Văn hóa nghệ thuật giữa mùa trăng

(Tiếp theo và hết)

Sau 12 năm tập hợp, biên soạn và tuyển chọn, nhà văn Lê Quang Trang và nhà văn Trần Thị Thắng đã hoàn thành tập sách “Văn học giải phóng miền Nam Việt Nam: Một tiến trình độc đáo” (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh).

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Trong tâm thức người Việt, hành trình về cội nguồn chưa bao giờ là một câu chuyện đã khép lại. Nó vẫn như mạch ngầm của ký ức dân tộc, nối liền hiện tại với buổi hồng hoang dựng nước.

Trong những ngày nghỉ lễ 30/4 và 1/5 sắp tới, và ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (mồng 10 tháng Ba, Bính Ngọ) vừa qua, thì cũng đồng thời, một loạt các sự kiện liên ngành đặc biệt ở các địa phương khắp ba miền cùng diễn ra.

Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo được xác định là một trụ cột tăng trưởng mới, câu chuyện “kinh tế di sản” không còn dừng ở khái niệm, mà đã trở thành yêu cầu thực tiễn.

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Sau bốn năm từ khi công chiếu phim tài liệu đầu tay về Việt Nam, quê hương của bà nội, nhan đề “Once upon a Bridge in Vietnam” (tạm dịch: Xưa, nơi một cây cầu ở Việt Nam), Francois Bibonne giới thiệu cuốn phim tiếp theo, được xem như tập hai.

Tập truyện “Việt Bắc của tôi” (NXB Hội nhà văn) của nhà văn Thăng Sắc (tên thật là Nguyễn Chiến Thắng) vừa được ra mắt sáng ngày 22/4 tại Hà Nội.

Tối 20/4, Sàn diễn Newgene 2026 đã sôi nổi tại Trường đại học Kiến trúc Hà Nội, ghi dấu 10 năm thành lập ngành Thiết kế Thời trang của trường.

KTS Đoàn Thanh Hà (H&P Architects, Việt Nam) là một trong 5 người đoạt Giải thưởng Toàn cầu về Kiến trúc bền vững năm 2026, do UNESCO bảo trợ và là một trong những giải thưởng lớn trong hệ thống giải thưởng của Hiệp hội Kiến trúc sư thế giới UIA.

Tại một số điểm du lịch ở Sa Pa (Lào Cai), sự xuất hiện ngày càng nhiều các bộ trang phục ngoại lai đang làm nhòe đi bản sắc vốn là sức hút riêng của phố núi.

Bên cạnh họa sĩ Lê Văn Miến (1874-1943) thì Vua Hàm Nghi là một trong những người Việt Nam đầu tiên học và thực hành hội họa Tây phương.

Hôm qua ngày 22/4, tạp chí Gia đình Việt Nam phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội phát động Cuộc thi viết “Cha và con gái” lần thứ 4 - năm 2026, tiếp tục khơi gợi những câu chuyện đời thường về tình thân trong bối cảnh xã hội nhiều biến chuyển.

Tôi nằm oạch xuống sàn sau khi cố định cái máy quạt để nó quạt vào người chứ không quay qua quay lại nữa.

Chuyên đề “Chống AI lũng đoạn văn chương” trên báo Thời Nay số 1696 ra ngày 16/4/2026 đã được nhiều bạn đọc chú ý với những phản hồi tích cực. Không chỉ có những ý kiến đồng tình, báo còn nhận được những gợi mở mới, bàn sâu thêm từ nội dung chuyên đề.

Đón “Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam” năm 2026, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp phường Cát Lái lần đầu tiên thí điểm hội sách khuyến đọc tại khu dân cư với chủ đề “Tuần đọc sách cộng đồng - Mỗi người một cuốn sách”.

Trên cả nước đang diễn ra các hoạt động sôi nổi hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4. Đây cũng là dịp để nhìn lại những nỗ lực bền bỉ của các cấp ngành, đơn vị xuất bản trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính lúc ấy, văn hóa đọc lại đứng trước nhiều thách thức. Khi sách vẫn được xuất bản nhiều hơn, đẹp hơn, câu hỏi đặt ra là: Con người có còn đọc sâu?

Thi sĩ Đinh Minh Thiện vừa trình làng tập thơ thứ tư: “Bản giao hưởng tháng Tư” (NXB Hội Nhà văn). Ở tập thơ này, nhãn quan của một họa sĩ đối thoại không hồi kết với chiều sâu tĩnh tại của một tâm hồn hướng Phật.

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Trong chiều 18/4 vừa qua, tại Thủ đô đã diễn ra một hội thảo. Đó là hội thảo “Kết nối, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới”, do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam tổ chức, thu hút được sự tham gia đông đảo của nhiều chuyên gia.

Nhân ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), nhìn lại chặng đường bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số (DTTS) có thể thấy, để di sản thật sự “sống” bền lâu, vẫn cần thêm những chính sách sát thực tiễn và sự tiếp sức đúng chỗ cho nghệ nhân.

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Có bốn chủ đề lớn được hơn 160 chuyên gia, tác giả tham gia bàn luận trong các tham luận gửi về hội thảo khoa học quốc gia “Phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Lý luận và thực tiễn tiếp cận từ Nghị quyết số 80/NQ-TW của Bộ Chính trị”.

Trong lĩnh vực văn học, đã có trường hợp sử dụng AI để sáng tác đăng báo, thậm chí in thành sách. Dẫu biết, khi sử dụng AI, tác phẩm sẽ thiếu cảm xúc, khó tạo nên giọng điệu riêng, nhưng vì lợi nhuận, vì sốt ruột nổi tiếng, người ta vẫn lao vào.

Văn học không nằm ngoài ma trận AI. Ngày càng có nhiều người tận dụng AI để sáng tác văn chương. Hàng loạt tác phẩm in báo, xuất bản sách thậm chí tham dự các cuộc thi bị độc giả lẫn người trong nghề tố cáo. Thậm chí cả công trình nghiên cứu văn học hay sách định hướng đề thi cũng… AI nốt. Hiện trạng này ngày càng đáng báo động!

Hướng đến giá trị cốt lõi của văn chương, các chuyên gia và nhà văn đều nhấn mạnh: Con người phải được đặt vào vị trí trung tâm trong quá trình sáng tạo. Theo đó, trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ giữ vai trò công cụ hỗ trợ đi kèm sự minh bạch, trách nhiệm và năng lực kiểm soát.