường xuyên rơi vào tình trạng rối loạn tâm lý nặng nề. Chàng thanh niên dũng cảm năm nào chỉ có thể bỏ rượu cách đây 10 năm khi đã gần 50 tuổi.

Một nạn nhân khác của vụ bắt cóc, Jennifer Hyde, thừa nhận rằng, cô đã có một thời gian dài mắc hội chứng sợ ngủ. Cô đã phải thường xuyên đi nhà thờ và sự giúp đỡ động viên của cha mẹ, đồng nghiệp mới vượt qua được nỗi ám ảnh quá lớn này. “Tôi muốn mọi người biết rằng, cô gái nhỏ bị bắt cóc và chôn sống ngày đó đã có thể vượt qua và sống một cuộc sống tuyệt vời”, Jennifer Hyde nói.

Có thể bạn quan tâm

Sri Lanka trục xuất nhiều người nước ngoài bị nghi ngờ liên quan tội phạm mạng. Ảnh: AFP

Xu hướng dịch chuyển của tội phạm số

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.

Anh hào hội tụ ở VCK World Cup 2026.

World Cup: Guồng quay "tỷ đô" (Kỳ 1)

Khi Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino mô tả World Cup 2026 là “sự kiện vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”, đó có thể là một cách nói phóng đại. Song, nếu xét riêng các tiêu chí quy mô tổ chức và doanh thu, ngày hội bóng đá tại Bắc Mỹ thật sự mang tầm vóc chưa từng có. Phía sau câu chuyện giải trí, thưởng thức với mặt cỏ xanh mượt, những bàn thắng và vũ điệu trên khán đài, World Cup thực chất là một “dòng thác” kinh tế với những vòng xoáy tài chính khốc liệt. Hãy tạm gác các vấn đề chuyên môn sang một bên, để cùng tìm hiểu guồng quay “tỷ đô” của sự kiện thể thao được mong đợi nhất năm.

Một nhóm Samurai Nhật Bản vào khoảng năm 1890. Ảnh: GETTYIMAGES

Di sản của các samurai Nhật Bản

Hơn 150 năm sau cuộc cải cách toàn diện Duy Tân Minh Trị, hơn 80 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai, samurai không còn là giai cấp thống trị xã hội Nhật Bản. Tuy nhiên, những hậu duệ của họ vẫn sống và đóng vai trò mới trong đời sống xã hội ngày nay tại Nhật Bản. Văn hóa, tư tưởng và di sản của họ vẫn đang được gìn giữ, được ngưỡng mộ và ảnh hưởng sâu sắc tới nước Nhật hiện tại.

Xe phun sương làm mát không khí ở New Delhi. Ảnh: THE INDIAN EXPRESS

Thời tiết cực đoan ở Ấn Độ và Pakistan

Ấn Độ và Pakistan không hề xa lạ với nắng nóng. Tuy nhiên, đợt nắng nóng năm nay là điều hoàn toàn khác. Thời tiết cực đoan đã bắt đầu và kéo dài suốt từ giữa tháng 4. Nhiệt độ ban ngày vượt 46 độ C ở nhiều nơi, hàng chục người đã chết, nhu cầu điện năng cao chưa từng thấy, hạn hán trầm trọng cùng vô số vấn đề dân sinh khác đang đe dọa Ấn Độ và Pakistan.

Mẫu xe điện EA1 Xdream của hãng BYD. Ảnh: AFP

Bí quyết thành công của BYD

Trong chưa đầy ba thập kỷ, một doanh nghiệp khởi nguồn từ lĩnh vực pin tại Trung Quốc đã vươn mình trở thành công ty dẫn dắt ngành công nghiệp xe điện toàn cầu. Câu chuyện của BYD không đơn thuần là thành công của một hãng xe, mà là minh chứng sống động cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn, năng lực làm chủ công nghệ và cách tiếp cận chiến lược khác biệt.

Hoa nhài trở thành biểu tượng của thôn Thạch Tỉnh.

Đánh thức giá trị từ một loài hoa

Từ những cánh đồng hoa nhài, Hoành Châu đã tạo dựng nên ngành kinh tế trị giá hàng chục tỷ nhân dân tệ, mở ra cách làm nông nghiệp hiện đại gắn kết du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới.

Xuồng vũ trang của Iran hoạt động gần một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: AP

Chiến lược “ngoại giao pháo hạm” tại Hormuz

Eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, từ lâu đã là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu, với khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) thế giới đi qua trong thời bình.

Các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô vui mừng sau chiến thắng phát-xít Đức. Ảnh: WIKIPEDIA

Biểu tượng bất hủ của tinh thần quật khởi

Ngày Chiến thắng (9/5/1945) là ngày lễ trọng đại đối với nhân dân các nước thuộc Liên Xô (trước đây), đối với người dân ở các nước trong liên minh chiến đấu chống phát-xít, đối với tất cả những người luôn tưởng nhớ và tôn vinh ký ức về những anh hùng đã chiến đấu để tiêu diệt chủ nghĩa phát-xít.

Ảnh ghép do FBI thực hiện về một vụ nhìn thấy UFO. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải mật hồ sơ về UFO

Tháng 5 này, Lầu Năm Góc lần đầu công bố các tài liệu tối mật liên quan những hiện tượng dị thường không xác định, trước đây được biết đến rộng rãi hơn dưới cái tên UFO (vật thể bay không xác định).

Người dân Phần Lan đề cao lối sống cởi mở và hòa đồng xã hội. Ảnh: GETTYIMAGES

Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới, năm 2026 chứng kiến lần thứ chín liên tiếp Phần Lan được bầu chọn là “Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới”, một thành tựu đặc biệt ấn tượng trong thế giới đầy biến động hiện nay.

Một khu dân cư Hồ Đồng tại Bắc Kinh. Ảnh: GETTYIMAGES

Xu hướng du lịch dựa vào cộng đồng

Với hơn 5.000 năm lịch sử, nhiều du khách đến Trung Quốc thường không tìm ngay đến các công trình hiện đại, mà họ muốn tìm hiểu văn hóa, di sản, chiêm ngưỡng những công trình lịch sử, trải nghiệm những con ngõ nhỏ, những đô thị cổ - nơi lưu giữ nhịp sống bản địa.

D’Artagnan được dựng tượng ở nhiều nơi trên nước Pháp. Ảnh: GETTY

Huyền thoại ngự lâm quân

Thi hài của D’Artagnan, người lính ngự lâm quả cảm trong bộ ba tiểu thuyết kinh điển của nhà văn lừng danh Alexandre Dumas, có lẽ đã được tìm thấy tại một nhà thờ cổ ở Hà Lan.

Ông John Ternus (bên trái) và Tim Cook tại trụ sở của Apple. Ảnh: CNN

Cuộc cải tổ của Apple

Ngày 20/4/2026, Tập đoàn công nghệ Apple (Mỹ) chính thức thông báo một thay đổi lãnh đạo quan trọng: Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ rời vị trí này vào ngày 1/9, chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành của Hội đồng quản trị.

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.