Thánh đường xanh của Đế chế Ottoman

Tác phẩm điện ảnh huyền thoại “Danh sách Schindler” (Schindler's List) là một câu chuyện có thật, kể về doanh nhân Oskar Schindler - người vừa là một thành viên đảng Quốc xã (NSDAP) của Đức Quốc xã, đồng thời là ân nhân của hơn 1.200 người Do Thái. Cuộc đời đầy thăng trầm và thành tựu nhân đạo vĩ đại của ông đã được vinh danh bởi nhiều nước và tổ chức quốc tế khác nhau.

Trong kỷ nguyên số, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng quân đội, tiềm lực kinh tế hay khả năng kiểm soát lãnh thổ, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng duy trì hoạt động của xã hội trước những “cú đánh vô hình” trên không gian mạng. Estonia là một trong những quốc gia sớm nhận ra thực tế ấy. Cuộc tấn công mạng quy mô lớn vào mùa xuân năm 2007 đã biến quốc gia Baltic nhỏ bé này thành một “phòng thí nghiệm thực tế” về an ninh mạng, đồng thời mở đầu cho quá trình hình thành một mô hình phòng thủ mạng toàn xã hội.

Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, Singapore không lựa chọn cách ứng phó theo hướng mở rộng phúc lợi đơn thuần. Thay vào đó, đảo quốc này từng bước chuyển đổi tư duy, coi người cao tuổi là nguồn lực phát triển và “nền kinh tế bạc” là một động lực tăng trưởng mới.

Thế giới đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ chưa từng có tiền lệ về tốc độ và quy mô. Những người sinh trong giai đoạn 1997-2012, thường được gọi là Gen Z, không còn là “lứa thực tập sinh” ngồi ở rìa các tổ chức, mà đã bước hẳn vào trung tâm của guồng máy kinh tế toàn cầu.

Châu Âu đang hướng tới một mùa đông với bài toán năng lượng khó hơn nhiều so những năm trước. Các kho chứa khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) đang ở mức thấp nhất vào thời điểm này trong 15 năm qua, trong khi nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu ngày càng chịu sức ép bởi cạnh tranh gia tăng và những bất ổn địa - chính trị.

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump gắn thêm điều kiện mà thực chất là nhằm “bác” thỏa thuận hạt nhân dân sự trị giá hàng tỷ USD đạt được giữa Mỹ và Saudi Arabia, không chỉ là cú “quay xe” vào phút chót mà còn là đòn giáng mạnh vào quốc gia Hồi giáo Trung Đông này.

Trong hành trình hướng tới nền “kinh tế tuần hoàn”, thủy tinh được xem là một trong những vật liệu có nhiều tiềm năng nhất. Được sản xuất chủ yếu từ các nguyên liệu tự nhiên như cát silic, đá vôi và soda, thủy tinh không chỉ an toàn trong bảo quản thực phẩm mà còn có thể tái chế nhiều lần và gần như không bị suy giảm chất lượng. Thế nhưng trên thực tế, mỗi năm thế giới vẫn có hàng triệu tấn chai lọ, kính xây dựng và kính ô-tô bị chôn lấp do hệ thống thu gom thiếu đồng bộ, chi phí vận chuyển lớn hoặc khâu phân loại chưa hiệu quả.

Xu hướng cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang trở thành một làn sóng toàn cầu nhằm bảo vệ giới trẻ khỏi nội dung độc hại, nạn bắt nạt trực tuyến và các thuật toán gây nghiện.

Mỗi mùa hè, Thủ đô New Delhi của Ấn Độ lại bước vào một vòng tuần hoàn quen thuộc nhưng đầy bất an: Nhiệt độ tăng vọt, nhu cầu tiêu thụ nước leo thang, nguồn cung suy giảm và những chiếc xe bồn chở nước trở thành hình ảnh xuất hiện dày đặc trên các tuyến phố đông đúc của thành phố hơn 30 triệu dân này.

Hộp đen Trái đất là dự án xây dựng một công trình thu thập và lưu trữ dữ liệu xuyên thời gian, một nỗ lực để bảo vệ các thông tin về Trái đất bất chấp biến đổi môi trường, thiên tai, thảm họa trong tương lai. Công trình này được khởi động từ năm 2021 và có thể khánh thành cuối năm nay tại miền nam Australia, hứa hẹn mang tới một tấm “lá chắn” mới, bảo vệ tri thức nhân loại cho tương lai.

Mùa hè năm 2026 bắt đầu được hơn một tháng nhưng một phần rộng lớn của châu Âu đã bị bao phủ bởi những đợt nắng nóng cực đoan chưa từng có. Từ bán đảo Iberia đến quần đảo Anh, từ miền nam nước Pháp tới đồng bằng bắc Italy, nhiệt độ liên tục vượt ngưỡng 40OC, thậm chí có nơi chạm hoặc vượt 44OC.

Những năm tháng gian khó ban đầu của Đảng, Tổng Bí thư Trường Chinh trực tiếp chỉ đạo, lo toan công việc in báo và các tài liệu, văn kiện Đảng. Trong đó có báo Cờ Giải Phóng (số đầu tiên ra ngày 10/10/1942) - một trong những tiền thân của Báo Nhân Dân.

Mô hình xóa đói, giảm nghèo của Thái Lan là sự kết hợp giữa phát triển kinh tế bao trùm, triết lý kinh tế tự cung tự cấp và các gói an sinh xã hội. Nhờ các chiến lược linh hoạt, quốc gia này đã giảm mạnh tỷ lệ nghèo từ 65% (1988) xuống dưới mức một con số.

Trong vài năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh và đặc biệt là mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu. Nếu internet từng làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin, thì LLM đang tạo ra bước chuyển sâu sắc hơn khi tác động trực tiếp tới quá trình tư duy, lao động trí óc và khả năng sáng tạo của con người. Từ giáo dục, y tế, tài chính, truyền thông cho tới quản trị nhà nước, hầu như không lĩnh vực nào đứng ngoài làn sóng chuyển đổi do AI tạo ra.

Cuộc xung đột bùng phát giữa Mỹ-Israel với Iran từ cuối tháng 2 đến nay đang đẩy Trung Đông vào một cuộc khủng hoảng logistics nghiêm trọng chưa từng có kể từ sau đại dịch Covid-19. Từ Eo biển Hormuz đến các cảng container vùng Vịnh, từ những đoàn xe tải kéo dài xuyên sa mạc Arab đến các tuyến hàng cứu trợ nhân đạo bị mắc kẹt hàng chục ngày, toàn bộ cấu trúc vận tải của khu vực đang vận hành trong trạng thái chao đảo.

Trong lịch sử nền văn minh công nghiệp, mỗi cuộc chuyển đổi năng lượng lớn đều kéo theo những thay đổi sâu sắc về kinh tế, địa - chính trị và trật tự quyền lực toàn cầu. Than đá từng làm nên cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất; dầu mỏ tạo dựng thế kỷ 20; còn trong thế kỷ 21, thế giới đang ráo riết tìm kiếm nguồn năng lượng mới có khả năng thay thế nhiên liệu hóa thạch trong bối cảnh biến đổi khí hậu nghiêm trọng. Giữa dòng chảy đó, hydro nổi lên như một trong những ứng cử viên quan trọng nhất cho “nền kinh tế không carbon” của tương lai.

Vụ trộm ngân hàng Societe Generale hồi năm 1976 gắn liền với cái tên Albert Spaggiari. Gã nhiếp ảnh gia có vẻ ngoài bình thường ấy lại là chủ nhân của một kế hoạch cướp ngân hàng hoàn hảo, quy mô lớn, với hàng chục người tham gia, cướp đi hơn 40 triệu USD, khiến cảnh sát bất lực suốt thời gian dài và đã lẩn trốn mà không bị phát hiện cho tới tận ngày qua đời.

Ngày 18/5 vừa qua, Bộ Thống nhất Hàn Quốc đã công bố “Sách Trắng Thống nhất 2026”, văn kiện đầu tiên về quan hệ liên Triều dưới thời Tổng thống Lee Jae Myung. Trong bối cảnh bán đảo Triều Tiên trải qua giai đoạn căng thẳng kéo dài nhất nhiều năm qua, tài liệu này nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của giới học giả, truyền thông và các nhà hoạch định chính sách quốc tế.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt những biến động sâu rộng sau hàng loạt cú sốc địa - chính trị và tài chính kéo dài, vàng đang trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tích trữ tài sản toàn cầu. Biến động toàn cầu đang tạo nên một chu kỳ tăng giá mới của vàng thế giới. Trong làn sóng đó, Trung Quốc nổi lên không chỉ với vai trò là một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, mà còn là thị trường chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành tái chế vàng - lĩnh vực từng được xem là “phần chìm” của ngành công nghiệp kim hoàn.

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.

Kỳ 3: Mặt tối của ngày hội bóng đá

Kỳ 2: Những dòng tiền bên ngoài sân cỏ

Khi Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino mô tả World Cup 2026 là “sự kiện vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”, đó có thể là một cách nói phóng đại. Song, nếu xét riêng các tiêu chí quy mô tổ chức và doanh thu, ngày hội bóng đá tại Bắc Mỹ thật sự mang tầm vóc chưa từng có. Phía sau câu chuyện giải trí, thưởng thức với mặt cỏ xanh mượt, những bàn thắng và vũ điệu trên khán đài, World Cup thực chất là một “dòng thác” kinh tế với những vòng xoáy tài chính khốc liệt. Hãy tạm gác các vấn đề chuyên môn sang một bên, để cùng tìm hiểu guồng quay “tỷ đô” của sự kiện thể thao được mong đợi nhất năm.

Hơn 150 năm sau cuộc cải cách toàn diện Duy Tân Minh Trị, hơn 80 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai, samurai không còn là giai cấp thống trị xã hội Nhật Bản. Tuy nhiên, những hậu duệ của họ vẫn sống và đóng vai trò mới trong đời sống xã hội ngày nay tại Nhật Bản. Văn hóa, tư tưởng và di sản của họ vẫn đang được gìn giữ, được ngưỡng mộ và ảnh hưởng sâu sắc tới nước Nhật hiện tại.

Ấn Độ và Pakistan không hề xa lạ với nắng nóng. Tuy nhiên, đợt nắng nóng năm nay là điều hoàn toàn khác. Thời tiết cực đoan đã bắt đầu và kéo dài suốt từ giữa tháng 4. Nhiệt độ ban ngày vượt 46 độ C ở nhiều nơi, hàng chục người đã chết, nhu cầu điện năng cao chưa từng thấy, hạn hán trầm trọng cùng vô số vấn đề dân sinh khác đang đe dọa Ấn Độ và Pakistan.

Trong chưa đầy ba thập kỷ, một doanh nghiệp khởi nguồn từ lĩnh vực pin tại Trung Quốc đã vươn mình trở thành công ty dẫn dắt ngành công nghiệp xe điện toàn cầu. Câu chuyện của BYD không đơn thuần là thành công của một hãng xe, mà là minh chứng sống động cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn, năng lực làm chủ công nghệ và cách tiếp cận chiến lược khác biệt.

Từ những cánh đồng hoa nhài, Hoành Châu đã tạo dựng nên ngành kinh tế trị giá hàng chục tỷ nhân dân tệ, mở ra cách làm nông nghiệp hiện đại gắn kết du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới.

Eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, từ lâu đã là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu, với khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) thế giới đi qua trong thời bình.