Vị thế mới của BRICS

Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đã trở thành thành viên chính thức của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS) từ ngày 1/1. Việc tăng gấp đôi số thành viên đánh dấu nền tảng quan trọng cho sự hợp tác giữa các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển, hướng đến tăng cường ảnh hưởng của nhóm trên toàn cầu.
Các nhà lãnh đạo thành viên ban đầu của khối BRICS. Ảnh: AP
Các nhà lãnh đạo thành viên ban đầu của khối BRICS. Ảnh: AP

Định hình động lực toàn cầu

Ra đời năm 2010, ban đầu gồm 4 nước thành viên là Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, BRIC lấy tên ghép từ 4 chữ cái đầu của các nước. Sau khi Nam Phi gia nhập năm 2010, khối chuyển tên gọi thành BRICS. Ngày 1/1 vừa qua đã ghi dấu mốc lịch sử của BRICS khi nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới đón chào 5 thành viên mới, tăng gấp đôi số lượng. Đây là bước phát triển mạnh mẽ của BRICS kể từ khi được thành lập.

Trước đó, tại Hội nghị cấp cao lần thứ 15 của BRICS diễn ra tại thành phố Johannesburg (Nam Phi) vào tháng 8/2023, các nhà lãnh đạo của nhóm này đã đạt được thỏa thuận về các nguyên tắc, tiêu chuẩn, tiêu chí và thủ tục hướng dẫn quá trình mở rộng, đồng thời quyết định mời thêm 6 nước, gồm UAE, Ai Cập, Ethiopia, Iran, Saudi Arabia và Argentina. Tuy nhiên, Argentina đã rút lui vào cuối tháng 12/2023 do thay đổi chính phủ sau bầu cử.

Theo Indian Express, từ khi mới thành lập, BRICS tập trung vào các vấn đề như hợp tác kinh tế, tăng cường hợp tác thương mại và phát triển đa phương. Ngoài ra, BRICS hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận. Tất cả các nước trong BRICS đều là thành viên của Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi lớn nhất thế giới (G20). Brazil mạnh về tài nguyên như sắt, dầu mỏ, năng lượng, nông nghiệp. Nga sở hữu nguồn dầu mỏ và khí đốt khổng lồ. Ấn Ðộ có vai trò và kỹ thuật cao trong công nghệ thông tin và là kho tri thức. Trung Quốc là một “đại công xưởng”, có nguồn nhân lực dồi dào và là nền kinh tế lớn hàng đầu thế giới. Trong khi đó, Nam Phi là “đầu tàu” kinh tế lớn nhất ở châu Phi và trung tâm tài chính mạnh của kinh tế thế giới. Với sự mở rộng lần này, BRICS đang trong quá trình phát triển thành một trung tâm mới có ảnh hưởng lớn đối với nền chính trị và kinh tế toàn cầu.

Các thành viên BRICS có một điểm chung là tốc độ phát triển kinh tế cao. Trong lần mở rộng này, BRICS có thêm 3 thành viên là các cường quốc dầu mỏ, gồm có Saudi Arabia và UAE và Iran, giúp BRICS quy tụ các quốc gia chiếm 80% sản lượng dầu mỏ thế giới và trở thành một trong những khối dẫn đầu trong lĩnh vực năng lượng toàn cầu. Với 10 thành viên, BRICS mới mở rộng có tổng dân số khoảng 3,5 tỷ người, chiếm tới 42% dân số thế giới; có nền kinh tế tổng hợp trị giá hơn 28,5 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 28% nền kinh tế toàn cầu. Các nhà lãnh đạo trong khối đã nhận định, việc mở rộng BRICS mang tính lịch sử, là khởi đầu mới cho đoàn kết và hợp tác, đáp ứng mong đợi của cộng đồng quốc tế, phục vụ lợi ích chung của các thị trường mới nổi và các nước đang phát triển.

Trong giai đoạn tới, BRICS cũng sẽ đóng vai trò ngày càng lớn trong hệ thống kinh tế, tài chính toàn cầu. Sự tăng trưởng của nhóm có thể đánh dấu sự thay đổi trong bối cảnh địa-chính trị hiện nay, hứa hẹn sẽ mang lại sự đại diện lớn hơn cho các nền kinh tế mới nổi và cơ hội tăng cường hợp tác. Theo học giả về quan hệ quốc tế Ananya Raj Kakoti thuộc Đại học Jawaharlal Nehru (Ấn Độ), quá trình mở rộng có khả năng mang lại thay đổi đáng kể trong thể chế BRICS. Việc bổ sung các thành viên mới tạo ra nhiều khác biệt về quy mô kinh tế, điều kiện kinh tế vĩ mô và mối quan hệ với các quốc gia không thuộc BRICS.

Do BRICS hoạt động dựa trên việc ra quyết định dựa trên sự đồng thuận, nên việc đạt được sự đồng thuận giữa 10 quốc gia có đặc điểm là nền kinh tế, vị trí địa lý và lợi ích đa dạng có thể gặp khó khăn nhất định so việc đạt được sự đồng thuận giữa 5 thành viên ban đầu. Song, để bảo đảm tính hiệu quả và nhất quán liên tục của thể chế, về lâu dài, BRICS có thể lựa chọn tập trung vào các mục tiêu dễ đạt được hơn. Tuy nhiên, cũng theo học giả này, qua quá trình phát triển và vượt qua sự khác biệt, tìm tiếng nói chung, vai trò và ảnh hưởng BRICS đã, đang không ngừng mở rộng và ngày càng phát huy vị trí là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thế giới.

Theo Sputnik, sau khi mở rộng, các nền kinh tế mới nổi sẽ có thể đẩy mạnh giao thương với nhau, ít phụ thuộc hơn vào các thể chế cũ. Diễn giả Lubinda Haabazoka thuộc Đại học Zambia (Zambia) cho rằng, việc mở rộng BRICS được coi là cơ hội để các nền kinh tế mới nổi được lắng nghe. Ông đánh giá cao nguyên tắc công bằng của nhóm, nhấn mạnh hoạt động của BRICS sẽ trở nên hiệu quả hơn sau khi mở rộng, bởi khối sẽ hoàn thiện hơn, các quốc gia sẽ bổ sung các mặt mạnh-yếu cho nhau.

Hội nghị BRICS ở Nam Phi tháng 8/2023. Ảnh: GETTY

Hội nghị BRICS ở Nam Phi tháng 8/2023. Ảnh: GETTY

Bước tăng trưởng mạnh mẽ

Trong bối cảnh tình hình thế giới nói chung và nền kinh tế thế giới nói riêng đang thay đổi sâu sắc và phức tạp, vai trò của BRICS ngày càng được cộng đồng quốc tế đề cao. Tính từ ngày đầu năm 2024, Nga bắt đầu đảm nhận ghế Chủ tịch luân phiên BRICS, tiếp nối nhiệm kỳ của Nam Phi năm 2023. Với phương châm “Tăng cường chủ nghĩa đa phương vì an ninh và phát triển toàn cầu công bằng”, Nga giữ chức chủ tịch trong một năm và sẽ đăng cai tổ chức hội nghị cấp cao thường niên BRICS dự kiến tại thành phố Kazan vào tháng 10.

Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết, ông có kế hoạch tăng cường vai trò của BRICS trong hệ thống tài chính quốc tế, đồng thời bảo đảm tạo điều kiện cho sự hội nhập hài hòa của những bên mới tham gia vào các hoạt động của nhóm. Về định hướng hợp tác BRICS, Tổng thống Putin nhấn mạnh, việc mở rộng thành viên cho thấy uy tín gia tăng của BRICS và vai trò của nhóm trong các vấn đề quốc tế. Nga sẽ đóng góp bằng nhiều cách để phát huy vai trò của BRICS trong việc giải quyết những vấn đề cấp bách trong chương trình nghị sự toàn cầu.

Johannes Plagemann, một nhà khoa học chính trị tại Tổ chức nghiên cứu các vấn đề khu vực và toàn cầu (GIGA) ở Hamburg (Đức) cho biết, BRICS đã cho thấy luôn có sự đồng thuận cơ bản và nhấn mạnh hợp tác là xu hướng chủ đạo bất chấp sự tồn tại của cạnh tranh. “BRICS đang nỗ lực xây dựng toàn cầu hóa mới một cách toàn diện, cởi mở để hỗ trợ và hội nhập lẫn nhau, không lặp lại sai lầm của quá trình toàn cầu hóa trước đây”, ông nói.

Nhiệm kỳ Chủ tịch BRICS năm 2024 tập trung thực hiện Kế hoạch hành động hợp tác đổi mới giai đoạn 2021-2024 và Chiến lược đối tác kinh tế BRICS đến năm 2025; tăng cường phối hợp chính sách tại các diễn đàn quốc tế, hợp tác về các vấn đề chống khủng bố, rửa tiền, an ninh thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI)…

Với lộ trình phát triển trong giai đoạn hợp tác sắp tới, BRICS đang thu hút ngày càng nhiều nước ủng hộ và chia sẻ quan điểm về các nguyên tắc nền tảng như bình đẳng chủ quyền, tôn trọng con đường phát triển, lợi ích của nhau và thúc đẩy trật tự quốc tế đa cực, hệ thống tài chính và thương mại toàn cầu công bằng, theo đuổi giải pháp và hành động tập thể nhằm giải quyết thách thức toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.

Lưới điện thông minh sử dụng IoT tại Ấn Độ. Ảnh: AP

Ứng dụng IoT trong tiết kiệm điện ở Ấn Độ

Với dân số hơn 1,4 tỷ người và tốc độ đô thị hóa chóng mặt, nhu cầu điện năng của Ấn Độ sẽ dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2040, công nghệ Internet vạn vật (IoT) đang nổi lên như một giải pháp đột phá để tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Sông Hằng mang giá trị kinh tế lớn với người dân địa phương. Ảnh: TOPWAR

Sông Hằng trong dòng chảy văn hóa Ấn Độ

Ngày 26/2/2025, lễ hội Maha Kumbh Mela - sự kiện tôn giáo lớn nhất thế giới, đã khép lại tại Triveni Sangam (Hợp lưu ba dòng sông)-địa điểm linh thiêng tại Prayagraj (Ấn Độ), nơi sông Hằng (Ganga) hội tụ với sông Yamuna và Saraswati huyền thoại, với hơn 400 triệu người hành hương tham gia để gột rửa tội lỗi, tìm kiếm sự cứu rỗi.