[Video] Khi mạng xã hội trở thành công cụ của các “thần y ion kiềm”

Một cuộc cãi vã trở thành buổi phát sóng trực tiếp. Một phát ngôn gây sốc thu hút hàng nghìn bình luận tranh cãi. Trên mạng xã hội, không ít cá nhân vô danh đã nhanh chóng vọt lên thành “hiện tượng” chỉ sau vài video tạo bão dư luận.

Ngày 30/9, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1875/QĐ-TTg về Khung kiến trúc an ninh mạng quốc gia (phiên bản 1.0), nhằm thống nhất các thành phần an ninh mạng dùng chung, tăng cường năng lực phòng thủ và hạn chế đầu tư trùng lặp.

Kính chào quý vị và các bạn! Mời quý vị cùng điểm lại những tin tức đáng chú ý trong cuộc chiến chống tội phạm sử dụng công nghệ cao tại Việt Nam, ghi nhận từ giữa tháng 8 đến tháng 9 năm 2026.

Tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản vẫn diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó lường. Để thực hiện hành vi phạm tội, các đối tượng không chỉ kết hợp các mạng xã hội mà còn sử dụng AI và Deepface. Các thủ đoạn tưởng như đã cũ nhưng vẫn còn người dân mất cảnh giác nên đã rơi vào bẫy...

Các công cụ AI hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên, AI chưa phải yếu tố đáng lo ngại nhất. Điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Gần đây trên các hội nhóm chống lừa đảo, nhiều bà mẹ sau sinh đã liên tiếp thông báo về việc mình bị lừa mất tiền, thậm chí có người mất toàn bộ tiền tiết kiệm để dành cho việc nuôi con nhỏ.

Từ 19/8/2026, Nghị định số 330/2026/NĐ-CP có hiệu lực, bổ sung chế tài xử phạt vi phạm hành chính về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người vi phạm có thể bị phạt tiền, đình chỉ hoạt động, tịch thu phương tiện, thu hồi dữ liệu và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Nếu có dấu hiệu tội phạm sẽ xem xét xử lý hình sự.

Những lời mời đầu tư “việc nhẹ, sinh lời khủng”, có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi, bao lỗ” có thể là cạm bẫy công nghệ cao nhằm chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, bảo vệ thông tin cá nhân và nhanh chóng trình báo cơ quan Công an khi nghi ngờ bị lừa đảo.

Các ngân hàng liên tục cảnh báo về những thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi, từ đánh tráo chip thẻ, giả danh cán bộ nhà nước, nhân viên ngân hàng, luật sư đến môi giới tín dụng trái phép nhằm chiếm đoạt tài sản.

Zalo được sử dụng rộng rãi nên thường trở thành mục tiêu của tội phạm sử dụng công nghệ cao. Sau khi chiếm tài khoản, đối tượng có thể mạo danh chủ tài khoản để vay tiền, yêu cầu chuyển khoản hoặc gửi đường link độc hại cho người thân, bạn bè, đồng nghiệp.

Khi các cơ sở giáo dục trên cả nước bước vào năm học mới, cũng là lúc các đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao gia tăng hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi. Không chỉ nhắm đến học sinh, sinh viên và phụ huynh, các đối tượng còn lợi dụng danh nghĩa của trường học để lừa đảo doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh nhằm chiếm đoạt tài sản.

Lợi dụng việc ngành Thuế triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, các đối tượng xấu giả danh cán bộ thuế để tiếp cận người nộp thuế.

Doanh nghiệp mới thành lập vốn được coi là những “đứa trẻ” trên thương trường. Nếu không kịp dựng hàng rào bảo vệ dữ liệu và quy trình xác minh, các doanh nghiệp này có nguy cơ trở thành “miếng mồi béo bở” trong tầm ngắm của tội phạm sử dụng công nghệ cao.

Năm học 2026-2027, cả nước chỉ dùng bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, thay vì ba bộ như những năm trước. Chính vì vậy một tuần qua đã diễn ra tình trạng nhiều người phải đi gom ở 5-6 nhà sách, lật tìm từng cuốn chỉ mong mua được đủ sách cho con.

Từ đầu năm 2026 đến nay, tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn Quảng Ninh tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tính liên tỉnh, xuyên quốc gia.

Quỹ ASEAN (ASEAN Foundation) và Google hợp tác thực hiện chương trình Scam Ready ASEAN – xây dựng năng lực tự phòng vệ lừa đảo cho người dân các nước ASEAN. Tại Việt Nam, chương trình này đã chọn doanh nghiệp xã hội Chống Lừa Đảo là đơn vị triển khai thực hiện.

Chỉ với một chiếc điện thoại, người bán có thể đưa hàng hóa đến trước mắt hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người tiêu dùng. Những lời quảng cáo như “hàng chính hãng”, “giảm giá cực sốc”, “giảm sâu”, “chốt đơn ngay trên livestream” để được giá ưu đãi… liên tục xuất hiện trên mạng xã hội.

Trong thời gian từ ngày 15/7 đến 15/8/2026, tình hình an ninh mạng và tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi, có một số vụ án quy mô lớn đã được lực lượng công an triệt phá.

Ngày 21/8, tại Hà Nội, Bộ Công an phối hợp cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức Hội nghị phổ biến, hướng dẫn Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Những chiếc bẫy lừa đảo trên không gian mạng ngày càng ít để lại dấu hiệu cảnh báo ngay từ đầu. Kẻ gian có thể dành hàng tuần để tạo dựng một nhân vật đáng tin, tạo cảm giác gần gũi, từng bước chen vào đời sống tình cảm của người bị nhắm tới, trước khi hé lộ mục đích thật sự.

Hiện nay, tình trạng tội phạm sử dụng công nghệ cao để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản tiếp tục chiếm tỷ lệ lớn, với các phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đặc biệt, để thực hiện các vụ lừa đảo, “rửa tiền” thành công các đối tượng đã không ngừng thu thập, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân, tài khoản ngân hàng, ví điện tử…

Tháng 8 là mùa tựu trường. Hàng triệu học sinh, sinh viên chuẩn bị bước vào năm học mới. Nhưng cũng đúng thời điểm này, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng bắt đầu bước vào "mùa săn mồi".

Một khi "tín hiệu xã hội giả" có thể được sản xuất và khuếch đại ở quy mô lớn, vấn đề không còn dừng ở câu chuyện công nghệ hay tin giả. Đó là thách thức đối với tính toàn vẹn của môi trường thông tin, niềm tin xã hội và cả an ninh quốc gia. 

Hàng chục nghìn lượt thích, bình luận, chia sẻ hay một chủ đề bất ngờ "gây bão" trên mạng xã hội có thật sự phản ánh mối quan tâm của cộng đồng? Hay đó chỉ là những tín hiệu được tạo dựng để đánh lừa thuật toán, dẫn dắt sự chú ý và tác động đến cách hàng triệu người hình thành nhận thức.

Chỉ với vài dòng lệnh, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay có thể tạo ra một bài viết, hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với chất lượng rất cao. Tuy nhiên điều khiến tin giả và các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao lan truyền với tốc độ chóng mặt chính là thuật toán đề xuất nội dung của các nền tảng mạng xã hội.

Gần đây, ứng dụng Ani Mart thu hút sự chú ý khi tự giới thiệu là nền tảng giao dịch tranh anime, đồng thời cho phép người dùng nhận lợi nhuận từ việc ký gửi tác phẩm và giới thiệu thành viên.

Liên tiếp các chuyên án triệt phá đường dây chế tạo, mua bán trái phép vũ khí quân dụng đã cho thấy không gian mạng đang bị các đối tượng lợi dụng để tổ chức hoạt động phạm tội. Các chuyên án cũng khẳng định vai trò của lực lượng an ninh mạng, sự phối hợp giữa các đơn vị trong đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này.

Nhiều người vì hám lợi hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đã bán, cho thuê tài khoản ngân hàng mà không biết rằng hành vi này có thể tiếp tay cho các đường dây lừa đảo công nghệ cao, rửa tiền và nhiều hoạt động phạm tội khác.