Bài toán xử lý rác thải điện tử

Điện thoại bỏ quên trong ngăn kéo, máy tính được thay mới hay pin mặt trời hết vòng đời đều thuộc dòng rác thải tăng nhanh nhất thế giới. Trong đó có những chất liệu như chì, thủy ngân… gây nguy hại, song cũng có đồng, vàng, coban và đất hiếm. Rác điện tử vừa là nguy cơ đối với môi trường và sức khỏe, vừa là đáp án cho bài toán an ninh nguyên liệu.

Rác thải điện tử đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu. Ảnh: INTERFAX
Rác thải điện tử đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu. Ảnh: INTERFAX

Gắn trách nhiệm của doanh nghiệp với tái chế

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy không thể giải quyết vấn đề chỉ bằng nhà máy tái chế. Chính sách phải can thiệp từ thiết kế, sử dụng, sửa chữa đến thu hồi vật liệu. Trách nhiệm nhà sản xuất, mạng lưới thu gom, cơ sở đạt chuẩn và dữ liệu truy xuất phải nối thành chuỗi, bởi nếu một mắt xích đứt, rác sẽ vào bãi chôn lấp, khu vực phi chính thức hoặc vượt biên giới dưới danh nghĩa hàng hóa tái chế.

Theo TASS, quy mô vấn đề đã vượt xa năng lực xử lý của không ít quốc gia đang phát triển. Báo cáo Giám sát rác thải điện tử toàn cầu lần thứ tư, do Viện Nghiên cứu và Đào tạo LHQ (UNITAR) và Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) đồng biên soạn, công bố vào năm 2024 xác định thế giới phát sinh 62 triệu tấn rác điện tử năm 2022, tăng 82% so năm 2010. Trong đó, chỉ 22,3% được ghi nhận thu gom, tái chế đúng quy trình. Khối lượng rác tăng bình quân 2,6 triệu tấn mỗi năm.

Rác điện tử không còn giới hạn ở những thứ cồng kềnh như tivi, máy tính hay tủ lạnh, mà thiết bị nhỏ tạo ra lượng rác trung bình khoảng 20 triệu tấn/năm và chỉ 12% được tái chế chính thức; máy tính xách tay, điện thoại và thiết bị viễn thông nhỏ tạo 4,6 triệu tấn rác/năm. Pin lithium-ion gây nguy cơ cháy nổ, còn chất làm lạnh có thể phát thải khí nhà kính nếu tháo dỡ thủ công.

Tác động nặng nhất của rác thải điện tử thường rơi vào cộng đồng yếu thế, khi họ kiếm sống bằng cách đốt dây lấy lõi đồng, dùng axit tách vàng phát tán kim loại nặng, khí độc. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có tới 18 triệu trẻ em, thanh - thiếu niên và 12,9 triệu phụ nữ có thể đối mặt nguy cơ sức khỏe liên quan tái chế phi chính thức; trẻ nhỏ đặc biệt nhạy cảm với chì, thủy ngân.

Trong khi đó, khoảng trống quản trị vẫn còn lớn. Theo ITU, giữa năm 2023, chỉ 81 quốc gia có chính sách riêng về xử lý rác thải điện tử, 67 nước áp dụng trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhưng chỉ 46 quốc gia có chỉ tiêu thu gom và 36 nước đặt mục tiêu tái chế. Thiếu sự thống nhất, kiểm toán và chế tài, tỷ lệ báo cáo có thể cao hơn lượng vật liệu thực thu hồi.

Chuyên gia LHQ Ruediger Kuehr cho biết, việc xử lý rác điện tử đã trở thành một phần của chính sách công nghiệp và an ninh chuỗi cung ứng. Theo Luật Tái chế thiết bị gia dụng của Nhật Bản, người tiêu dùng trả phí mua thiết bị trong khi nhà bán lẻ tiếp nhận, vận chuyển; nhà sản xuất tái chế điều hòa, tivi, tủ lạnh, máy giặt và những thiết bị điện tử khác. Ngưỡng tái chế đạt 70-82% tùy từng nhóm hàng hóa. Với thiết bị nhỏ, địa phương thu gom và chuyển cho doanh nghiệp được chứng nhận được phép tái chế.

Còn tại Hàn Quốc, nước này mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất thiết bị điện tử từ năm 2003. Theo đó, doanh nghiệp tự thu hồi rác thải điện tử hoặc trả chi phí tái chế. Bộ Môi trường Hàn Quốc cho hay, trong giai đoạn thí điểm giai đoạn 2022-2025, tỷ lệ tái chế thiết bị gia dụng tăng từ 48% lên 87%. Kinh nghiêm cốt lõi là phân chỉ tiêu đến nhà sản xuất đồng thời gắn với nghĩa vụ tài chính.

Trong khi đó, Chính phủ Israel từ năm 2012 đã yêu cầu nhà sản xuất và nhập khẩu của nước này tái chế lượng rác tương đương 50% khối lượng thiết bị bán ra. Nhà bán lẻ phải nhận thiết bị cũ khi giao hàng mới; tổ chức được chính phủ ủy quyền tài trợ thu gom tại từng địa phương. Tuy nhiên, năm 2022, chỉ 23% lượng thiết bị bán ra được công nhận tái chế do mức độ kiểm tra và dịch vụ tới hộ gia đình chưa được giám sát đầy đủ.

Ngoài ra, một số nước đã có chính sách khiến việc trả lại thiết bị dễ dàng hơn vứt bỏ. Nhật Bản dựa vào mạng lưới bán lẻ, còn Hàn Quốc kết hợp phân loại tại nguồn gắn với trách nhiệm doanh nghiệp; Israel áp dụng thu hồi “một đổi một”. Ở Mỹ, 25 bang có quy định về tái chế rác điện tử. Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ (EPA) khuyến nghị chọn nhà tái chế được kiểm toán theo R2 (bộ quy chuẩn toàn cầu dành riêng cho ngành tái chế thiết bị điện tử và quản lý vòng đời thiết bị công nghệ thông tin), hoặc e-Stewards (tiêu chuẩn khắt khe cấm hoàn toàn việc vùi lấp hoặc thiêu hủy rác thải điện tử độc hại); bao quát tình trạng môi trường, an toàn lao động. EPA coi đây là công cụ nhận biết nhà sản xuất xử lý có trách nhiệm.

Việc quy định chất lượng đầu ra của sản phẩm cũng được một số nước chú trọng. Chính phủ Nga buộc nhà sản xuất, nhập khẩu tự xử lý hoặc đóng phí môi trường liên quan rác thải điện tử. Từ tháng 9/2023, các cơ sở thu gom rác thải điện - điện tử tại nước này phải thu hồi ít nhất 85% khối lượng thành vật liệu thứ cấp; doanh nghiệp phải chuyển rác cho đơn vị đủ giấy phép, công suất và hệ thống cân. Chuẩn “độ sâu tái chế” này chỉ áp dụng cho rác đã tới cơ sở; hiệu quả công tác xử lý rác thải điện tử còn phụ thuộc các khâu thu gom, vận chuyển và giám sát.

152.jpg
Ảnh minh họa quy trình tái chế đất hiếm từ rác thải điện tử tại Mỹ. Ảnh: GETTY

Nâng tỷ lệ thu gom và tái chế

Nếu chính sách của các quốc gia “giậm chân tại chỗ”, lượng rác thải điện tử sẽ lên đến khoảng 82 triệu tấn vào năm 2030 và tỷ lệ được tái chế có thể giảm còn 20%. Tấm quang điện hết vòng đời được dự báo tăng từ 600.000 tấn năm 2022 lên 2,4 triệu tấn năm 2030. Hãng tin Reuters dẫn dự báo của Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) cho hay, rác thải từ pin năng lượng mặt trời có thể vượt 200 triệu tấn năm 2050. Pin xe điện, máy chủ phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết bị kết nối sẽ làm dòng rác thải toàn cầu trở nên phức tạp hơn trong việc xử lý.

Do đó, theo các chuyên gia môi trường, việc chuyển từ “tái chế nhiều hơn” sang “phát sinh ít hơn” là ưu tiên hàng đầu. Sản phẩm phải bền, dễ dàng tháo, thay pin và có thể cập nhật phần mềm lâu dài nhằm giúp người tiêu dùng hạn chế thay thiết bị mới. Quy định sửa chữa của Liên minh châu Âu (EU) áp dụng từ ngày 31/7 vừa qua buộc nhà sản xuất thuộc yêu cầu thiết kế sinh thái phải sửa sản phẩm trong thời gian ngắn với mức giá hợp lý.

Cùng với đó, các quốc gia nên coi rác thải điện tử như nguồn khoáng sản thứ cấp. Thủy luyện, công nghệ sinh học, robot tháo dỡ và AI có thể thu hồi kim loại với ít hóa chất hơn, tránh phát sinh CO2. Các sửa đổi liên quan Công ước Basel (hiệp định quốc tế được ký kết năm 1989 nhằm kiểm soát việc vận chuyển qua biên giới và tiêu hủy các chất thải nguy hại, bảo vệ sức khỏe con người và môi trường) có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, đưa rác điện tử nguy hại và không nguy hại vào thủ tục đồng thuận trước của nước nhập khẩu và quá cảnh. Ban Thư ký Công ước coi đây là bước tiến nhằm làm giảm dòng sản phẩm điện tử hết hạn sử dụng.

Hướng dẫn thống kê do UNITAR công bố tháng 2/2026 đề xuất mức độ thống nhất khi đưa thiết bị ra thị trường, thu gom rác phát sinh. Các nước thu nhập thấp cần được cung cấp tài chính, công nghệ và chia sẻ doanh thu để không tiếp tục gánh chi phí môi trường cho tiêu dùng toàn cầu.

Tuy vậy, triển vọng về xử lý rác thải điện tử toàn cầu không hoàn toàn bi quan. ITU-UNITAR tính toán rằng, nếu tỷ lệ thu gom và tái chế đạt 60% vào năm 2030, lợi ích về tài nguyên, khí hậu và sức khỏe có thể giúp tiết kiệm hơn 38 tỷ USD. Thành công không nên đo bằng số tấn rác thải “chuyển cho nhà tái chế”, mà bằng tuổi thọ sản phẩm, tỷ lệ thu gom, lượng vật liệu được đưa vào sản xuất trở lại và số lao động thoát phơi nhiễm độc hại. Khi các chỉ số được kiểm chứng cho thấy hiệu quả, rác thải điện tử mới trở thành “nguồn lực tuần hoàn”.

Có thể bạn quan tâm

Thế giới hiện đại tiêu thụ hơn 100 tỷ phần mì ăn liền mỗi năm. Ảnh: KOREA TIMES

Mì ăn liền sau bảy thập kỷ

Năm 1945, Nhật Bản lâm vào cuộc khủng hoảng lương thực sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhận nguồn bột mì viện trợ từ Mỹ, Chính phủ Nhật khuyến khích người dân làm bánh mì để giải quyết nạn đói. Tuy nhiên, bánh mì có vẻ không phù hợp với người Nhật. Đó là bối cảnh dẫn tới sự ra đời của một món ăn mới, sau này đã phổ biến toàn cầu suốt gần bảy thập kỷ, đó là mì ăn liền.

Rừng Amazon nằm trong lãnh thổ của 9 quốc gia khác nhau. Ảnh: GETTY IMAGES

Nỗ lực cứu rừng Amazon

Dưới thời Tổng thống Brazil Lula da Silva, cuộc chiến bảo vệ rừng Amazon đã có những tiến bộ rõ rệt. Tốc độ phá rừng, diện tích rừng trong vùng báo động đỏ, chỉ số suy thoái rừng đều giảm mạnh. Đặc biệt, việc Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP30), được tổ chức tại thành phố - Belem cửa ngõ dẫn vào Amazon - cuối năm 2025 cho thấy quyết tâm lớn từ nhân loại trong việc bảo vệ “lá phổi xanh” của địa cầu.

Tàu quân sự Mỹ cập cảng Philippines năm 2025. Ảnh: UPI

Kiến trúc đồng minh của Mỹ tại Thái Bình Dương

Trong vòng 10 ngày của năm 1951, ba hiệp ước đặt nền móng cho kiến trúc đồng minh của Mỹ tại Thái Bình Dương: Hiệp ước Phòng thủ chung Mỹ-Philippines ngày 30/8, Hiệp ước An ninh Australia-New Zealand-Mỹ (ANZUS) ngày 1/9 và Hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật Bản ngày 8/9. Hơn 75 năm sau, “chiếc bánh xe” với Mỹ ở trục và các đồng minh ở những nan hoa riêng biệt đan thành mạng lưới nhiều tầng.

An ninh nguồn nước tác động đến sự phát triển bền vững của các nước. Ảnh: INTERFAX

Nguồn nước trong giai đoạn biến đổi khí hậu

Các nhà hoạch định chính sách, nhà khoa học, doanh nghiệp và tổ chức xã hội toàn cầu đã gặp nhau tại Stockholm (Thụy Điển) và trên nền tảng trực tuyến trong Tuần lễ Nước thế giới. Chủ đề “Nước cho con người và tiến bộ” được lựa chọn vào thời điểm nước không còn chỉ là câu chuyện môi trường.

Vụ tấn công khủng bố làm rung chuyển nước Mỹ. Ảnh: REUTERS

Vụ khủng bố ngày 11/9 sau 25 năm

Ngày 11/9/2026, tên các nạn nhân vụ khủng bố khu phức hợp Trung tâm Thương mại thế giới (tháp đôi ở New York, Mỹ) sẽ lại được đọc tại khu tưởng niệm. Hai cột sáng tượng trưng cho tòa tháp đôi một lần nữa vươn lên bầu trời Manhattan. Một phần tư thế kỷ đã trôi qua, song những hồ sơ xét xử chưa đi đến phán quyết, các căn bệnh tiếp tục cướp đi sinh mạng người cứu hộ và một mối đe dọa đã thay đổi hình dạng.

Tỷ lệ sinh đang trong tình trạng thấp tại Thái Lan. Ảnh: REUTERS

Bài toán nhân khẩu học tại Thái Lan

Trong vòng chưa đầy một thế hệ, Thái Lan đi từ thành công nổi bật về kiểm soát mức sinh đến tình trạng số trẻ chào đời thấp nhất sau gần 75 năm. “Làn sóng bạc” không chỉ làm tăng chi phí y tế, hưu trí, mà còn thu hẹp lực lượng lao động, thay đổi cấu trúc gia đình, buộc nền kinh tế tìm động cơ tăng trưởng mới.

Thánh đường xanh tại Istanbul. Ảnh: BLUE MOSQUE

Thánh đường xanh của Đế chế Ottoman

Được xây dựng hơn 400 năm trước, Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed ở Istanbul, hay được biết tới dưới cái tên “Thánh đường xanh”, là một trong những nhà thờ Hồi giáo nổi tiếng nhất thế giới, đỉnh cao của tôn giáo, kiến trúc và văn hóa thời Ottoman. Nơi đây được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản thế giới. Nhà thờ Hồi giáo Sultan Ahmed được xem là một trong số ít công trình đạo Hồi từng được Giáo hoàng tới thăm.

Vợ chồng Oskar và Emilie Schindler là ân nhân của 1.200 người Do Thái. Ảnh: GETTY IMAGES

Cuộc đời thật sự của Schindler

Tác phẩm điện ảnh huyền thoại “Danh sách Schindler” (Schindler's List) là một câu chuyện có thật, kể về doanh nhân Oskar Schindler - người vừa là một thành viên đảng Quốc xã (NSDAP) của Đức Quốc xã, đồng thời là ân nhân của hơn 1.200 người Do Thái. Cuộc đời đầy thăng trầm và thành tựu nhân đạo vĩ đại của ông đã được vinh danh bởi nhiều nước và tổ chức quốc tế khác nhau.

Mô hình Trung tâm Hợp tác phòng thủ mạng (CCDCOE) của NATO tại Estonia. Ảnh: GETTY IMAGES

Mô hình phòng thủ mạng toàn xã hội của Estonia

Trong kỷ nguyên số, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quân đội, tiềm lực kinh tế hay khả năng kiểm soát lãnh thổ, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng duy trì hoạt động của xã hội trước những “cú đánh vô hình” trên không gian mạng. Estonia là một trong những quốc gia sớm nhận ra thực tế ấy. Cuộc tấn công mạng quy mô lớn vào mùa xuân năm 2007 đã biến quốc gia Baltic nhỏ bé này thành một “phòng thí nghiệm thực tế” về an ninh mạng, đồng thời mở đầu cho quá trình hình thành một mô hình phòng thủ mạng toàn xã hội.

Người cao tuổi tại Singapore tham gia lớp học về AI. Ảnh: GETTY IMAGES

Giải pháp thúc đẩy “nền kinh tế bạc” của Singapore

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, Singapore không lựa chọn cách ứng phó theo hướng mở rộng phúc lợi đơn thuần. Thay vào đó, đảo quốc này từng bước chuyển đổi tư duy, coi người cao tuổi là nguồn lực phát triển và “nền kinh tế bạc” là một động lực tăng trưởng mới.

Thế hệ Gen Z nổi bật với sự phá cách song cũng đối mặt nhiều khó khăn. Ảnh: GETTY IMAGES

Gen Z trong cấu trúc kinh tế - xã hội đương đại

Thế giới đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ chưa từng có tiền lệ về tốc độ và quy mô. Những người sinh trong giai đoạn 1997-2012, thường được gọi là Gen Z, không còn là “lứa thực tập sinh” ngồi ở rìa các tổ chức, mà đã bước hẳn vào trung tâm của guồng máy kinh tế toàn cầu.

Một tàu chở LNG từ Qatar cập cảng châu Âu. Ảnh: SHUTTERSTOCK

Bài toán năng lượng của “lục địa già”

Châu Âu đang hướng tới một mùa đông với bài toán năng lượng khó hơn nhiều so những năm trước. Các kho chứa khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức thấp nhất vào thời điểm này trong 15 năm qua, trong khi nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu ngày càng chịu sức ép bởi cạnh tranh gia tăng và những bất ổn địa - chính trị.

Hai bộ trưởng Chris Wright (bên trái) và Arabia Abdulaziz bin Salman ký kết thỏa thuận. Ảnh: AP

Đằng sau cú “quay xe” tỷ đô

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gắn thêm điều kiện mà thực chất là nhằm “bác” thỏa thuận hạt nhân dân sự trị giá hàng tỷ USD đạt được giữa Mỹ và Saudi Arabia, không chỉ là cú “quay xe” vào phút chót mà còn là đòn giáng mạnh vào quốc gia Hồi giáo Trung Đông này.

Doanh nghiệp sử dụng chai thủy tinh thiết kế riêng để quảng bá thương hiệu. Ảnh: ASFA

Sáng kiến quốc tế về tái chế thủy tinh

Trong hành trình hướng tới nền “kinh tế tuần hoàn”, thủy tinh được xem là một trong những vật liệu có nhiều tiềm năng nhất. Được sản xuất chủ yếu từ các nguyên liệu tự nhiên như cát silic, đá vôi và soda, thủy tinh không chỉ an toàn trong bảo quản thực phẩm mà còn có thể tái chế nhiều lần và gần như không bị suy giảm chất lượng. Thế nhưng trên thực tế, mỗi năm thế giới vẫn có hàng triệu tấn chai lọ, kính xây dựng và kính ô-tô bị chôn lấp do hệ thống thu gom thiếu đồng bộ, chi phí vận chuyển lớn hoặc khâu phân loại chưa hiệu quả.

Trẻ em dưới 16 tuổi tại nhiều quốc gia sẽ không được sử dụng mạng xã hội. Ảnh: GETTY IMAGES

Làn sóng cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội

Xu hướng cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang trở thành một làn sóng toàn cầu nhằm bảo vệ giới trẻ khỏi nội dung độc hại, nạn bắt nạt trực tuyến và các thuật toán gây nghiện.

Người dân New Delhi xoay xở tìm kiếm nguồn nước mỗi khi mùa hè đến. Ảnh: TIMES OF INDIA

Khủng hoảng nguồn nước ở New Delhi

Mỗi mùa hè, Thủ đô New Delhi của Ấn Độ lại bước vào một vòng tuần hoàn quen thuộc nhưng đầy bất an: Nhiệt độ tăng vọt, nhu cầu tiêu thụ nước leo thang, nguồn cung suy giảm và những chiếc xe bồn chở nước trở thành hình ảnh xuất hiện dày đặc trên các tuyến phố đông đúc của thành phố hơn 30 triệu dân này.

Phối cảnh Hộp đen Trái đất sau khi được lắp đặt. Ảnh: SCIENCE

Dự án “Hộp đen Trái đất”

Hộp đen Trái đất là dự án xây dựng một công trình thu thập và lưu trữ dữ liệu xuyên thời gian, một nỗ lực để bảo vệ các thông tin về Trái đất bất chấp biến đổi môi trường, thiên tai, thảm họa trong tương lai. Công trình này được khởi động từ năm 2021 và có thể khánh thành cuối năm nay tại miền nam Australia, hứa hẹn mang tới một tấm “lá chắn” mới, bảo vệ tri thức nhân loại cho tương lai.

Du khách tránh nắng trong quán cà-phê phun sương tại Madrid, Tây Ban Nha. Ảnh: XINHUA

Hiện tượng “vòm nhiệt” tại châu Âu

Mùa hè năm 2026 bắt đầu được hơn một tháng nhưng một phần rộng lớn của châu Âu đã bị bao phủ bởi những đợt nắng nóng cực đoan chưa từng có. Từ bán đảo Iberia đến quần đảo Anh, từ miền nam nước Pháp tới đồng bằng bắc Italy, nhiệt độ liên tục vượt ngưỡng 40OC, thậm chí có nơi chạm hoặc vượt 44OC.

Các chiến sĩ cách mạng hoạt động bí mật và làm việc tại ngôi nhà này trước Cách mạng Tháng 8 năm 1945.

Nơi ra đời báo Cờ Giải Phóng

Những năm tháng gian khó ban đầu của Đảng, Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp chỉ đạo, lo toan công việc in báo và các tài liệu, văn kiện Đảng. Trong đó có báo Cờ Giải Phóng (số đầu tiên ra ngày 10/10/1942) - một trong những tiền thân của Báo Nhân Dân.

Người dân tại một vùng nông thôn của Thái Lan. Ảnh: GETTY IMAGES

Mô hình xóa đói, giảm nghèo của Thái Lan

Mô hình xóa đói, giảm nghèo của Thái Lan là sự kết hợp giữa phát triển kinh tế bao trùm, triết lý kinh tế tự cung tự cấp và các gói an sinh xã hội. Nhờ các chiến lược linh hoạt, quốc gia này đã giảm mạnh tỷ lệ nghèo từ 65% (1988) xuống dưới mức một con số.

Xu hướng phát triển mô hình ngôn ngữ lớn

Xu hướng phát triển mô hình ngôn ngữ lớn

Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh và đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Nếu internet từng làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin, thì LLM đang tạo ra bước chuyển sâu sắc hơn khi tác động trực tiếp tới quá trình tư duy, lao động trí óc và khả năng sáng tạo của con người. Từ giáo dục, y tế, tài chính, truyền thông cho tới quản trị nhà nước, hầu như không lĩnh vực nào đứng ngoài làn sóng chuyển đổi do AI tạo ra.

Hãng vận tải biển lớn nhất thế giới MSC tạm ngừng nhận các đơn vận chuyển hàng hóa đến Trung Đông. Ảnh: GETTYIMAGES

Cú sốc logistics tại Trung Đông

Cuộc xung đột bùng phát giữa Mỹ-Israel với Iran từ cuối tháng 2 đến nay đang đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng logistics nghiêm trọng chưa từng có kể từ sau đại dịch Covid-19. Từ Eo biển Hormuz đến các cảng container vùng Vịnh, từ những đoàn xe tải kéo dài xuyên sa mạc Arab đến các tuyến hàng cứu trợ nhân đạo bị mắc kẹt hàng chục ngày, toàn bộ cấu trúc vận tải của khu vực đang vận hành trong trạng thái chao đảo.

Nhiên liệu hydro được xem là một giải pháp năng lượng quan trọng. Ảnh: WWF

Cuộc đua phát triển năng lượng hydro toàn cầu

Trong lịch sử nền văn minh công nghiệp, mỗi cuộc chuyển đổi năng lượng lớn đều kéo theo những thay đổi sâu sắc về kinh tế, địa - chính trị và trật tự quyền lực toàn cầu. Than đá từng làm nên cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất; dầu mỏ tạo dựng thế kỷ 20; còn trong thế kỷ 21, thế giới đang ráo riết tìm kiếm nguồn năng lượng mới có khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh biến đổi khí hậu nghiêm trọng. Giữa dòng chảy đó, hydro nổi lên như một trong những ứng cử viên quan trọng nhất cho “nền kinh tế không carbon” của tương lai.

Khung cảnh hỗn loạn bên ngoài ngân hàng Societe Generale sau khi bị trộm. Ảnh: GETTYIMAGES

Vụ trộm ngân hàng lớn nhất nước Pháp

Vụ trộm ngân hàng Societe Generale hồi năm 1976 gắn liền với cái tên Albert Spaggiari. Gã nhiếp ảnh gia có vẻ ngoài bình thường ấy lại là chủ nhân của một kế hoạch cướp ngân hàng hoàn hảo, quy mô lớn, với hàng chục người tham gia, cướp đi hơn 40 triệu USD, khiến cảnh sát bất lực suốt thời gian dài và đã lẩn trốn mà không bị phát hiện cho tới tận ngày qua đời.

Du khách quan sát lãnh thổ Triều Tiên từ đài quan sát ở Hàn Quốc. Ảnh: GETTYIMAGES

Sách Trắng Thống nhất mới của Hàn Quốc

Ngày 18/5 vừa qua, Bộ Thống nhất Hàn Quốc đã công bố “Sách Trắng Thống nhất 2026”, văn kiện đầu tiên về quan hệ liên Triều dưới thời Tổng thống Lee Jae Myung. Trong bối cảnh bán đảo Triều Tiên trải qua giai đoạn căng thẳng kéo dài nhất nhiều năm qua, tài liệu này nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của giới học giả, truyền thông và các nhà hoạch định chính sách quốc tế.

Một cửa hàng bán vàng tại Thâm Quyến. Ảnh: GETTYIMAGES

“Cơn sốt” vàng ở đất nước tỷ dân

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt những biến động sâu rộng sau hàng loạt cú sốc địa - chính trị và tài chính kéo dài, vàng đang trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tích trữ tài sản toàn cầu. Biến động toàn cầu đang tạo nên một chu kỳ tăng giá mới của vàng thế giới. Trong làn sóng đó, Trung Quốc nổi lên không chỉ với vai trò là một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, mà còn là thị trường chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành tái chế vàng - lĩnh vực từng được xem là “phần chìm” của ngành công nghiệp kim hoàn.

Sri Lanka trục xuất nhiều người nước ngoài bị nghi ngờ liên quan tội phạm mạng. Ảnh: AFP

Xu hướng dịch chuyển của tội phạm số

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.